સિટી ન્યુઝ @ મનેન્દ્રગઢ

ભગવાન શિવ તેમના ભક્તો પ્રત્યે હંમેશા પરમ દયાળુ રહ્યા છે અને દાનવ, દેવ કે માનવ વચ્ચે ક્યારેય ભેદભાવ રાખ્યા વિના સાચી ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને વરદાન આપે છે. પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, એક સમયે ભસ્માસુર નામના રાક્ષસે મહાદેવની કઠોર તપસ્યા કરીને એવું વરદાન પ્રાપ્ત કર્યું હતું કે તે જેના માથા પર હાથ મૂકશે તે તરત જ ભસ્મ થઈ જશે. જોકે, આ વરદાન મળતાં જ અહંકારી ભસ્માસુરે શિવજીને જ ભસ્મ કરવા માટે પીછો શરૂ કરતાં મહાદેવે આશરો શોધવો પડ્યો હતો.

ધાર્મિક લોકવાયકાઓ અને પૌરાણિક ઇતિહાસ મુજબ, ભગવાન શિવ ભસ્માસુરથી પોતાનો જીવ બચાવવા માટે છત્તીસગઢ રાજ્યના મનેન્દ્રગઢ વિસ્તારના ગાઢ જંગલોની વચ્ચે આવેલી એક પ્રાકૃતિક ગુફામાં આવીને છુપાયા હતા. આ ગુફામાં શિવજીના વાળ (જટા) ના જે અવશેષો કાળક્રમે પથ્થરમાં ફેરવાઈ ગયા હતા તે આજે પણ સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે, જેને કારણે આ સ્થાન અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે.

ગાઢ જંગલની વચ્ચે પર્વતની અંદર આવેલું આ પ્રાચીન અને રહસ્યમય શિવ મંદિર સમગ્ર પંથકમાં 'જટાશંકર' ના નામથી વિશ્વવિખ્યાત છે. આ પ્રાચીન શિવલિંગ પર તાળા જેવી લહેરાતી જટાનો કુદરતી આકાર ઉપસેલો જોવા મળતો હોવાથી તેનું નામ જટાશંકર પડ્યું છે. આ પવિત્ર મંદિરમાં સ્થિત શિવલિંગ પર પર્વતોમાંથી કુદરતી રીતે ઠંડા પાણીના ટીપાં બારેમાસ અવિરત પડતાં રહે છે, જેનું જળ શ્રદ્ધાળુઓ પ્રસાદ રૂપે ગ્રહણ કરે છે.

આ અતિ દુર્ગમ તીર્થધામ સુધી પહોંચવા માટે માત્ર પગપાળા યાત્રાનો જ એકમાત્ર વિકલ્પ ઉપલબ્ધ છે. મનેન્દ્રગઢ વિકાસ બ્લોક હેઠળ આવેલી બિહારપુર ગ્રામ પંચાયતના બૈરાગી નામના સ્થળેથી શ્રદ્ધાળુઓએ આશરે 12 કિલોમીટર જેટલું અંતર ગાઢ જંગલો અને પહાડી રસ્તાઓ વચ્ચેથી કાપવું પડે છે.

આ 12 કિલોમીટરની મુસાફરી પૂર્ણ કર્યા બાદ સાપ પોતાની ફેણ ફેલાવીને બેઠો હોય તેવા આકારની એક વિશાળ ટેકરી સામે આવે છે. આ ટેકરીની સાંકડી ગુફાની અંદર પ્રવેશ્યા બાદ શ્રદ્ધાળુઓએ 50 ફૂટ સુધી ઘૂંટણ અને કોણીના ટેકે ઘસડાઈને આગળ વધવું પડે છે, ત્યારબાદ જ ચમત્કારિક જટાશંકર મહાદેવના પ્રત્યક્ષ દર્શનનો લ્હાવો મળે છે.

ભસ્માસુરથી બચવા શિવ સંતાયા તે જટાશંકર મંદિર

છત્તીસગઢના મનેન્દ્રગઢના ગાઢ જંગલોમાં આવેલું પ્રાચીન જટાશંકર મંદિર પૌરાણિક મહત્વ ધરાવે છે. ભસ્માસુરથી બચવા શિવજી અહીંની ગુફામાં સંતાયા હોવાની માન્યતા છે. બિહારપુરથી 12 કિમી ગાઢ જંગલ પાર કરી નાગના ફેણ જેવી ટેકરીમાં 50 ફૂટ ઘૂંટણભેર ચાલીને જ શિવલિંગના દર્શન થાય છે, જ્યાં કુદરતી રીતે જળાભિષેક થાય છે.