સિટી ન્યુઝ @ કાઠમંડુ

નેપાળમાં અચાનક સર્જાયેલી ભયાનક જળ હોનારત અને પૂરના કારણે દેશના સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક હિમાલયી કોરિડોર રસુવાગઢીને વ્યાપક નુકસાન પહોંચ્યું છે. છેલ્લા 260 થી વધુ વર્ષોથી નેપાળ અને તિબેટ વચ્ચે જીવનરેખા સમાન રહેલો આ ટ્રાન્સ હિમાલયી માર્ગ સદીઓથી વેપારીઓ, તીર્થયાત્રીઓ તેમજ સેનાઓની અવરજવરનું મુખ્ય કેન્દ્ર રહ્યો છે. આ કુદરતી આફતથી આ વ્યૂહાત્મક માર્ગ પરનો વાહનવ્યવહાર અને વેપાર સંપૂર્ણપણે પ્રભાવિત થયો છે.

આધુનિક સમયમાં ભોટે કોશી ખીણમાં વાહનવ્યવહાર શરૂ થયો તે પહેલાં, પ્રાચીન કાળમાં ખચ્ચરોના કાફલા દ્વારા નેપાળથી ઉત્તરમાં ગ્યારોંગ સુધી ચોખા અને અનાજ લઈ જવાતા હતા, જેના બદલામાં તિબેટી મીઠું અને ઊન મેળવવામાં આવતું હતું. નેપાળના પહાડી વિસ્તારોમાં મીઠાની ઊંચી કિંમત હોવાથી આ માર્ગથી છેક દક્ષિણમાં ભારત સુધી માલસામાન પહોંચતો હતો. જેના કારણે પ્રખ્યાત નેવાર વેપારી સમુદાય તિબેટના વેપારી કેન્દ્રો સુધી વિસ્તર્યો હતો.

આ કોરિડોર ઐતિહાસિક અને રણનીતિક દ્રષ્ટિએ પણ અત્યંત સંવેદનશીલ અને મહત્વનો રહ્યો છે. વર્ષ 1744 માં ગોરખા શાસકોએ તિબેટ સાથેના નફાકારક વેપાર પર પ્રભુત્વ મેળવવા નવાકોટ પર નિયંત્રણ મેળવ્યું હતું. ત્યારબાદ 1788 અને 1791 માં તિબેટ પરના સૈન્ય અભિયાનો દરમિયાન પણ નેપાળી સેનાઓએ આ પરંપરાગત માર્ગનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

વર્ષ 1855 માં સરહદી સુરક્ષાના ભાગરૂપે જંગ બહાદુર રાણા દ્વારા સરહદ પર ઐતિહાસિક રસુવાગઢી કિલ્લાનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. આશરે 171 વર્ષ જૂનો આ ઐતિહાસિક કિલ્લો આજે પણ આધુનિક રસુવાગઢી-ગ્યિરોગ કસ્ટમ્સ ક્રોસિંગ પાસે અડીખમ ઊભો છે. વર્ષ 1950 બાદ બદલાયેલી રાજકીય પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે પ્રાચીન કાફલા પ્રથા બંધ થઈ ગઈ હોવા છતાં આ માર્ગનું મહત્વ જળવાઈ રહ્યું હતું.

તાજેતરના વર્ષોમાં રસુવાગઢી કોરિડોર ચીનથી આયાત થતા ઈલેક્ટ્રોનિક્સ સામાન, કપડાં, પગરખાં અને ખાસ કરીને નેપાળમાં વધતા જતા ઈલેક્ટ્રિક વાહનો (EV) ના પ્રવેશ માટે દેશનું સૌથી મોટું અને વ્યૂહાત્મક પ્રવેશદ્વાર બની ગયું છે.

ઐતિહાસિક રસુવાગઢી કોરિડોર ક્ષતિગ્રસ્ત

નેપાળના જળપ્રલયમાં 260 વર્ષ જૂના ઐતિહાસિક રસુવાગઢી કોરિડોરને મોટું નુકસાન થયું છે. સદીઓથી તિબેટ સાથેના અનાજ અને મીઠાના વેપારનું કેન્દ્ર રહેલો આ માર્ગ હાલ ચીનથી ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઈલેક્ટ્રિક વાહનોની આયાત માટે નેપાળનું મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર છે. પૂરથી આ વ્યૂહાત્મક વેપાર રૂટ પર ભારે અસર પડી છે.