સિટી ન્યુઝ @ રાજકોટ

આધુનિક જીવનશૈલી અને ખોટા ખાનપાનના કારણે દેશભરમાં ડાયાબિટીસના દર્દીઓની સંખ્યામાં ખૂબ જ ઝડપથી ચિંતાજનક વધારો થઈ રહ્યો છે. આ ગંભીર તબીબી પરિસ્થિતિ વચ્ચે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે ઘરગથ્થુ ઉપચાર તરીકે કારેલાનું સેવન કરવાની સલાહ સદીઓથી આપવામાં આવે છે. મેડિકલ સાયન્સના નિષ્ણાતોના મતે કારેલા એક એવું પાવરફુલ શાક છે જે ડાયાબિટીસમાં બ્લડ શુગર સ્પાઈક (શુગરમાં અચાનક થતો તોતિંગ વધારો) ને કંટ્રોલ કરવામાં વહીવટી સ્તરે મદદ કરી શકે છે. સામાન્ય જનતામાં એવી એક ખોટી માન્યતા પ્રવર્તે છે કે માત્ર કડવો સ્વાદ હોવાના કારણે જ કારેલા ફાયદો કરે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં કારેલાની અંદર ખાસ પ્રકારના જૈવિક અને વૈજ્ઞાનિક પોષક તત્વો છુપાયેલા હોય છે જે માનવ શરીરમાં ઇન્સ્યુલિનની જેમ કામ કરે છે.

વૈજ્ઞાનિક સંશોધનોના ડેટા અનુસાર કારેલા મુખ્યત્વે 'ટાઇપ 2 ডાયાબિટીસ' (Type 2 Diabetes) ના દર્દીઓ માટે ક્લિનિકલ રીતે અત્યંત ફાયદાકારક સાબિત થયા છે, કારણ કે તેમાં લેક્ટીન નામનું સક્રિય પ્રોટીન તત્વ હાજર હોય છે. મેડિકલ લેબોરેટરીઝના વિવિધ રિસર્ચમાં સાબિત થયું છે કે કારેલાનું સત્તાવાર ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ (GI) માત્ર 18 થી 30 જેટલું ખૂબ જ ઓછું હોય છે. આ લો-ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ ફૂડ હોવાના કારણે તે લોહીમાં ગ્લુકોઝ ભળવાની પ્રક્રિયાને ધીમી પાડે છે, જેથી ડાયાબિટીસ નિયંત્રણમાં રહે છે. કારેલામાં કેલરીનું પ્રમાણ અતિશય ઓછું હોય છે અને કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ નહિવત હોવાના લીધે તે દર્દીઓનું વજન અને શુગર લેવલ બંને એકસાથે મેન્ટેન રાખવામાં મદદ કરે છે.

કારેલામાં લેક્ટીન ઉપરાંત ઇન્સ્યુલિન જેવા જ ગુણધર્મો ધરાવતું પોલીપેપ્ટાઈડ પી (Polypeptide-P) અને વાઈસીન સહિતના કુદરતી યૌગિકો મળી આવે છે, જે ડાયાબિટીસના મેનેજમેન્ટમાં રાષ્ટ્રીય સ્તરની દવાઓ જેટલી જ ક્ષમતા ધરાવે છે. જોકે, મોટાભાગના લોકોને ડાયાબિટીસમાં કારેલા ખાવાની સાચી પદ્ધતિની ખબર હોતી નથી. ઘણા પરિવારો ઘરોમાં કારેલાનું શાક બનાવતી વખતે સ્વાદ વધારવા માટે તેમાં બટેટા, ગોળ કે ખાંડનો બેફામ ઉપયોગ કરી લેતા હોય છે, જે લોહીમાં શુગરનું સ્તર ઘટાડવાના બદલે આંચકાજનક રીતે વધારી દે છે. હેલ્થ એક્સપર્ટ્સ દ્વારા ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે કારેલાના સેવનની 2 સૌથી અસરકારક અને વૈજ્ઞાનિક રીતો સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવી છે.

પ્રથમ અને સૌથી વધુ અકસ્માત રહિત અસરકારક રીત કારેલાનું ફ્રેશ જ્યુસ (રસ) પીવાની છે. આ હેલ્થ જ્યુસ તૈયાર કરવા માટે કારેલાની ઉપરની જાડી છાલને હળવેથી થોડી કાઢી નાખવી અને અંદર રહેલા કડક બીજને સંપૂર્ણ અલગ કરી તેના નાના ટુકડા કરવા જોઈએ. ત્યારબાદ બ્લેન્ડર અથવા મિક્સરમાં અડધો કપ શુદ્ધ પાણી ઉમેરીને કારેલાને બરાબર પીસી લેવા અને તૈયાર થયેલી પેસ્ટને ચોખ્ખી ગરણી વડે ગાળી લેવી. આ રીતે તૈયાર થયેલા શુદ્ધ કારેલાના જ્યુસમાંથી રોજ સવારે 30 ml જેટલો ફ્રેશ રસ 1 ગ્લાસ નવશેકા પાણીમાં ઉમેરીને સવારે ખાલી પેટે નિયમિત પી લેવાથી જમ્યા બાદ થતા સુગર સ્પાઇકને 100% સુધી નિયંત્રિત કરી શકાય છે.

બીજી વૈજ્ઞાનિક રીત કારેલાનો પાવડર (ચૂર્ણ) લેવાની છે, જે લાંબા સમય સુધી સાચવી શકાય છે. કારેલાના નાના ટુકડાને છાંયડામાં સૂકવીને ઘરે જ તેનો ઓર્ગેનિક પાવડર બનાવી શકાય છે અથવા આયુર્વેદિક માર્કેટમાંથી પણ રેડીમેડ પાવડર ખરીદી શકાય છે. આ પાવડરને રોજ સવારે અથવા રાત્રે હળવા ગરમ પાણી અથવા 1 ચમચી શુદ્ધ મધ સાથે લેવાથી સ્વાદુપિંડ (Pancreas) સક્રિય થાય છે અને શરીરમાં નેચરલ ઇન્સ્યુલિનનું ઉત્પાદન વધે છે. આ ઉપરાંત દર્દીઓ ઈચ્છે તો કારેલાને બટેટા કે ગળપણ વગર માત્ર લસણ, ડુંગળી અને હળદર સાથે આછા તેલમાં સાંતળીને શાક તરીકે પણ પોતાના દૈનિક ભોજનના ડાયેટ પ્લાનમાં બેઝિક ગાઇડલાઇન મુજબ સહેલાઇથી સામેલ કરી શકે છે.

ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે કારેલાના અતિશય સેવન અંગે હેલ્થ વિભાગની વહીવટી ગાઇડલાઇન

કારેલા બ્ડ શુગર ઘટાડવા માટે અત્યંત ગુણકારી હોવા છતાં આરોગ્ય વિભાગના ડોક્ટરોએ દર્દીઓ માટે એક મહત્વની તબીબી સલાહ જારી કરી છે. જે દર્દીઓની એલોપેથીક ડાયાબિટીસની દવાઓ અથવા ઇન્સ્યુલિનના ઇન્જેક્શન પહેલેથી ચાલુ હોય, તેમણે કારેલાના જ્યુસનું અતિશય માત્રામાં સેવન કરતા પહેલા પોતાના ફેમિલી ફિઝિશિયનની સત્તાવાર મંજૂરી લેવી જરૂરી છે. લોહીમાં શુગરનું પ્રમાણ અચાનક ખૂબ જ ઘટી જવાની સ્થિતિ એટલે કે હાઇપોગ્લાયસેમિયા (Hypoglycemia) ના જોખમથી બચવા માટે દર્દીઓએ સમતોલ માત્રા જાળવવી જોઈએ. પ્રશાસને અપીલ કરી છે કે સગર્ભા મહિલાઓએ પણ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન કારેલાના હેવી જ્યુસના સેવનથી દૂર રહેવું હિતાવહ છે.