સિટી ન્યુઝ @ રાજકોટ

ભારતના પરંપરાગત વનસ્પતિ શાસ્ત્ર અને આયુર્વેદમાં અનેક એવા સ્થાનિક ફળોનો સત્તાવાર ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જે સ્વાદની સાથોસાથ અત્યંત શક્તિશાળી ઔષધીય ગુણોથી પણ ભરપૂર હોય છે. ગરમીની ઋતુ શરૂ થતાંની સાથે જ ગુજરાતના મોટાભાગના મધ્યમવર્ગીય પરિવારોના ઘરોમાં પરંપરાગત રીતે ગુંદાનું પ્રખ્યાત અથાણું બનાવવાની લોજિસ્ટિક પ્રક્રિયા શરૂ થઈ જતી હોય છે. સામાન્ય રીતે લોકો વર્ષોથી ગુંદાનું સ્વાદિષ્ટ અથાણું કે શાક હોંશે-હોંશે ખાતા હોય છે, પરંતુ આ નાનકડા ફળ પાછળ છુપાયેલા વૈજ્ઞાનિક સ્વાસ્થ્ય લાભોથી મોટાભાગની જનતા અજાણ હોય છે. હેલ્થ એક્સપર્ટ્સ અને ડાયેટિશિયનોના મતે, ગુંદા (જેને દેશના અન્ય ભાગોમાં લસોડા કે ગુંદી પણ કહેવામાં આવે છે) તે લીવરને નેચરલ ડિટોક્સ કરવાથી લઈને હાર્ટ એટેકનું મુખ્ય કારણ બનતા હાઈ બ્લડ પ્રેશરને કંટ્રોલ કરવામાં પણ અદભુત ફાયદો કરે છે.

ગુંદા એ કુદરતનું એક એવું પૌષ્ટિક ફળ છે જે દ્રાક્ષની જેમ લીલાછમ ઝુમખાઓમાં જોવા મળે છે અને પશ્ચિમ ભારતના બજારોમાં ખાસ કરીને ઉનાળા દરમિયાન જ તેનું તોતિંગ વેચાણ લાઈવ થાય છે. આયુર્વેદિક ડેટા સોર્સ અનુસાર, ગુંદાની મૂળ તાસીર અત્યંત ઠંડી હોય છે, જેના લીધે ગરમીના દિવસોમાં તેનું સેવન કરવાથી માનવ શરીરને અંદરથી ભરપૂર ઠંડક અને ઉર્જા પ્રાપ્ત થાય છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં હેલ્થ અવેરનેસ વધવાના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે પણ લસોડાની લોકપ્રિયતામાં મોટો ઉછાળો નોંધાયો છે. ગુંદાની અંદર પ્રાકૃતિક રીતે જ હાઇ-ગ્રેડ એન્ટિ ઓક્સિડન્ટ્સ, જરૂરી વિટામીન્સ અને મિનરલ્સ વિપુલ માત્રામાં સમાયેલા હોય છે, જે માનવ શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ (ઇમ્યુનિટી) ને બુસ્ટ કરવાની સાથોસાથ આંતરિક ઓર્ગન્સનું પણ કાનૂની રક્ષણ કરે છે.

વૈજ્ઞાનિક સંશોધનોના આંકડા દર્શાવે છે કે, ગુંદાનું નિયમિત સેવન કરવાથી માનવ શરીરને મુખ્ય 5 પાંચ મોટા સ્વાસ્થ્ય લાભો કાયમી ધોરણે મળે છે, જેમાં સૌથી પ્રથમ અને મહત્વનો ફાયદો 'લીવર ડિટોક્સ' (Liver Detox) કરવાનો છે. લીવરના સેલ્સ માટે ગુંદા એક કુદરતી વરદાન સમાન સાબિત થયા છે, કારણ કે આ ફળના પલ્પમાં પ્રાકૃતિક રીતે એવા સક્રિય બાયો-કેમિકલ તત્વો હોય છે જે લીવરમાં જમા થયેલા ઘાતક ટોક્સિન્સ અને અશુદ્ધ ગંદકીને સેન્ટ્રલ સિસ્ટમ દ્વારા બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે. ફેટી લીવર કે લીવરની અન્ય બીમારીઓથી પીડાતા દર્દીઓ માટે ઉનાળામાં ગુંદાનું શાક ખાવાની તબીબી ગાઇડલાઇન પણ આપવામાં આવે છે, જે મેડિકલ સ્તરે પ્રૂફ થઈ ચૂક્યું છે.

બીજી તરફ, આજના તણાવભર્યા યુગમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર (High BP) અને હાઈ બ્લડ સુગર (Diabetes) ના દર્દીઓ માટે પણ લસોડા ખૂબ જ ગુણકારી ઔષધ સાબિત થયું છે. ગુંદામાં રહેલા વિશિષ્ટ પોષક તત્વો ધમનીઓની બ્લોકેજ દૂર કરીને લોહીનું દબાણ સામાન્ય રાખે છે, જેનાથી હાર્ટ એટેક અને બ્રેઈન સ્ટ્રોકનું વ્યાપારી રિસ્ક 50% ટકા જેટલું ઘટી જાય છે. આ ઉપરાંત, લસોડામાં શક્તિશાળી એન્ટી ડાયાબિટીસ ગુણો પણ હોવાના કારણે તે ઇન્સ્યુલિનના સ્તરને લાઈવ બેલેન્સ રાખે છે, જેથી બ્લડ સુગર અચાનક વધતી નથી. જે વરિષ્ઠ નાગરિકોને ઉંમરના કારણે ઘૂંટણ, કમર કે શરીરના અન્ય સાંધામાં અસહ્ય દુખાવો અને સોજો રહેતો હોય, તેમના માટે ગુંદામાં રહેલું કુદરતી કેલ્શિયમ હાડકાને આકાશી મજબૂતાઈ આપવાનું કામ કરે છે.

ઉનાળાની કાળઝાળ ઋતુ દરમિયાન સામાન્ય રીતે ગરમ હવાના કારણે લોકોનું પાચનતંત્ર બુરી રીતે ખોરવાઈ જતું હોય છે અને એસિડિટી, ગેસ તેમજ કબજિયાત જેવી વહીવટી તકલીફો ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર વધી જાય છે. ગુંદાના ફળમાં તોતિંગ માત્રામાં નેચરલ ડાયેટરી ફાઇબર ઉપલબ્ધ હોય છે, જે આંતરડાની મૂવમેન્ટને સ્મૂધ બનાવીને પેટ સાફ રાખે છે અને જૂની કબજિયાતને મુક્ત જડમૂળથી દૂર કરે છે. આથી જ આહાર નિષ્ણાતો અપીલ કરે છે કે આ સીઝનમાં બજારમાં મળતા કેમિકલ યુક્ત આર્ટિફિશિયલ ઠંડા પીણાંઓ પાછળ આર્થિક ખર્ચ કરવાના બદલે ગુંદાના શાક કે દેશી અથાણાંને પોતાના દૈનિક ભોજનના ડેટાબેઝમાં સામેલ કરવું જોઈએ જેથી આખું વર્ષ દવાઓ અને હોસ્પિટલના ખર્ચથી બચી શકાય.

ઔષધિય ફળોના સેવન અંગે સ્વાસ્થ્ય માર્ગદર્શિકા

આયુર્વેદ અને નેચરોપેથી પ્રશાસન દ્વારા ઉનાળાની ઋતુમાં ગુંદા જેવા ઔષધીય ફળોના યોગ્ય વપરાશ માટે એક નવી સત્તાવાર ગાઇડલાઇન જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નવા સ્વાસ્થ્ય નિયમ મુજબ બજારમાંથી ગુંદા ખરીદ્યા બાદ તેના ચીકણા ગુંદર જેવા તત્વોને દૂર કરવા માટે મીઠા અને હળદર વાળા શુદ્ધ પાણીનો જ સત્તાવાર ઉપયોગ કરવો જોઈએ જેથી તેના પર રહેલા જંતુનાશકો સાફ થઈ શકે. પ્રશાસને સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો છે કે હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસના ગ્રાહકોએ તોતિંગ તેલ અને મસાલા વાળા ગુંદાના અથાણાંના બદલે ઓનલાઇન રેસિપી મુજબ માત્ર બાફેલા ગુંદા અથવા ગુંદાના ઓર્ગેનિક શાકનું જ લાઈવ સેવન કરવું જોઈએ જેથી મીઠાના કારણે તેમનું બીપી અચાનક વધી ન જાય.