નવજાત શિશુ માટે માલિશ કેમ છે અનિવાર્ય? જાણો બાળકના શારીરિક અને માનસિક વિકાસ પાછળનું વૈજ્ઞાનિક કારણ
-
હાડકા મજબૂત કરવાથી લઈને સારી ઊંઘ સુધી- માલિશના અદભૂત ફાયદા; જાણો ક્યારથી શરૂ કરવી જોઈએ
-
રક્ત પરિભ્રમણ અને પાચનમાં સુધારો કરવા માટે માલિશ છે રામબાણ ઈલાજ; પેરેન્ટિંગ ટિપ્સમાં જાણો ખાસ વાતો
-
વજન વધારવામાં અને ગેસની સમસ્યા દૂર કરવામાં મદદરૂપ; કયું તેલ છે સૌથી સુરક્ષિત?
ભારતીય સંસ્કૃતિમાં નવજાત શિશુને માલિશ કરવાની પ્રથા સદીઓ જૂની છે. ડોક્ટર્સ અને નિષ્ણાતોના મતે, હળવા હાથે કરવામાં આવતી માલિશ બાળકના શારીરિક અને ભાવનાત્મક વિકાસમાં પાયાની ભૂમિકા ભજવે છે. તે માત્ર સ્નાયુઓને મજબૂત નથી કરતી, પરંતુ બાળક અને માતા-પિતા વચ્ચે એક અતૂટ માનસિક જોડાણ પણ ઉભું કરે છે.
શારીરિક અને માનસિક ફાયદા નિયમિત માલિશ કરવાથી બાળકના શરીરમાં રક્ત પરિભ્રમણ સુધરે છે, જેનાથી હાડકાં અને સ્નાયુઓ મજબૂત બને છે. સંશોધનો જણાવે છે કે જે બાળકોની નિયમિત માલિશ થાય છે તેમનું વજન ઝડપથી વધે છે. આ ઉપરાંત, માલિશથી બાળકને માનસિક આરામ મળે છે, જેના કારણે તેને ગાઢ અને સારી ઊંઘ આવે છે. પેટની હળવી માલિશ ગેસ અને કબજિયાત જેવી પાચન સંબંધિત સમસ્યાઓમાં પણ રાહત આપે છે.
ક્યારથી શરૂ કરવી જોઈએ? સામાન્ય રીતે બાળકના જન્મના ૧ થી ૨ અઠવાડિયા પછી તેલ માલિશ શરૂ કરી શકાય છે. ખાસ કરીને જ્યારે બાળકની નાળ સંપૂર્ણપણે સુકાઈને પડી જાય, ત્યારે જ તેલનો ઉપયોગ કરવો હિતાવહ છે. તે પહેલા માત્ર ત્વચા-થી-ત્વચાનો સંપર્ક (Skin-to-skin contact) પૂરતો છે. જો બાળક અકાળે જન્મેલું હોય કે કોઈ બીમારી હોય, તો ડોક્ટરની સલાહ લેવી અનિવાર્ય છે.
માલિશ દરમિયાન રાખવાની સાવધાની માલિશ કરતી વખતે હંમેશા હળવા હાથનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ, વધુ દબાણ આપવું જોખમી બની શકે છે. માલિશ માટે નાળિયેર કે બદામ જેવા પ્રાકૃતિક તેલનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ અને તે પહેલા ‘પેચ ટેસ્ટ’ જરૂર કરવો જેથી એલર્જીની ખબર પડે. ખાસ ધ્યાન રાખવું કે બાળકને દૂધ પીવડાવ્યાના તરત બાદ માલિશ ન કરવી, ઓછામાં ઓછી ૪૫ મિનિટ રાહ જોવી જોઈએ. જો બાળક માલિશ દરમિયાન રડે કે અસ્વસ્થ જણાય, તો પ્રક્રિયા તુરંત અટકાવી દેવી જોઈએ.