• શિપિંગ લાઈનોએ 3500 ડોલર સુધીનો સરચાર્જ ઝીંક્યો - ઉદ્યોગકારોને બચાવવા કેન્દ્ર સરકારની ₹50 લાખ સુધીના વળતરની જાહેરાત
• નિલેશ જેતપરિયાની રજૂઆત બાદ પિયુષ ગોયલે જાહેર કર્યું પેકેજ - એક્સપોર્ટ માર્કેટ ગુમાવવાનો તોળાતો ખતરો.
• US સહિતના દેશોમાં નૂર ભાડામાં તોતિંગ વધારો - ₹5 લાખથી ₹2 કરોડ સુધીના ડેમરેજથી વેપારીઓ પાયમાલ

ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધની સૌથી વિનાશક અસર વિશ્વ વિખ્યાત મોરબીના સિરામિક ઉદ્યોગ પર જોવા મળી રહી છે. યુદ્ધના કારણે પેદા થયેલી અનિશ્ચિતતા અને હોર્મુઝની ખાડીમાં સર્જાયેલા અવરોધોને લીધે મોરબીથી મોકલાવેલા અંદાજે 1500 જેટલા સિરામિક ટાઇલ્સના કન્ટેનરો પોર્ટ અને દરિયાઈ માર્ગેથી પરત આવ્યા છે. આ સ્થિતિમાં શિપિંગ લાઈનોએ ઉદ્યોગકારો પર લાખો રૂપિયાનો ડેમરેજ અને 3500 ડોલર સુધીનો આકરો સરચાર્જ ઝીંકતા ઉદ્યોગકારોની હાલત કફોડી બની ગઈ છે.

મોરબી સિરામિક એસોસિએશનના માજી પ્રમુખ અને હાલમાં ભારત સરકારના કેપેક્સિલ (CAPEXIL) માં સીરામીક ડિવિઝનના ચેરમેન નિલેશ જેતપરિયાએ આ ગંભીર મુદ્દે કેન્દ્રીય મંત્રી પિયુષ ગોયલને રજૂઆત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, પ્રત્યેક કારખાનેદારને 5 લાખથી લઈને 2 કરોડ રૂપિયા સુધીના ડેમરેજ અને સરચાર્જ લાગ્યા છે. આ રજૂઆતના પગલે કેન્દ્ર સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ નોટિફિકેશન બહાર પાડીને એક્સપોર્ટરોને થયેલા નુકસાન સામે મહત્તમ 50 લાખ રૂપિયા સુધીનું વળતર આપવાની જાહેરાત કરી છે, જે મોરબીના ઉદ્યોગકારો માટે આંશિક રાહત સમાન છે.

બીજી તરફ, ઉદ્યોગની જમીની હકીકત અત્યંત ચિંતાજનક છે. ગેસના આસમાને પહોંચેલા ભાવ અને નિકાસમાં અવરોધોને કારણે મોરબી આસપાસના અંદાજે 450 જેટલા સિરામિક કારખાનાઓને તાળાં લાગી ગયા છે. આ કારખાનાઓએ જ્યારે ઉત્પાદન ચાલુ હતું ત્યારે મોટા પ્રમાણમાં સ્ટોક તૈયાર કરીને વિદેશ મોકલ્યો હતો, પરંતુ મુન્દ્રા અને કંડલા પોર્ટ પરથી માલ પરત આવતા હવે ઇન્વેન્ટરી અને આર્થિક બોજ બંને વધી ગયા છે. શિપિંગ લાઈનોના મનસ્વી ભાડા વધારાએ બળતામાં ઘી હોમવાનું કામ કર્યું છે.

મોરબી સિરામિક એસોસિએશનના માજી પ્રમુખ કે.જી. કુંડારીયાએ જણાવ્યું હતું કે, માત્ર મિડલ ઈસ્ટ જ નહીં, પણ અમેરિકા (US) સહિતના દેશોમાં પણ એક્સપોર્ટ માર્કેટ ઠપ્પ થઈ ગયું છે. યુદ્ધ પહેલા જે નૂર ભાડા હતા તેમાં અનેકગણો વધારો થયો છે અને શિપિંગ કંપનીઓ 'લાકડા જેવા' (અસહ્ય) સરચાર્જ લગાવી રહી છે. આનાથી ભારતીય ટાઇલ્સ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં મોંઘી થઈ રહી છે, જેના કારણે ચીન કે અન્ય હરીફ દેશો માર્કેટ કબજે કરી લે તેવી ભીતિ સેવાઈ રહી છે. જો આ પરિસ્થિતિ લાંબો સમય ચાલશે તો મોરબીએ વર્ષોની મહેનતથી ઉભું કરેલું ગ્લોબલ એક્સપોર્ટ માર્કેટ ગુમાવવાનો વારો આવશે.

હાલમાં કેન્દ્ર સરકારના વળતરના નિર્ણયથી નાના એક્સપોર્ટરોને થોડો ટેકો મળશે, પરંતુ મોટા ઉદ્યોગકારો જેમને કરોડોનું નુકસાન થયું છે, તેમના માટે આ રકમ અપૂરતી જણાય છે. મોરબીનો સિરામિક ઉદ્યોગ જે લાખો લોકોને રોજગારી આપે છે, તે અત્યારે ઈરાન-ઈઝરાયેલ યુદ્ધના કારણે અસ્તિત્વની લડાઈ લડી રહ્યો છે. ઉદ્યોગકારો હવે આશા રાખી રહ્યા છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે શાંતિ સ્થપાય અને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ સામાન્ય થાય, જેથી મોરબીની ટાઇલ્સ ફરી એકવાર વિશ્વના બજારોમાં ગુંજી શકે.