સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી : પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવની સીધી અસર હવે વૈશ્વિક તેલ બજાર પર જોવા મળી રહી છે. કુવૈત જેવા મોટા તેલ ઉત્પાદક દેશની નિકાસ અચાનક અટકી જવી એ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન માટે જોખમની ઘંટડી સમાન છે. ઓઈલ શિપમેન્ટ ટ્રેક કરતી સંસ્થા ટેન્કરટ્રેકર્સના રિપોર્ટ અનુસાર, કુવૈતે એપ્રિલ 2026માં એક પણ બેરલ કાચા તેલની નિકાસ કરી નથી, જે ગ્લોબલ એનર્જી માર્કેટ માટે અત્યંત ચિંતાજનક સમાચાર છે.

કુવૈત માટે આટલી ગંભીર સ્થિતિ 1991ના ગલ્ફ વોર (ખાડી યુદ્ધ) પછી પહેલીવાર જોવા મળી છે. છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે કુવૈતનું ક્રૂડ ઓઈલ એક્સપોર્ટ શૂન્ય પર પહોંચી ગયું હોય. જોકે, રાહતની વાત એ છે કે કુવૈતમાં તેલનું ઉત્પાદન સંપૂર્ણપણે બંધ નથી થયું, પરંતુ ભૌગોલિક અવરોધોને કારણે તે નિકાસ કરી શકતું નથી. હાલમાં ઉત્પાદિત કાચા તેલનો મોટો હિસ્સો સ્ટોરેજ ટેન્કોમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવી રહ્યો છે.

આ ગંભીર સંકટ પાછળનું મુખ્ય કારણ ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (હોર્મુઝની સામુદ્રધુની) માં ઊભી થયેલી અવરોધક સ્થિતિ છે. ઈરાન દ્વારા આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગમાં માત્ર પસંદગીના દેશોના જહાજોને જ પસાર થવા દેવાની નીતિ અપનાવવામાં આવી છે. આ નીતિને કારણે કુવૈતના ઓઈલ ટેન્કરોની અવરજવર થંભી ગઈ છે અને નિકાસ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગઈ છે.

વૈશ્વિક સ્તરે કુવૈત ઓપેક (OPEC) નું મુખ્ય સભ્ય હોવાથી તેની નિકાસમાં થયેલો આ ઘટાડો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઓઇલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો લાવી શકે છે. કુવૈત અત્યારે બાકીના તેલને રિફાઈન્ડ પ્રોડક્ટ્સમાં ફેરવીને નિકાસ કરવા માટે વૈકલ્પિક પ્રયાસો કરી રહ્યું છે, પરંતુ કાચા તેલની નિકાસ બંધ રહેવી એ મોટી સમસ્યા છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ ભૌગોલિક અવરોધ લાંબો સમય ચાલશે, તો તેની માઠી અસર સમગ્ર વિશ્વમાં જોવા મળશે.

આ સ્થિતિને કારણે ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈન અને મોંઘવારી પર સ્પષ્ટપણે અસર દેખાશે તેવી સંભાવના છે. હોર્મુઝ જેવો વ્યૂહાત્મક માર્ગ જોખમમાં મુકાતા અન્ય તેલ નિકાસકાર દેશો પણ ચિંતામાં મુકાયા છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આ અવરોધ દૂર કરવા માટે કેવા રાજદ્વારી પ્રયાસો હાથ ધરવામાં આવે છે અને કુવૈતની નિકાસ ક્યારે સામાન્ય બને છે.