સિટી ન્યુઝ @ તેહરાન 

ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને લાંબા સમયથી ચાલી રહેલો વિવાદ હવે એક નિર્ણાયક અને રોમાંચક વળાંક પર પહોંચ્યો છે. ઈરાને વૈશ્વિક સમુદાય સમક્ષ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે પરમાણુ મંત્રણાને આગળ વધારવા માટે તૈયાર છે, પરંતુ તે માટે અમેરિકાએ તેની 5 મુખ્ય શરતોનો સ્વીકાર કરવો પડશે. તેહરાનના આ નવા વલણે પશ્ચિમ એશિયાના રાજકારણમાં ગરમાવો લાવી દીધો છે, કારણ કે આ શરતોમાં યુદ્ધ વિરામથી લઈને આર્થિક વળતર સુધીના ગંભીર મુદ્દાઓ સામેલ છે.

ઈરાનની સૌથી પહેલી અને અનિવાર્ય શરત એ છે કે તમામ મોરચે ચાલી રહેલા યુદ્ધનો તાત્કાલિક અને કાયમી અંત લાવવામાં આવે. ઈરાને માંગ કરી છે કે અમેરિકા તેના પર લાદવામાં આવેલા તમામ આર્થિક પ્રતિબંધો તાત્કાલિક અસરથી હટાવે અને વિદેશી બેન્કોમાં વર્ષોથી ફ્રીઝ કરવામાં આવેલી ઈરાનની અબજો ડોલરની સંપત્તિને મુક્ત કરે. ઈરાનનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી તેની આર્થિક નાકેબંધી દૂર નહીં થાય, ત્યાં સુધી કોઈ પણ પ્રકારની પરમાણુ મંત્રણા અર્થહીન છે.

આ ઉપરાંત, તેહરાને અમેરિકા સામે આર્થિક નુકસાનની ભરપાઈ કરવાની પણ આકરી માંગણી કરી છે. ઈરાન મુજબ, યુદ્ધ દરમિયાન તેને જે કંઈ પણ આર્થિક અને માળખાગત નુકસાન થયું છે, તેની સંપૂર્ણ જવાબદારી અમેરિકાએ સ્વીકારીને વળતર ચૂકવવું પડશે. જોકે, સૌથી જટિલ મુદ્દો 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' ના દરિયાઈ માર્ગને લઈને ઉભો થયો છે. ઈરાન આ મહત્વના ઓઇલ ટ્રાન્સપોર્ટ રૂટ પર પોતાના સાર્વભૌમ અધિકારની માંગ કરી રહ્યું છે, જેનાથી અમેરિકા અને તેના સહયોગી દેશોની ચિંતામાં વધારો થયો છે.

આ ગંભીર વૈશ્વિક સ્થિતિ વચ્ચે અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આજે ચીનની મહત્વની મુલાકાતે જઈ રહ્યા છે. રાજકીય વિશ્લેષકો માની રહ્યા છે કે આ પ્રવાસ દરમિયાન ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવને ઓછો કરવા અને યુદ્ધ અટકાવવા માટે કોઈ મધ્યસ્થી અથવા મોટી જાહેરાત થઈ શકે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, 28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઈઝરાયલે ઈરાનના પરમાણુ ઠેકાણાઓ પર હુમલા કર્યા હતા, જે બાદ અત્યારે અસ્થાયી સીઝફાયર અમલમાં છે.

સમગ્ર વિવાદના મૂળમાં રહેલા પરમાણુ કાર્યક્રમ અને યુરેનિયમ સંવર્ધન મુદ્દે અમેરિકાનું વલણ હજુ પણ અત્યંત કડક છે. અમેરિકાની સ્પષ્ટ શરત છે કે ઈરાન તેના યુરેનિયમનો તમામ જથ્થો દેશની બહાર મોકલી દે અને પરમાણુ ઉત્પાદન સંપૂર્ણપણે બંધ કરે. બીજી તરફ ઈરાન પહેલા પોતાના હિતો અને સુરક્ષાની ગેરંટી માંગી રહ્યું છે. હવે આખા વિશ્વની નજર ટ્રમ્પના ચીન પ્રવાસ અને ઈરાનના આ 5 શરતોના એજન્ડા પર ટકેલી છે, જે નક્કી કરશે કે પશ્ચિમ એશિયા શાંતિ તરફ જશે કે વધુ ભયાનક યુદ્ધ તરફ.