સિટી ન્યુઝ @ દેવઘર 

ઝારખંડના દેવઘરમાં આવેલું બાબા વૈદ્યનાથ ધામ માત્ર શ્રદ્ધાનું કેન્દ્ર જ નથી, પરંતુ તેના અદ્ભુત સ્થાપત્ય રહસ્ય માટે પણ સમગ્ર દેશમાં જાણીતું છે. આ પ્રાચીન મંદિરની રચના અને તેની બનાવટ પાછળ અનેક રહસ્યો છુપાયેલા છે, જે વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ પણ અત્યંત આશ્ચર્યજનક માનવામાં આવે છે. મંદિરના વિશેષ દરવાજા અને તેની અનોખી ડ્રેનેજ સિસ્ટમ દેશ-વિદેશના શ્રદ્ધાળુઓ અને શોધખોળ કરનારાઓ માટે હંમેશા કુતૂહલનો વિષય રહ્યા છે.

બાબા વૈદ્યનાથ ધામના સ્થાપત્યમાં ત્રણ ખાસ દરવાજાઓનું વિશેષ મહત્વ છે. આ તમામ દરવાજાઓની રચના અને દિશા પાછળ ધાર્મિક તેમજ વાસ્તુશાસ્ત્રના નિયમોનું અદ્ભુત પાલન કરવામાં આવ્યું છે. મંદિરમાં પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાની આ વ્યવસ્થા એટલી વ્યવસ્થિત છે કે લાખોની સંખ્યામાં ભક્તો આવવા છતાં વ્યવસ્થા જળવાઈ રહે છે અને દરેક ભક્ત સરળતાથી બાબાના દર્શનનો લાભ મેળવી શકે છે.

મંદિરની સૌથી મોટી વિશેષતા તેની અનોખી ડ્રેનેજ સિસ્ટમ છે. સામાન્ય રીતે મંદિરોમાં અભિષેકનું પાણી બહાર કાઢવા માટે સામાન્ય નાળીઓની રચના હોય છે, પરંતુ વૈદ્યનાથ ધામમાં જળ અને દૂધના નિકાસ માટે જે પદ્ધતિ અપનાવાઈ છે તે એન્જિનિયરિંગનો ઉત્તમ નમૂનો છે. ગર્ભગૃહમાં ચઢાવવામાં આવતું જળ અને દૂધ ક્યાં જાય છે અને તે ક્યારેય એક જગ્યાએ એકત્ર થઈને ગંદકી કેમ નથી ફેલાવતું, તે આજ દિન સુધી એક રહસ્ય છે.

આ પ્રાચીન મંદિરના નિર્માણ અને તેની કળા પાછળ તે સમયના શિલ્પકારોની કુશળતા સ્પષ્ટપણે જોવા મળે છે. મંદિરના ગુંબજ અને તેની આસપાસની રચનામાં વપરાયેલી પથ્થરોની ગોઠવણી પણ એવી છે કે તે વર્ષોથી તમામ પ્રકારની કુદરતી આપત્તિઓ સામે અકબંધ ટકી રહી છે. આ સ્થાપત્ય કળા ભારતીય સંસ્કૃતિ અને એન્જિનિયરિંગના સમૃદ્ધ વારસાની પ્રતીતિ કરાવે છે.

બાબા વૈદ્યનાથ ધામના આ રહસ્યો માત્ર આસ્થા પૂરતા મર્યાદિત નથી પરંતુ તે વૈજ્ઞાનિક સંશોધનનો પણ વિષય છે. દર વર્ષે શ્રાવણ માસમાં અનેક ભક્તો આ પવિત્ર ધામની મુલાકાતે આવે છે અને આ દિવ્ય સ્થાપત્યના દર્શન કરીને ધન્યતા અનુભવે છે, જે સનાતન ધર્મની ભવ્ય પરંપરાને જીવંત રાખે છે.

સ્થાપત્ય કળાનો અદ્ભુત સમન્વય

બાબા વૈદ્યનાથ ધામની આ અનોખી રચના અને રહસ્યમય ડ્રેનેજ સિસ્ટમ આપણા પ્રાચીન ભારતીય વાસ્તુશાસ્ત્ર અને એન્જિનિયરિંગની ઉત્કૃષ્ટ સૂઝબૂઝની સાક્ષી પૂરે છે.