સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી 

અમેરિકા અને યુરોપિયન યુનિયનના આકરા આર્થિક પ્રતિબંધો છતાં રશિયાએ આર્કટિક ક્ષેત્રમાં પોતાના અત્યંત મહત્વાકાંક્ષી 'વોસ્તોક ઓઇલ' (Vostok Oil) પ્રોજેક્ટમાંથી તેલ ઉત્ખનન શરૂ કરી દીધું છે. રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને વિડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા પ્રથમ તેલ કાર્ગોના લોડિંગને લીલી ઝંડી બતાવી રવાના કર્યું હતું. રશિયાનો લક્ષ્યાંક વર્ષ 2027 ના બીજા છ માસિક ગાળા સુધીમાં આ વિશાળ પ્રોજેક્ટમાંથી વાર્ષિક 3 કરોડ ટન ક્રૂડ ઓઇલ ઉત્પાદન કરવાનો છે.

ઉત્તરી સાઇબેરિયાના અત્યંત ઠંડા તૈમિર વિસ્તારમાં ફેલાયેલો આ પ્રોજેક્ટ વાનકોર અને પાયાખા સહિતના અનેક વિરાટ ઓઇલ બ્લોક્સ સાથે જોડાયેલો છે. આ પ્રોજેક્ટ સાથે સંકળાયેલી મુખ્ય ઓપરેટિંગ કંપની 'વાનકોરનેફ્ટ'માં ભારતની ચાર અગ્રણી સરકારી કંપનીઓ—ONGC વિદેશ, ઇન્ડિયન ઓઇલ (IOCL), ઓઇલ ઇન્ડિયા અને ભારત પેટ્રો રિસોર્સિસ (BPRL)—49.9 ટકા જેટલી મોટી સંયુક્ત હિસ્સેદારી ધરાવે છે.

વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિમાં આ પ્રોજેક્ટ ભારત માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. વોસ્તોકમાંથી નીકળતું તેલ 790 કિલોમીટર લાંબી ખાસ પાઇપલાઇન દ્વારા આર્કટિકના કારા સાગર સ્થિત 'બુખ્તા સેવેર' ટર્મિનલ સુધી પહોંચશે, જ્યાંથી વિશાળ ટેન્કરો દ્વારા તે ભારત સહિતના વૈશ્વિક બજારોમાં મોકલાશે. આ દરિયાઈ રૂટના કારણે ભારત આવતા જહાજોએ તણાવગ્રસ્ત હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થવું નહીં પડે. નિષ્ણાતોના મતે, આશરે 700 કરોડ ટન તેલ ભંડાર ધરાવતો આ પ્રોજેક્ટ મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ કે સંકટ સમયે ભારત માટે મજબૂત ઊર્જા લાઇફલાઇન બનશે.

આશરે ₹4.4 લાખ કરોડના જંગી ખર્ચે આકાર પામેલા આ આર્કટિક પ્રોજેક્ટમાં હાલ 50 હજારથી વધુ કામદારો અને 16 હજારથી વધુ આધુનિક મશીનરી તૈનાત છે. ટ્રાન્સપોર્ટેશન સરળ બનાવવા 3,500 મીટર લાંબો રનવે ધરાવતું નવું એરપોર્ટ પણ બનાવાઈ રહ્યું છે. વધુમાં, વોસ્તોકના તેલમાં સલ્ફરનું પ્રમાણ માત્ર 0.01% થી 0.1% જેટલું અત્યંત ઓછું હોવાથી ભારતીય રિફાઇનરીઓ માટે રિફાઇનિંગ ખર્ચમાં જંગી ઘટાડો થશે. સ્થાનિક કરન્સીમાં દ્વિપક્ષીય વેપાર થઈ રહ્યો હોવાથી પશ્ચિમી પ્રતિબંધોની પણ આ તેલ આયાત પર નહિવત અસર થશે.

રશિયાએ આર્કટિકમાં વોસ્તોક પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો

પ્રતિબંધો વચ્ચે રશિયાએ આર્કટિકમાં ₹4.4 લાખ કરોડના 'વોસ્તોક ઓઇલ' પ્રોજેક્ટમાંથી ઉત્પાદન શરૂ કર્યું છે. રાષ્ટ્રપતિ પુતિને પ્રથમ શિપમેન્ટ રવાના કર્યું હતું. વાર્ષિક 3 કરોડ ટન ક્ષમતા ધરાવતા આ પ્રોજેક્ટમાં ભારતની ચાર સરકારી કંપનીઓ 49.9% હિસ્સો ધરાવે છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બહારથી તેલ આવતું હોવાથી ખાડી તણાવ વચ્ચે ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા વધુ મજબૂત થશે.