સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી

મધ્ય પ્રદેશના ધારમાં આવેલી ઐતિહાસિક અને વિવાદાસ્પદ ભોજશાળામાં હિન્દુ પક્ષને પૂજા કરવાની સત્તાવાર મંજૂરી મળ્યા બાદ દેશના સાંસ્કૃતિક અને કાનૂની ક્ષેત્રે મોટો ગરમાવો આવી ગયો છે. ધાર ભોજશાળાના આ ઐતિહાસિક ચુકાદાથી ઉત્સાહિત થયેલા વિવિધ હિન્દુ સંગઠનોએ હવે દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં આવેલા વિશ્વપ્રસિદ્ધ કુતુબ મિનાર પરિસરમાં પણ પોતાના ધાર્મિક પૂજાના અધિકાર મેળવવા માટેની કાનૂની લડાઈને આક્રમક રીતે તેજ બનાવવાની સત્તાવાર તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે. 'યુનાઇટેડ હિન્દુ ફ્રન્ટ' ના સત્તાવાર બેનર હેઠળ વિવિધ હિન્દુ સંગઠનોનું એક વિશેષ પ્રતિનિધિમંડળ ટૂંક સમયમાં દેશના જાણીતા વરિષ્ઠ કાનૂની વકીલ વિષ્ણુ શંકર જૈનની મુલાકાત લેવાનું છે, જેમણે અગાઉ જ્ઞાનવાપી અને ભોજશાળા જેવા દેશના અનેક હાઈ-પ્રોફાઈલ ધાર્મિક કેસોમાં કોર્ટમાં હિન્દુ પક્ષનું સફળ પ્રતિનિધિત્વ કર્યું છે.

અગ્રણી ઇતિહાસકારો અને સનાતન સંગઠનો દ્વારા કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરાયેલા સત્તાવાર દસ્તાવેજોના આધારે દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે, કુતુબ મિનાર પરિસરની બિલકુલ મધ્યમાં આવેલો વિશ્વપ્રસિદ્ધ ઐતિહાસિક લોહ સ્તંભ (Iron Pillar) વાસ્તવમાં તોમર વંશના રાજા અનંગપાલ દ્વારા નિર્મિત વિશાળ વિષ્ણુ મંદિરનો એક સાર્વભૌમ ભાગ હતો, જેને પુરાતન કાળમાં 'વિષ્ણુ સ્તંભ' તરીકે ઓળખવામાં આવતો હતો. આ સ્તંભની બિલકુલ નજીક જ એક વિવાદાસ્પદ ધાર્મિક માળખું ઊભું કરવામાં આવ્યું છે, જેને હાલ ઇતિહાસના પુસ્તકોમાં 'કુવ્વત-ઉલ-ઇસ્લામ મસ્જિદ' નામ આપવામાં આવ્યું છે. હિન્દુ પક્ષ આ માળખાના સ્થાપત્ય અને તેના મૂળ ઇતિહાસને લઈને કોર્ટમાં નવો દાવો રજૂ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે.

આ સંવેદનશીલ વિવાદ અંગે ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ એટલે કે એએસઆઈ (ASI) ના પૂર્વ પ્રાદેશિક નિર્દેશક ડો. ધર્મવીર શર્માના સત્તાવાર સંશોધનોને મુખ્ય આધાર બનાવવામાં આવ્યો છે. તેમના વૈજ્ઞાનિક મતે, કુતુબ મિનાર પરિસરનું આ વિવાદાસ્પદ માળખું શાસક કુતુબુદ્દીન ઐબકે પ્રાચીન સમયના સમૃદ્ધ 27 હિન્દુ અને જૈન મંદિરોને ક્રૂરતાપૂર્વક તોડીને તેના જ ધાર્મિક મલબા અને પથ્થરોમાંથી બનાવ્યું હતું. આ ઐતિહાસિક તથ્યની સત્તાવાર પુષ્ટિ મસ્જિદના મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર (ગેટ) પર લખાયેલા પૌરાણિક શિલાલેખ પરથી પણ સ્પષ્ટપણે થાય છે, અને આજે પણ પરિસરની આંતરિક દિવાલો પર સનાતન સંસ્કૃતિના ધાર્મિક પ્રતીકો, કળશ, ઘંટડીઓ અને દેવી-દેવતાઓની ખંડિત મૂર્તિઓ નરી આંખે જોઈ શકાય છે.

આ કેસની જટિલ કાનૂની સ્થિતિ અને પડકારોની વિગત એવી છે કે, અગાઉ વર્ષ 2020 માં વકીલ વિષ્ણુ શંકર જૈન દ્વારા દિલ્હીની સ્થાનિક સાકેત કોર્ટમાં કુતુબ મિનાર પરિસરમાં નિયમિત પૂજાની કાયદેસર મંજૂરી માટે પ્રથમ મુખ્ય સિવિલ અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી. આ પ્રાથમિક અરજીને વહીવટી અને ટેકનિકલ કારણોસર કોર્ટે વર્ષ 2023 માં સત્તાવાર રીતે ફગાવી દીધી હતી. જો કે, હિન્દુ પક્ષે હિંમત હાર્યા વિના નવા પુરાતત્વીય પુરાવાઓ સાથે ફરીથી સાકેત કોર્ટમાં આ મામલે પુનઃવિચારણા માટે નવી સત્તાવાર અરજી દાખલ કરી છે, જેના પર સુનાવણી કરતા કોર્ટે વિપક્ષ અને સરકારને સત્તાવાર કાનૂની નોટિસ જારી કરી છે અને હાલ આ આખો સંવેદનશીલ મામલો કોર્ટ સમક્ષ લંબિત (Pending) છે.

યુનાઇટેડ હિન્દુ ફ્રન્ટના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ જયભગવાન ગોયલે સંગઠનનું વલણ સ્પષ્ટ કરતા પત્રકારોને જણાવ્યું કે, જો સમાન કાનૂની પુરાવાઓના આધારે દેશની મધ્ય પ્રદેશ સ્થિત ભોજશાળામાં હિન્દુ સમાજને ન્યાય મળી શકતો હોય, તો દિલ્હીના આ રાષ્ટ્રીય પરિસરમાં સદીઓથી બંધ અને ઉપેક્ષિત અવસ્થામાં રહેલી ભગવાનની પવિત્ર મૂર્તિઓની પૂજા કરવાનો નૈતિક અને બંધારણીય અધિકાર પણ હિન્દુઓને મળવો જ જોઈએ. આ આંદોલન હવે માત્ર કોર્ટ પૂરતું મર્યાદિત ન રહેતા દેશભરના યુવાનોમાં સોશિયલ મીડિયાના માધ્યમથી એક મોટા ડિજિટલ અભિયાનનું સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યું છે, જેના કારણે આગામી દિવસોમાં દિલ્હીના વહીવટી તંત્ર અને પુરાતત્વ વિભાગ સામે સુરક્ષા તેમજ વ્યવસ્થા જાળવી રાખવાનો મોટો પડકાર ઊભો થશે.

કુતુબ મિનાર પરિસરમાં મૂર્તિઓની સુરક્ષા અને પ્રવાસીઓ માટે પુરાતત્વ વિભાગની નવી ગાઇડલાઇન

કોર્ટમાં કેસ લંબિત હોવાના કારણે અને હિન્દુ સંગઠનોના સંભવિત વિરોધ પ્રદર્શનને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) દ્વારા સમગ્ર સ્મારક પરિસરમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા અત્યંત કડક કરી દેવામાં આવી છે. કેન્દ્રીય ઔદ્યોગિક સુરક્ષા દળ (CISF) ના વધારાના જવાનો તૈનાત કરીને પ્રાચીન મૂર્તિઓ અને લોહ સ્તંભની આસપાસ વિશેષ વહીવટી બેરિકેડિંગ ગોઠવી દેવામાં આવ્યું છે જેથી પ્રવાસીઓ ત્યાં સીધા ન જઈ શકે. દિલ્હી પોલીસના ઇમરજન્સી કંટ્રોલ રૂમ દ્વારા સમગ્ર વિસ્તારનું ડિજિટલ સીસીટીવી સર્વેલન્સ કરવામાં આવી રહ્યું છે અને કાયદો તેમજ વ્યવસ્થાનો ભંગ કરનારા તત્વો સામે કડક કાનૂની પગલાં લેવાની સત્તાવાર ચેતવણી જારી કરાઈ છે.