સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી 

મોંહેજોદડો સંસ્કૃતિની અતિ પ્રાચીન અને ઐતિહાસિક તાંબાની મૂર્તિ 'ડાન્સિંગ ગર્લ' ના ચિત્ર સાથે છેડછાડ કરવાના મામલે દેશભરમાં ભારે વિવાદ સર્જાયો છે. નેશનલ કાઉન્સイル ઓફ એજ્યુકેશનલ રિસર્ચ એન્ડ ટ્રેનિંગ (NCERT) દ્વારા નવી શિક્ષણ નીતિ અંતર્ગત 9 મા ધોરણના પ્રથમ પાઠય પુસ્તક 'મધુરિમા' માં આ મૂર્તિનો સમાવેશ કરાયો હતો. જોકે, પુસ્તકમાં આ પ્રખ્યાત મૂર્તિના આખા ધડને કપડાં પહેરાવ્યા હોય તેમ ઢાંકી દેવામાં આવતા શિક્ષણવિદો અને નાગરિકોમાં ભારે રોષ જોવા મળ્યો હતો. આ આર્ટવર્ક સાથે થયેલી છેડછાડ બદલ સંસ્થાએ દેશભરમાં તીવ્ર ટીકાઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે.

આશરે 4600 વર્ષ જૂની અને 10.5 સેન્ટિમીટર ઊંચી આ તાંબાની મૂર્તિ વર્ષ 1926 માં એક બ્રિટિશ અધિકારીને ખોદકામ દરમિયાન મળી આવી હતી. નૃત્યની મુદ્રામાં હોવાના કારણે તેને 'ડાન્સિંગ ગર્લ' નામ આપવામાં આવ્યું હતું અને તે વર્ષોથી ભારતના પાઠય પુસ્તકોમાં છેક 6 ઠ્ઠાથી 9 મા ધોરણ સુધી ભણાવવામાં આવે છે. પરંતુ નવા પુસ્તકમાં 9 મા ધોરણના બાળકો માટે આ અનાવૃત્ત મૂર્તિ ઉંમરને અનુરૂપ નથી તેવો વિચિત્ર તર્ક રજૂ કરીને તેની નગ્નતા છુપાવવાનો પ્રયાસ કરાયો હતો, જેનો ચોતરફથી સખત વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો.

NCERT ની પાઠયપુસ્તક વિકાસ સમિતિના વડા માઇકલ ડેનિનોએ આ અંગે જણાવ્યું હતું કે તેમને વ્યક્તિગત રીતે આ ચિત્ર બાળકો માટે અયોગ્ય લાગ્યું ન હતું, પરંતુ સમિતિના અન્ય સભ્યોના દબાણ અને વિચારસરણીના કારણે આ ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય લેવાયો હતો. જોકે, આ આર્ટવર્કને કવર કરવા બદલ દેશભરના ઇતિહાસકારો અને શિક્ષણવિદોએ મોટો હોબાળો મચાવ્યો હતો. આ ભારે દબાણ અને વિરોધ સામે અંતે નમતું જોખીને NCERT દ્વારા સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી છે કે તેઓ પાઠયપુસ્તકોમાં ડાન્સિંગ ગર્લની મૂળ અને અસલી તસવીરને જ યથાવત્ રાખશે.

ઐતિહાસિક ધરોહરનું મહત્વ મોંહેજોદડોની આ 4600 વર્ષ જૂની ડાન્સિંગ ગર્લ મૂર્તિ ભારતની સમૃદ્ધ કાંસ્ય યુગની કળા અને ઇતિહાસનું એક અજોડ પ્રતીક છે. પેઢીઓથી વિદ્યાર્થીઓ આ પ્રાચીન કલાકૃતિ વિશે ભણતા આવ્યા છે. ઇતિહાસ સાથે કોઈપણ પ્રકારની છેડછાડ કે નૈતિકતાના નામે કલાના મૂળ સ્વરૂપને બદલવાના પ્રયાસો સંસ્કૃતિના વારસાને નુકસાન પહોંચાડે છે, તેથી તેનું અસલી સ્વરૂપ જાળવવું અનિવાર્ય છે.