સિટી ન્યુઝ @ મોસ્કો

રશિયાના સાઇબેરિયા પ્રાંતમાં આવેલી ઇરકુત્સ્ક એન્ટી-પ્લેગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં એક અત્યંત ગંભીર અને રહસ્યમય ઘટના સામે આવી છે. શેલેખોવ શહેર નજીક આવેલી આ હાઈ-રિસ્ક લેબમાં કામ કરતી 28 વર્ષીય લેબ ટેક્નિશિયન ડારિયા શિપિલોવાનું શંકાસ્પદ સંજોગોમાં મોત નીપજ્યું છે. તેમને ન્યુમોનિયાના ગંભીર લક્ષણો સાથે હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા અને વેન્ટિલેટર પર રાખવા છતાં તેમનો જીવ બચાવી શકાפסો નહીં, જેના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે.

રશિયન મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, ડારિયા શિપિલોવા લેબમાં બેક્ટેરિયાના સેમ્પલ જમા કરવાનું કામ કરી રહી હતી તે દરમિયાન લાઇવ બેક્ટેરિયા ધરાવતી ટેસ્ટ ટ્યુબ તૂટી ગઈ હોવાની ચર્ચા છે. કેટલાક અહેવાલોમાં આ બેક્ટેરિયાને યર્સિનિયા પેસ્ટિસ એટલે કે પ્લેગ ફેલાવનાર જીવાણુ હોવાનું જણાવાયું છે. જો કે, રશિયાની સત્તાવાર આરોગ્ય એજન્સી રોસ્પોટ્રેબનાડઝોરે હાલ તેને માત્ર 'અજ્ઞાત કારણવાળું ન્યુમોનિયા' ગણાવ્યું છે અને લેબમાં કોઈ અકસ્માત થયાની સત્તાવાર પુષ્ટિ હજુ સુધી કરવામાં આવી નથી.

આ દુર્ઘટના બાદ સાવચેતીના ભાગરૂપે અંદાજે 197 થી 200 જેટલા લોકોને તબીબી દેખરેખ હેઠળ રાખવામાં આવ્યા છે અને કેટલાક લોકોને ક્વોરન્ટાઇન પણ કરાયા છે. પ્લેગના ન્યુમોનિક પ્રકારનું સંક્રમણ શ્વાસ દ્વારા ફેલાઈ શકે છે, પરંતુ સત્તાવાળાઓના જણાવ્યા મુજબ અત્યાર સુધી સંપર્કમાં આવેલા લોકોના ટેસ્ટ નેગેટિવ આવ્યા છે અને કોઈ મોટા પાયે સંક્રમણ ફેલાયાના પુરાવા મળ્યા નથી. તંત્ર દ્વારા લોકોને શાંતિ જાળવવાની અપીલ કરવામાં આવી રહી છે.

આ ઘટનાની સરખામણી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કોવિડ-19 મહામારીની શરૂઆત સાથે જોડાયેલી 'વુહાન લેબ લીક' થિયરી સાથે કરવામાં આવી રહી છે. ટેસ્ટ ટ્યુબ તૂટવાની વાત, ક્વોરન્ટાઇન અને શરૂઆતમાં માહિતી છુપાવવાની આશંકાઓને કારણે સોશિયલ મીડિયા પર તેને 'વુહાન પાર્ટ-2' તરીકે સંબોધવામાં આવી રહી છે. જો કે, તજજ્ઞોનું માનવું છે કે પ્લેગ માટે એન્ટિબાયોટિક સારવાર ઉપલબ્ધ હોવાથી કોવિડ જેવી ભયાનક વૈશ્વિક મહામારી ફેલાવવાની શક્યતા નહિવત છે.

બાયોસેફ્ટી અને લેબ સુરક્ષાના નિયમો સામે આ ઘટનાએ ફરી એકવાર ગંભીર સવાલો ખડા કર્યા છે. વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો માનવજાતના ભલા માટે હોય છે, પરંતુ તેમાં સહેજ પણ બેદરકારી આખી દુનિયા માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આવી સંવેદનશીલ લેબ્સની પારદર્શિતા અને દેખરેખ વધુ કડક બનાવવી અનિવાર્ય છે.

લેબ સુરક્ષા અને જૈવિક જોખમો

હાઈ-રિસ્ક લેબોરેટરીઓમાં કરવામાં આવતા જોખમી સંશોધનો માટે અત્યાધુનિક સુરક્ષા ધોરણોનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે. કોઈપણ ચૂક માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે ગંભીર આફત નોતરી શકે છે.