સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી

વૈશ્વિક બજારમાં બળતણના સતત વધતા ભાવને અંકુશમાં લેવા અને પુરવઠો સુચારૂ રીતે જાળવી રાખવા માટે વિશ્વના અગ્રણી દેશોના સમૂહ જી-૭ (G7) દ્વારા એક અત્યંત મહત્ત્વનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ સંગઠને પોતાના કટોકટીના અનામત ભંડારમાંથી આશરે 10 કરોડ (100 મિલિયન) બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ અને ડીઝલ બજારમાં મુક્ત કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ ઉપરાંત તમામ સભ્ય દેશોએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઊર્જાની નિકાસ પર કોઈપણ પ્રકારના પ્રતિબંધો ન લાદવાની સ્પષ્ટ ખાતરી પણ આપી છે.

આ વ્યાપક અને મોટો નિર્ણય લેવા પાછળ અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું ભારે રાજકીય તથા આર્થિક દબાણ કામ કરી ગયું હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. આગામી નવેમ્બર માસમાં યોજાનારી મિડટર્મ ચૂંટણીઓ પહેલાં પોતાના દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવોને કાબૂમાં લાવવા માટે ટ્રમ્પ પ્રશાસન અત્યંત આક્રમક વલણ અપનાવી રહ્યું છે. ટ્રમ્પે યુરોપિયન યુનિયનને સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી હતી કે જો તેઓ પોતાના ઇમરજન્સી ભંડારમાંથી પુરવઠો ખુલ્લો નહીં કરે, તો અમેરિકા યુરોપ તરફ થતી ડીઝલની નિકાસ પર સંપૂર્ણ બ્રેક લગાવી દેશે.

યુરોપિયન દેશો હાલમાં અમેરિકી ડીઝલ પર ખૂબ જ વધુ નિર્ભર હોવાથી તેમના પર મોટું આર્થિક સંકટ ઘેરાવાનો ભય ઊભો થયો હતો, જેના કારણે અંતે જી-૭ દેશોને નમતું જોખવું પડ્યું હતું. અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે ઇરાન સાથેના સંઘર્ષ બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા એજન્સી (IEA) ની આગેવાની હેઠળ અગાઉ માર્ચ મહિનામાં પણ મોટા પ્રમાણમાં તેલ બહાર પાડવાની સમજૂતી થઈ હતી, અને હવે આ નવો 10 કરોડ બેરલનો જથ્થો પણ IEA ના તાલમેલથી જ બજારમાં મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.

જી-૭ ના આ સંયુક્ત અને સત્તાવાર નિવેદન બાદ વૈશ્વિક ઇંધણ બજારને ટૂંક સમયમાં જ મોટી રાહત મળવાની પૂરેપૂરી આશા જાગી છે. જોકે આ નવા જથ્થામાંથી કેટલો ભાગ અગાઉની માર્ચ સમજૂતીનો બાકી રહેલો છે તે અંગે હજુ સુધી પૂરી સ્પષ્ટતા થઈ શકી નથી, પરંતુ તેમ છતાં અમેરિકા અને યુરોપ વચ્ચે તેલ પુરવઠા બાબતે સર્જાયેલી ખેંચતાણ હાલ પૂરતી શમી ગઈ છે અને વૈશ્વિક સ્તરે ભાવ સ્થિર થવાની સંભાવનાઓ પ્રબળ બની છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ અને ઊર્જા બજારની આ અસ્થિરતા વચ્ચે મહાસત્તાઓ દ્વારા લેવાયેલા આવા પગલાં વૈશ્વિક અર્થતંત્રને સીધી અસર કરતા હોય છે. ચૂંટણીના માહોલ વચ્ચે તેલના ભાવોને નિયંત્રણમાં રાખવાની આ રણનીતિ આગામી સમયમાં વૈશ્વિક બજાર પર કેવી અસર છોડે છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.

વૈશ્વિક ઉર્જા બજાર અને રાજકીય દબાણ

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઇંધણના ભાવોને નિયંત્રિત કરવા માટે રાજકીય નેતૃત્વ અને વૈશ્વિક સંસ્થાઓનું સંકલન અનિવાર્ય છે. કટોકટીના સમયે લેવાયેલા નિર્ણયો લાંબā ગાળે બજાર સ્થિરતા માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થાય છે.