સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી

રોજિંદા જીવનમાં ઓફિસ હોય કે ચાની કીટલી, પેપર કપમાં ગરમ ચા કે કોફી પીવાનું ચલણ ખૂબ સામાન્ય બની ગયું છે. પ્લાસ્ટિકના કપના સુરક્ષિત વિકલ્પ તરીકે તેમજ પર્યાવરણને અનુકૂળ માનીને લોકો પેપર કપનો વ્યાપક ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરના એક તાજેતરના વૈજ્ઞાનિક સંશોધને તેની સુરક્ષા સામે ગંભીર સવાલો ખડા કર્યા છે.

ક્વીન્સલેન્ડ યુનિવર્સિટી દ્વારા હાથ ધરાયેલા અભ્યાસમાં બહાર આવ્યું છે કે પેપર કપ પ્રવાહીને રોકી રાખવા માટે જે આંતરિક લાઇનિંગ ધરાવે છે, તે ગરમ પીણાના સંપર્કમાં આવતાં જ અત્યંત સૂક્ષ્મ નેનોપ્લાસ્ટિક કણો છોડવા લાગે છે. સંશોધન દરમિયાન બજારમાં સૌથી વધુ વપરાતા પોલિલેક્ટિક એસિડ (PLA) અને પોલિઇથિલીન (PE) લાઇનિંગ વાળા પેપર કપની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી.

પ્રયોગશાળાના પરિણામો અત્યંત ચોંકાવનારા છે. ગરમ પ્રવાહી ભરતાં જ PLA લાઇનિંગવાળા કપમાંથી પ્રતિ મિલીલીટર આશરે 43 લાખ જેટલા નેનોપ્લાસ્ટિક કણો અને PE લાઇનિંગવાળા કપમાંથી આશરે 27 લાખ કણો છૂટા પડીને પ્રવાહીમાં ભળી ગયા હતા.

વધુ ચિંતાજનક બાબત એ સામે આવી છે કે સામાન્ય રીતે ઇકો-ફ્રેન્ડલી અને બાયોડિગ્રેડેબલ ગણાવાતા PLA કપમાંથી નીકળતા પ્લાસ્ટિકનું કુલ દ્રવ્યમાન PE કપની તુલનામાં 12 ગણું વધારે જોવા મળ્યું હતું. મોટાભાગના પેપર કપ પાણી કે ગરમ ચાથી ગળી ન જાય તે માટે તેની અંદર આ પ્રકારનું પોલીમર કોટિંગ હોય છે, જે ગરમી મળતાં સીધું માનવ શરીરમાં પ્રવેશી સ્વાસ્થ્ય માટે મોટો ખતરો ઊભો કરે છે.

પેપર કપમાં ગરમ ચા પીવી હાનિકારક

ક્વીન્સલેન્ડ યુનિવર્સિટીના સંશોધન મુજબ, પેપર કપમાં ગરમ ચા-કોફી રેડવાથી અંદરનું લાઇનિંગ પીગળીને પ્રતિ મિલી 27 થી 43 લાખ નેનોપ્લાસ્ટિક કણો છોડે છે. જેને ઇકો-ફ્રેન્ડલી ગણવામાં આવે છે તેવા PLA કપમાંથી 12 ગણું વધુ પ્લાસ્ટિક દ્રવ્ય છૂટું પડતું હોવાનું બહાર આવ્યું છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી છે.