સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના સત્તાવાર યુરોપ પ્રવાસ દરમિયાન આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રેસ મીટમાં અણધાર્યા સવાલો પૂછીને રાષ્ટ્રીય મધ્યમવર્ગમાં ભારે ચર્ચામાં આવેલા નોર્વેના મહિલા પત્રકાર હેલી લિંગે ઇન્ટરનેટ પર એક નવો સનસનાટીભર્યો કમર્શિયલ દાવો કર્યો છે. ઓસ્લો શહેરમાં આયોજિત પીએમ મોદીની સંયુક્ત વહીવટી બ્રીફિંગમાં પ્રોટોકોલ વિરૂદ્ધ જઈને અસહજ સવાલો પૂછવા અને ભારતીય અધિકારીઓ સાથે દલીલબાજી કર્યા બાદ આ કેસમાં નવો વળાંક આવ્યો છે. પત્રકાર હેલી લિંગે સત્તાવાર દાવો કર્યો છે કે વૈશ્વિક સ્તરે થઈ રહેલા ભારે ટ્રોલિંગ અને ઓનલાઇન રિપોર્ટિંગના કારણે મેટા (Meta) કંપની દ્વારા તેમના સત્તાવાર ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ તાત્કાલિક અસરથી સસ્પેન્ડ કરી દેવામાં આવ્યા છે.

આ હાઇપ્રોફાઇલ આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદની પૃષ્ઠભૂમિ એવી છે કે, ઓસ્લોમાં ભારત અને નોર્વેના વડાપ્રધાનોની એક મહત્વપૂર્ણ સંયુક્ત મીડિયા પ્રક્રિયા યોજાઈ રહી હતી. સત્તાવાર પ્રેસ મીટ સંપૂર્ણ પૂરી થતાં જ જ્યારે પીએમ મોદી રૂમની બહાર નીકળી રહ્યા હતા, ત્યારે 'ડાગસાવિસેન' અખબાર સાથે સત્તાવાર જોડાયેલી મહિલા પત્રકાર હેલી લિંગે પાછળથી અવાજ ઉઠાવીને પૂછ્યું હતું કે, દુનિયાના સૌથી સ્વતંત્ર પ્રેસના સવાલોના જવાબ કેમ લેવામાં નથી આવી રહ્યા? એટલું જ નહીં, બાદમાં તેમણે પોતાની પર્સનલ પોસ્ટમાં લખ્યું કે નોર્વે દેશ વૈશ્વિક પ્રેસ સ્વતંત્રતા સૂચકાંકમાં પ્રથમ ક્રમે છે, જ્યારે ભારત દેશ 157 મા ક્રમે છે, તેથી સવાલો પૂછવા એ જ પત્રકારોની મુખ્ય જવાબદારી છે.

વિદેશી પત્રકારના આ આક્રમક વલણ પર ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયના વરિષ્ઠ સચિવ સિબી જ્યોર્જે વહીવટી સ્તરે સણસણતો અને કાનૂની જવાબ આપતા સત્તાવાર બ્રીફિંગમાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે જે વિદેશી તત્વોને ભારતીય લોકશાહી અને ભારતની ભૌગોલિક સ્થિતિ વિશે કોઈ પાયાની સમજ નથી, તેમણે આવા પૂર્વગ્રહયુક્ત સવાલો ઉઠાવવા જોઈએ નહીં. આ મુખ્ય સરકારી આક્ષેપ બાદ હેલી લિંગે સોશિયલ મીડિયા પર દાવો કર્યો છે કે મેટા કંપનીએ પર્સનલ પોલિસીના નામે તેમના ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ બંધ કરી દીધા છે. હેલીએ એક્સ (X) પર આ અંગેની લોજિસ્ટિક માહિતી શેર કરતાં લખ્યું કે પ્રેસની આઝાદી માટે આ બહુ નાની કિંમત છે, પરંતુ તેમણે પોતાની વ્યાવસાયિક જિંદગીમાં ક્યારેય આવો ડિજિટલ પ્રતિબંધ અનુભવ્યો નથી.

અધિકૃત ડિજિટલ સોર્સના જણાવ્યા અનુસાર, સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ સસ્પેન્ડ થયા તે પહેલાં હેલી લિંગને ઇન્ટરનેટ પર લાખો ભારતીય યુઝર્સના ભારે ગુસ્સા અને ટેકનિકલ ટ્રોલિંગનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર લોકોએ ગુપ્ત તપાસ કરીને હેલી લિંગના જૂના આર્ટિકલ્સ અને ચીનના સામ્યવાદી પ્રમુખ શી જિનપિંગના સમર્થનમાં લખેલા વિવાદાસ્પદ અહેવાલો ઓનલાઇન શોધી કાઢ્યા હતા. ભારતીય માનવાધિકાર અને પ્રેસ ફ્રીડમ પર સવાલ ઉઠાવનારી હેલીને યુઝર્સ સોશિયલ મીડિયા પર 'ફોરેન પ્લાન્ટ', 'પક્ષપાતી જાસૂસ' અને 'ચાઇનીઝ પ્રોક્સી' એટલે કે ચીનની સત્તાવાર એજન્ટ કહીને જોરદાર ટ્રોલ કરી રહ્યા છે, જેના કારણે પ્રોફાઇલ પર સતત નેગેટિવ રિપોર્ટિંગ વધ્યું હતું.

જોકે, આ આખા વૈશ્વિક હોબાળા અને ભારે સામાજિક ટીકાઓ વચ્ચે હેલી લિંગની લોકપ્રિયતામાં ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર એક બહુ મોટો આકાશી ઉછાળો પણ જોવા મળ્યો છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટના બની તે પહેલાં માઇક્રોબ્લોગિંગ સાઇટ એક્સ (X) પર હેલી લિંગના માત્ર 800 થી પણ ઓછા મર્યાદિત ફોલોઅર્સ હાજર હતા. પરંતુ પીએમ મોદી સાથેનો આ હાઇપ્રોફાઇલ વિવાદ મીડિયામાં વાઇરલ થતાંની સાથે જ, માત્ર 3 જ દિવસના ટૂંકા ગાળામાં તેના એક્સ એકાઉન્ટ પર ફોલોઅર્સની સંખ્યા આશ્ચર્યજનક રીતે વધીને 45,000 ને પાર પહોંચી ગઈ છે, જેનાથી કમર્શિયલ મીડિયા ક્ષેત્રે આ આખો કેસ જોરદાર ટોક ઓફ ધ ટાઉન બન્યો છે.

ઇન્ટરનેટ એકાઉન્ટ સસ્પેન્ડ થવાના તકનીકી નિયમો અને મેટા કંપનીની ગ્લોબલ કોમ્યુનિટી ગાઇડલાઇન

ડિજિટલ ટેકનોલોજીના નિયમો અનુસાર જ્યારે કોઈ સેલિબ્રિટી કે પત્રકારના એકાઉન્ટ પર ટૂંકા સમયમાં લાખો યુઝર્સ દ્વારા નકારાત્મક કોમેન્ટ્સ, સ્પેમિંગ કે કોમ્યુનિટી સ્ટાન્ડર્ડ ભંગના આક્ષેપો સાથે સામૂહિક રિપોર્ટ કરવામાં આવે ત્યારે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ સિસ્ટમ સુરક્ષાના ભાગરૂપે તે એકાઉન્ટ્સને ટેમ્પરરી સસ્પેન્ડ કરી દે છે. મેટા કંપનીના નિયમો મુજબ જો પત્રકાર હેલી લિંગ પોતાના અધિકૃત ઓળખપત્રો અને વહીવટી સ્પષ્ટતા સબમિટ કરશે તો રિવ્યુ પ્રક્રિયા બાદ તેમના એકાઉન્ટ પુનઃસ્થાપિત થઈ શકે છે. સાયબર એક્સપર્ટ્સના મતે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે વધતા ડિજિટલ રાષ્ટ્રવાદના કારણે વિદેશી પત્રકારો સામે આવા સોશિયલ મીડિયા બાયકોટ અને ઓનલાઇન એક્શનના કેસો વૈશ્વિક સ્તરે ખૂબ ઝડપથી વધી રહ્યા છે.