સિટી ન્યુઝ @ રાજકોટ / ધર્મ દર્શન

શ્રાવણી પર્વોની શૃંખલામાં આવતીકાલે મંગળવાર, 1 સપ્ટેમ્બરના રોજ શ્રાવણ વદ પાંચમ એટલે કે નાગપાંચમની શ્રદ્ધાભેર ઉજવણી કરવામાં આવશે. જ્યોતિષીય ગણતરી મુજબ, મંગળવારે સવારે 7:41 કલાક સુધી ચોથ તિથિ રહેશે અને ત્યારબાદ પાંચમ તિથિ શરૂ થશે, જે બુધવારે સૂર્યોદય પૂર્વે સવારે 6:11 કલાકે પૂર્ણ થઈ જશે. તિથિ ક્ષય હોવાના શાસ્ત્રોક્ત નિયમ અનુસાર મંગળવારે સવારે 7:41 વાગ્યાથી આખો દિવસ અને રાત્રિ દરમિયાન નાગપાંચમનું પર્વ મનાવાશે.

ભારતીય સનાતન સંસ્કૃતિમાં પ્રકૃતિ અને પશુ-પક્ષીઓ પ્રત્યે આદરભાવનું વિશેષ મહત્વ રહ્યું છે. દેવાધિદેવ મહાદેવ સર્પને કંઠમાં ધારણ કરે છે અને ભગવાન વિષ્ણુ ક્ષીર સાગરમાં શેષનાગની શય્યા પર બિરાજે છે. ભગવદ્ ગીતામાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ પણ પોતાને નાગોમાં વાસુકી ગણાવ્યા છે. સમુદ્ર મંથન વખતે પણ વાસુકી નાગે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.

નાગપાંચમના દિવસે વહેલી સવારે સ્નાનાદિ નિત્યકર્મ પૂર્ણ કરી ઘરના પાણીયારે અથવા શિવાલયમાં દીવો પ્રગટાવી બાજરાની કુલેર, તલવટ, નાળિયેર અને પલાળેલા મગ, મઠ કે કઠોળનું નૈવેદ્ય ધરાવવામાં આવે છે. પૂજા દરમિયાન નવ નાગદેવતા—અનંત, વાસુકી, શેષ, પદ્મનાભ, કમ્બલ, શંખપાલ, ધૃતરાષ્ટ્ર, તક્ષક અને કાલિયના નામોનું સ્મરણ કરીને વ્રતધારીઓ એકટાણું કરે છે અને સાંજે વ્રતકથા સાંભળે છે.

જ્યોતિષશાસ્ત્ર અનુસાર, જે લોકોની જન્મકુંડળીમાં કાલસર્પ યોગ, પિતૃદોષ, નાગદોષ હોય કે રાહુ પંચમ ભાવમાં નબળો હોય, તેમણે નાગપંચમીનું વ્રત રાખી શિવલિંગ પર જળ અને કાળા તલ અર્પણ કરવાથી કુંડળીના દોષો તેમજ ભયાનક સપનાઓમાંથી રાહત મળે છે.

નાગપાંચમનું પવિત્ર મહાત્મ્ય

આવતીકાલે મંગળવારે સવારે 7:41 થી નાગપાંચમ શરૂ થશે. તિથિ ક્ષયના કારણે મંગળવારે આખો દિવસ નાગપંચમી પળાશે. ઘરના પાણીયારે કુલેર અને કઠોળનું નૈવેદ્ય ધરી નવ નાગદેવતાના સ્મરણ સાથે પૂજા કરાશે. કાલસર્પ દોષ અને રાહુ દોષ નિવારણ માટે શિવલિંગ પર જળ અને કાળા તલ ચઢાવી વ્રત રાખવું અત્યંત ફળદાયી માનવામાં આવે છે.