સિટી ન્યુઝ @ ધર્મ 

હિન્દુ ધર્મમાં દેવાધિદેવ ગણેશજીની આરાધનાનું મહાપર્વ ગણેશોત્સવ દર વર્ષે ભાદ્રપદ મહિનાના શુક્લ પક્ષની ચતુર્થી તિથિથી અત્યંત ભક્તિભાવપૂર્વક ઉજવવામાં આવે છે. ભગવાન શ્રી ગણેશને બુદ્ધિ, રિદ્ધિ-સિદ્ધિ, સુખ-સમૃદ્ધિ અને સર્વ વિઘ્નોના નાશક માનવામાં આવે છે. આ વર્ષે 2026 માં આ દસ દિવસીય મહોત્સવ 14 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થઈ રહ્યો છે અને 25 સપ્ટેમ્બરના રોજ અનંત ચતુર્દશીના પાવન દિવસે ગણપતિ વિસર્જન સાથે સંપન્ન થશે. ગણેશ જન્મોત્સવના આ શુભ અવસરે ભક્તો પોતાના ઘરોમાં બાપ્પાની મૂર્તિની ભાવપૂર્વક સ્થાપના કરે છે.

શાસ્ત્રો અને વાસ્તુ નિષ્ણાતોના મતે, ઘરમાં ગણેશજીની પ્રતિમા સ્થાપિત કરતી વખતે પરંપરાગત પૂજાવિધિની સાથે વાસ્તુ નિયમોનું ચુસ્ત પાલન કરવું અનિવાર્ય છે. વાસ્તુ શાસ્ત્ર અનુસાર, ગણેશ સ્થાપના માટે ઘરનો ઈશાન ખૂણો (ઉત્તર-પૂર્વ દિશા) સૌથી ઉત્તમ અને સકારાત્મક ઊર્જાથી ભરપૂર માનવામાં આવે છે. જો ઈશાન ખૂણામાં વ્યવસ્થા ન થઈ શકે તો ઉત્તર અથવા પૂર્વ દિશા પણ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે. મૂર્તિ સ્થાપતી વખતે એ બાબત ખાસ ધ્યાને રાખવી કે ભગવાનનું મુખ દક્ષિણ દિશા તરફ ક્યારેય ન હોવું જોઈએ, કારણ કે તેનાથી ઘરમાં વાસ્તુદોષ સર્જાઈ શકે છે અને આર્થિક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

આ ઉપરાંત ઘરમાં લાવવામાં આવતી ગણપતિની મૂર્તિની સૂંઢ ડાબી બાજુ વળેલી હોય (જેને વામમુખી ગણેશ કહેવાય છે) તેવી પ્રતિમાની સ્થાપના ગૃહસ્થ જીવન માટે અત્યંત કલ્યાણકારી અને શાંતિદાયક ગણાય છે. સ્થાપના સ્થળ સ્વચ્છ, પવિત્ર અને હકારાત્મક વાતાવરણ ધરાવતું હોવું જોઈએ. ચતુર્થીથી લઈને અનંત ચતુર્દશી સુધી અખંડ દીપક, સમયસર આરતી, પવિત્રતા અને શ્રદ્ધા સાથે ગણેશજીની સેવા-અર્ચના કરવાથી પરિવારમાં રિદ્ધિ-સિદ્ધિનો વાસ થાય છે અને તમામ વિઘ્નો દૂર થઈ સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.

ગણેશ સ્થાપનામાં વાસ્તુ નિયમોનું પાલન જરૂરી

14 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થતાં ગણેશોત્સવમાં ઘરમાં ગણપતિ સ્થાપના વખતે વાસ્તુ નિયમો ધ્યાને રાખવા જરૂરી છે. ઘરના ઉત્તર-પૂર્વ (ઈશાન) ખૂણામાં ડાબી સૂંઢવાળી ગણેશ પ્રતિમા સ્થાપિત કરવી અત્યંત શુભ અને સમૃદ્ધિદાયક માનવામાં આવે છે. ખોટી દિશા કે દક્ષિણ મુખે સ્થાપના કરવાથી વાસ્તુદોષ થાય છે, જેથી સ્થાપનાથી 25 સપ્ટેમ્બર અનંત ચતુર્દશી સુધી પવિત્રતા જાળવી નિયમાનુસાર પૂજા-અર્ચના કરવી જોઈએ.

ભાદ્રપદ મહિનાના શુક્લ પક્ષ (તેજસ્વી પખવાડિયા) ની ચતુર્થી તિથિથી શરૂ થતો ગણેશોત્સવ, હિન્દુ ધર્મમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ તહેવારોમાંનો એક છે. ભગવાન ગણેશને શાણપણ, સમૃદ્ધિ અને અવરોધો દૂર કરનારનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. તેથી, તેમની જન્મજયંતીના આ શુભ પ્રસંગે, ભક્તો તેમને તેમના ઘરોમાં અપાર પ્રેમ અને ભક્તિથી સ્થાપિત કરે છે.

આ વર્ષે, 2026 માં, ગણેશોત્સવ 14 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થાય છે અને 25 સપ્ટેમ્બર, અનંત ચતુર્દશીના દિવસે ગણપતિ વિસર્જન સાથે સમાપ્ત થાય છે. જો તમે આ વખતે તમારા ઘરમાં ભગવાન ગણેશની મૂર્તિ સ્થાપિત કરવા જઈ રહ્યા છો, તો ફક્ત પૂજા જ નહીં પરંતુ વાસ્તુ શાસ્ત્રના નિયમોનું પાલન કરવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે. તો ચાલો જાણીએ કે ગણપતિ કઈ દિશામાં મૂકવા જોઈએ, મૂર્તિના શિષ્યનું રહસ્ય શું છે અને સ્થાપનાથી લઈને વિસર્જન સુધી કઈ સાવચેતીઓ રાખવી જોઈએ.

ગણેશ મૂર્તિ માટે કઈ દિશા સૌથી શુભ છે?

વાસ્તુ શાસ્ત્ર અનુસાર, ઘરમાં ભગવાન ગણેશની મૂર્તિ સ્થાપિત કરવા માટે ઉત્તર-પૂર્વ દિશા, અથવા ઈશાન કોન, સૌથી શુભ અને પવિત્ર માનવામાં આવે છે. આ દિશા પૂજા અને આધ્યાત્મિક વ્યવહાર માટે ખાસ માનવામાં આવે છે. જો ઘરના ઉત્તર-પૂર્વ ખૂણામાં પૂરતી જગ્યા ન હોય, તો ગણપતિની મૂર્તિ ઉત્તર કે પશ્ચિમમાં પણ સ્થાપિત કરી શકાય છે.

ગણપતિ બાપ્પાનું મુખ કઈ દિશામાં રાખવું જોઈએ?

ભગવાન ગણેશની મૂર્તિ સ્થાપિત કરતી વખતે, તેમના ચહેરાની દિશા પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે. માન્યતા અનુસાર, ભગવાન ગણેશનો ચહેરો ઘરની અંદર હોવો જોઈએ જેથી ભક્ત તેમનો આગળનો ભાગ જોઈ શકે. ગણપતિ બાપ્પાની પીઠ બહારની તરફ એટલે કે દિવાલ તરફ હોવી જોઈએ. ધાર્મિક માન્યતાઓ ગણેશની પીઠનું વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ગરીબી તેમની પીઠ પર રહે છે, જ્યારે સુખ અને સમૃદ્ધિ તેમના આગળના ભાગ પર રહે છે. આ કારણોસર, ભગવાન ગણેશની મૂર્તિ એવી રીતે મૂકવાનો રિવાજ છે કે તેમની પીઠ મુખ્ય ખંડ અથવા ઘરના કોઈપણ ખુલ્લા વિસ્તાર તરફ ન હોય.

ગણેશ મૂર્તિ ક્યાં ન મૂકવી જોઈએ?

ઘરમાં ગણેશ મૂર્તિ સ્થાપિત કરતી વખતે, સ્થાનનો વિચાર કરવો જોઈએ. પૂજા માટે પસંદ કરેલ સ્થાન સ્વચ્છ અને પવિત્ર હોવું જોઈએ. ગણેશ મૂર્તિને સીધી જમીન પર રાખવાને બદલે સ્વચ્છ ચબુતરો અથવા પગથિયાં પર મૂકવી યોગ્ય માનવામાં આવે છે.

ગણેશ મૂર્તિ કેવી હોવી જોઈએ?

ગણેશ ચતુર્થીના દિવસે ઘરમાં સ્થાપિત મૂર્તિ અંગે ઘણી ધાર્મિક માન્યતાઓ છે. લોકો સામાન્ય રીતે માટીની ગણેશ મૂર્તિ ઘરે લાવે છે, કારણ કે ગણેશોત્સવ પછી તેનું સરળતાથી વિસર્જન કરી શકાય છે.

સ્થાપના દરમિયાન આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો:

ગણેશ ચતુર્થીના દિવસે, સવારે સ્નાન કર્યા પછી અને સ્વચ્છ કપડાં પહેર્યા પછી, પૂજા સ્થળ સાફ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ગણપતિ બાપ્પાની મૂર્તિને સ્વચ્છ કપડાથી ઢાંકેલા ચબુતરો પર સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. ગણેશને દૂર્વા ઘાસ, મોદક અને ફૂલો ચઢાવવામાં આવે છે. પૂજા દરમિયાન, ભગવાન ગણેશને ધ્યાન સાથે આહ્વાન કરવામાં આવે છે અને નિર્ધારિત વિધિઓ અનુસાર પૂજા કરવામાં આવે છે. ગણપતિની સ્થાપના કર્યા પછી, દરરોજ સવાર-સાંજ આરતી કરવી અને ભોગ અર્પણ કરવો શુભ માનવામાં આવે છે. વધુમાં, ઘરમાં ગણપતિની હાજરીના સમગ્ર સમયગાળા દરમિયાન પૂજા સ્થળની સ્વચ્છતા અને શુદ્ધતા પર ખાસ ધ્યાન આપવું જોઈએ.