સિટી ન્યૂઝ | મુંબઈ

ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગ, બોલિવૂડના ગ્લેમર કોરિડોર અને નવી દિલ્હીના વિદેશ મંત્રાલયની સેન્ટ્રલ સેન્સરશીપ પોલિસીના સોર્સમાંથી સિનેમા જગતને હચમચાવી મૂકે તેવો એક અત્યંત ચોંકાવનારો, સંવેદનશીલ અને સનસનાટીભર્યો વહીવટી અહેવાલ સામે આવ્યો છે. ભારત અને ચીન વચ્ચે થયેલા ઐતિહાસિક ગલવાન ખીણના લોહિયાળ યુદ્ધ પર આધારિત તોતિંગ બજેટવાળી ફિલ્મોની રીલિઝ અને શૂટિંગ પ્રોટોકોલ અત્યારે કાનૂની રીતે સરેઆમ અટવાઈ ગયા છે. વ્યાપારી વર્તુળોના સત્તાવાર ડેટાબેઝ રિપોર્ટ અનુસાર, સલમાન ખાનના હોમ પ્રોડક્શનની ફિલ્મ બાદ હવે બોલિવૂડની વધુ 1 એક દેશભક્તિ આધારિત ફિલ્મ પર સરકારી કલમો હેઠળ ગંભીર બ્રેક વાગી જતાં મનોરંજન માર્કેટમાં તોતિંગ ખળભળાટ મચી ગયો છે.

આ હાઇપ્રોફાઇલ સેન્સરશીપ વિવાદના સત્તાવાર લોજિસ્ટિક્સ અને સોર્સ પર નજર કરીએ તો, ગલવાન ખીણની લડાઈ પર બનેલી સલમાન ખાનની 'માતૃભૂમિ' ફિલ્મ સંપૂર્ણ તૈયાર હોવા છતાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા અનેક કડક સુધારા સૂચવાતાં તેની રીલિઝ લાંબા સમયથી લાઈવ અટકી પડી છે. તે પછી હવે ભૂતપૂર્વ એકટ્રેસ ભાગ્યશ્રીના પતિ હિમાલયે પણ પોતાના પુત્ર અભિમન્યુને લીડ હિરો તરીકે લઈને શરુ કરેલી 'ધી લાયન ઓફ ગલવાન' ફિલ્મનો સમગ્ર પ્રોજેક્ટ કટોકટી વચ્ચે સરેઆમ માંડી વાળ્યો છે. ફિલ્મના પ્રોડ્યુસર હિમાલયે ગૂગલ અને મીડિયા સમક્ષ આર્થિક આપત્તિ વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું છે કે સ્ક્રિપ્ટમાં ચીન વિરોધી દ્રશ્યો બતાવવાની મનાઈ હોવાથી હવે આ વાર્તા બનાવવાનો કોઈ વ્યાપારી અર્થ રહેતો નથી.

ફિલ્મના પર્સનલ પ્રોફાઇલ રિપોર્ટ મુજબ, હિમાલય આ વાર્તામાં ગલવાન લડાઈના વાસ્તવિક હિરો અને વીર ચક્ર વિજેતા ગુરતેજ સિંઘની કાનૂની બાયોપિક બનાવવા ઈચ્છતા હતા. પરંતુ વાર્તાના મૂળ સોર્સમાં ગલવાનની ભયાનક લડાઈ અને તેની પાછળનાં અસલી કારણો દર્શાવવા ૧૦０% ટકા અનિવાર્ય છે. પ્રશાસન અને સેન્ટ્રલ કંટ્રોલ રૂમ તરફથી પ્રોડક્શન હાઉસને કડક નિર્દેશ મળ્યો છે કે તેઓ ફિલ્મની અંદર પાડોશી દેશ ચીન વિરુદ્ધ કશું જ નકારાત્મક બતાવી શકશે નહીં. ગલવાન સંઘર્ષ વખતે ભારત અને ચીનના રાજદ્વારી સંબંધો સાવ તળિયે પહોંચ્યા હતા, પરંતુ તે પછી બદલાયેલા વૈશ્વિક સમીકરણોના લીધે દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં ઘણો સુધારો થયો છે.

વ્યૂહાત્મક નિષ્ણાતોના ડેટાબેઝ ઓડિટ મુજબ, ભારત સરકાર નથી ઈચ્છતી કે ગલવાન લડાઈ પર કોઈ નવી ફિલ્મ બને અને તેમાં ખાસ કરીને ચીન વિરુદ્ધ કશું દર્શાવવામાં આવે જેનાથી વર્તમાન શાંતિ વાર્તાલાપ ખોરવાય. આ પૂર્વે સલમાન ખાનની ફિલ્મનું ઓરિજિનલ ટાઈટલ પણ 'બેટલ ઓફ ગલવાન' રાખવામાં આવ્યું હતું, જેને પ્રશાસને દબાણપૂર્વક બદલાવીને 'માતૃભૂમિ' કરવાની ફરજ પાડી હતી. એટલું જ નહીં, આઇટી સેલ અને માહિતી મંત્રાલયના કડક ઓડિટ બાદ ફિલ્મમાંથી કેટલાય ચીન વિરોધી ઉલ્લેખો અને સંવાદો સરેઆમ કાઢી નાખીને વાર્તાની પ્રોફાઇલમાં અનેક તોતિંગ ફેરફારો કરાવવામાં આવ્યા હતા, છતાં ફિલ્મ અટવાયેલી છે.

આ ગંભીર આપત્તિના પગલે મુંબઈના પ્રોડ્યુસર્સ ગિલ્ડ અને સિનેમા એસોસિએશને ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે કલાત્મક સ્વતંત્રતા પર આવી કલમો લાગવાથી ભવિષ્યમાં હિસ્ટોરિકલ ફિલ્મોના લોજિસ્ટિક્સ ખોરવાઈ જશે અને મોટું આર્થિક નુકસાન થશે. સાયબર સેલ અને પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે સક્ષમ સેન્સર બોર્ડ (CBFC) ની પરવાનગી વિના આ ફિલ્મોની કોઈપણ ક્લિપ કે સોર્સ ડેટા ઓનલાઇન પોર્ટલ પર લાઈવ લીક થવો જોઈએ નહીં. જો કોઈ સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ કે એજન્સી દેશની વિદેશ નીતિને નુકસાન પહોંચાડતી સામગ્રી કે આંકડા શેર કરશે, તો તેની સામે એક્ટ હેઠળ કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધી તોતિંગ દંડ ફટકારવા સાથે વ્યાપારી લાયસન્સ તાત્કાલિક અસરથી સીઝ કરવામાં આવશે Thread.

માહિતી પ્રસારણ અને ફિલ્મ સેન્સરશીપ વહીવટી માર્ગદર્શિકા

દેશની સાર્વભૌમત્વ સુરક્ષા, આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી સંબંધો જાળવવા તેમજ મનોરંજન સામગ્રીમાં રાષ્ટ્રીય હિતો સુનિશ્ચિત કરવા માટે માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય તેમજ સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ફિલ્મ સર્ટિફિકેશન (CBFC) દ્વારા એક નવી સત્તાવાર ગાઇડલાઇન જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નવા વહીવટી નિયમ મુજબ પ્રત્યેક ફિલ્મ પ્રોડક્શન હાઉસ, ડિજિટલ ઓટીટી પ્લેટફોર્મ અને સિનેમા એજન્સીએ પોતાની સ્ક્રિપ્ટ લોજિસ્ટિક્સ, કાસ્ટિંગ વિગતો અને સેન્ટ્રલ ડેટાબેઝનો સંપૂર્ણ રિપોર્ટ શૂટિંગ પૂર્વે ઓનલાઇન કંટ્રોલ રૂમ સમક્ષ સબમિટ કરવો કાનૂની એક્ટ હેઠળ ફરજિયાત રહેશે જેથી ભ્રષ્ટાચાર અને વિવાદ અટકે. પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે સક્ષમ વહીવટી મંજૂરી વિના વિદેશી નીતિની કલમોનો ભંગ કરી આપત્તિજનક સામગ્રીનું પ્રદર્શન કરનારા એકમો સામે સિનેમેટોગ્રાફ એક્ટ હેઠળ કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધી તોતિંગ આર્થિક દંડ સાથે વ્યાપારી લાયસન્સ તાત્કાલિક અસરથી સીઝ કરવામાં આવશે.