સિટી ન્યુઝ @ દોહા

કતારના પાટનગર દોહામાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યોજાનારી સંભવિત ઉચ્ચ-સ્તરીય બેઠક અત્યારે સંપૂર્ણપણે અદ્ધરતાલ લટકી ગઈ છે. અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે બંને દેશોનું પ્રતિનિધિમંડળ દોહામાં મળી રહ્યું છે, પરંતુ આ જાહેરાતના ગણતરીના કલાકોમાં જ ઈરાને તેને સ્પષ્ટ રીતે નકારી દીધું છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તેમનું પ્રતિનિધિમંડળ કતારની મુલાકાતે જશે ખરું, પરંતુ તેનો અમેરિકા સાથેની કોઈ પણ પ્રકારની વાતચીત કે વાર્તાલાપ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી.

આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ મિડલ ઈસ્ટમાં શાંતિ સ્થાપવાના પ્રયાસો માટે મોટો આંચકો માનવામાં આવે છે. થોડા દિવસો પહેલા જ સ્વિટ્ઝરલેન્ડમાં સૈન્ય સંઘર્ષ ટાળવા માટે બંને દેશો વચ્ચે ડીલ થઈ હતી, જે બાદ ફરી હોર્મુઝની ખાડીમાં જહાજોની અવરજવરને લઈને વિવાદ ઉભો થયો છે. અમેરિકાએ આ વિવાદના જવાબમાં ઈરાનના શહેરો પર બોમ્બમારો પણ કર્યો હતો. ઈરાનનું કહેવું છે કે તેમની પ્રાથમિકતા હાલમાં કોઈ નવી વાતચીતની નથી, પરંતુ અગાઉના કરારોની જોગવાઈઓનો અમલ કરવાની છે.

આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર દાવો કર્યો હતો કે ઈરાને પોતે જ વાતચીત માટે વિનંતી કરી હતી, જેને વ્હાઇટ હાઉસે સમર્થન પણ આપ્યું હતું. ટ્રમ્પના વિશેષ દૂત સ્ટીવ વિટકૉફ અને જેરેડ કુશ્નર આ મીટિંગ માટે દોહા જવા રવાના થવાના હતા, પરંતુ તેહરાનના આ વલણે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની મુશ્કેલી વધારી દીધી છે. બંને દેશો વચ્ચેના આ વિરોધાભાસી દાવાઓએ મિડલ ઈસ્ટની શાંતિ પ્રક્રિયા પર ગંભીર સવાલો ઉભા કર્યા છે, અને હવે આગામી દિવસોમાં આ તણાવ કઈ દિશા લેશે તે જોવું રહ્યું.

મુત્સદ્દીગીરી અને શાંતિના પડકારો

આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં જ્યારે બે દેશો વચ્ચે વિશ્વાસનો અભાવ હોય ત્યારે મુત્સદ્દીગીરીના પ્રયાસો વારંવાર નિષ્ફળ જતા હોય છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના આ વર્તમાન ગૂંચવાયેલા સંબંધો માત્ર પ્રાદેશિક જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક અર્થતંત્રને પણ અસર કરી રહ્યા છે. શાંતિ કરારની 'લાઈફલાઈન' અત્યારે અત્યંત નબળી પડી ગઈ છે, કારણ કે બંને પક્ષો પોતાની શરતો પર મક્કમ છે. મધ્યસ્થી તરીકે કામ કરી રહેલા કતાર માટે પણ હવે આ પરિસ્થિતિ એક કસોટી સમાન બની ગઈ છે.