સિટી ન્યુઝ @ દોહા

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો ભયાનક સૈન્ય ટકરાવ હાલ પૂરતો અટકી ગયો છે. બંને દેશોએ વાતચીત ચાલુ રહે ત્યાં સુધી સૈન્ય કાર્યવાહી ન કરવાનો નિર્ણય લીધો છે, જેના ભાગરૂપે મંગળવારે કતારના દોહામાં એક હાઈ-લેવલ બેઠક યોજાવા જઈ રહી છે. હોર્મુઝની ખાડી નજીક થયેલા તાજેતરના બોમ્બમારો અને બાદમાં અમેરિકા દ્વારા કરાયેલા વળતા પ્રહાર બાદ આ બેઠક અત્યંત મહત્વની બની ગઈ છે. અગાઉ આ ચર્ચા સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં પરમાણુ કાર્યક્રમ પર થવાની હતી, પરંતુ તાજા સંજોગોને જોતા સ્થળ અને એજન્ડા બંને બદલી દેવામાં આવ્યા છે.

બેઠકનો મુખ્ય એજન્ડા માત્ર હોર્મુઝ વિવાદ પર જ કેન્દ્રિત રહેશે, જેથી કોમર્શિયલ જહાજોની અવરજવર સુરક્ષિત રીતે ચાલુ રાખી શકાય. આ તણાવનું મુખ્ય કારણ ઈરાની શરત છે, જેમાં ઈરાને માંગ કરી છે કે હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા તમામ જહાજોએ સીધું ઈરાની સત્તાવાળાઓ સાથે જ કોઓર્ડિનેશન કરવું પડશે. અમેરિકા આ માંગને કરારની મર્યાદા બહારની ગણાવે છે. આ ઉપરાંત, સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં નક્કી થયેલી અમેરિકી સેના અને ઈરાનની IRGC વચ્ચેની હોટલાઈન હજુ સુધી શરૂ ન થઈ શકતા વિવાદ વધુ વકર્યો છે.

આ હાઈ-લેવલ બેઠકમાં અમેરિકી ટેકનિકલ ટીમના વડા નિક સ્ટુઅર્ટ સામેલ થશે. બંને પક્ષો વચ્ચેની નાજુક શાંતિ સમજૂતીને બચાવવી એ આ બેઠકનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે. ઈરાન દ્વારા જહાજોના સંચાલન અંગે નવી માંગ મૂકવાથી કરારમાં અવરોધ આવ્યો છે, જેને દોહાની મંત્રણામાં ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે. જ્યાં સુધી આ બેઠક ચાલશે, ત્યાં સુધી હોર્મુઝમાં સ્થિતિ સામાન્ય રહે તેવી અપેક્ષા રાખવામાં આવી છે. આ બેઠકના પરિણામો પશ્ચિમ એશિયાની ભૌગોલિક રાજકીય સ્થિતિ અને વૈશ્વિક વેપાર માટે અત્યંત નિર્ણાયક સાબિત થશે.

હોર્મુઝ વિવાદ અને વૈશ્વિક અસર

સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ એ માત્ર એક દરિયાઈ માર્ગ નથી, પરંતુ વૈશ્વિક ઉર્જા સપ્લાયની ધમની છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના આ ટકરાવની સીધી અસર વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને પરિવહન પર પડી રહી છે. કૂટનીતિ અને વાટાઘાટો દ્વારા આ સંઘર્ષને શાંત પાડવો એ વિશ્વની આર્થિક સ્થિરતા માટે અનિવાર્ય છે. જો દોહા બેઠક સફળ રહેશે, તો તે પશ્ચિમ એશિયામાં લાંબા ગાળાની શાંતિ માટેનું એક સકારાત્મક પગલું બની શકે છે.