સિટી ન્યુઝ @ લાઈફ સ્ટાઈલ 

આજના ડિજિટલ યુગમાં દર પાંચ મિનિટમાં ફોન જોવાની ખરાબ આદતને હવે સામાન્ય અથવા હળવાશથી લેવી ક્યારેય યોગ્ય નથી. ઘણા લોકો વગર કોઈ જરૂરી કામના કે કોઈપણ સ્પષ્ટ કારણ વગર વારંવાર પોતાનો મોબાઈલ ફોન ચેક કરતા રહે છે. ફોન પર કોઈ નવી સૂચના કે મેસેજ ન આવવા છતાં પણ સતત સ્ક્રીન જોવાની આ માનસિક આદત ધીમે-ધીમે વ્યક્તિના રોજિંદા કામકાજ, એકાગ્રતા, ઊંઘ અને તણાવ સ્તર પર ગંભીર નકારાત્મક અસરો પેદા કરી રહી છે.

આ અંગે વિગતવાર માહિતી આપતા તબીબો અને નિષ્ણાતો જણાવે છે કે દર પાંચ, દસ કે અડધા કલાકમાં વારંવાર ફોન ચેક કરવાની આદત વ્યક્તિના કાર્યક્ષેત્રમાં મોટી અડચણ ઊભી કરે છે. જોકે કેટલીક ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં ફોન ચેક કરવો સ્વાભાવિક કે જરૂરી હોઈ શકે છે, જેમ કે કોઈ ફ્લાઇટ કે ટ્રેનના રિઝર્વેશન સમયની રાહ જોવી અથવા કોઈ વ્યક્તિના આગમન અંગે અપડેટ મેળવવી. આવી ખાસ સ્થિતિઓમાં વારંવાર ફોન જોવો સમજી શકાય તેવું છે, પરંતુ કોઈપણ વ્યાજબી કારણ વગર આદતવશ મોબાઈલ જોવાથી કાર્યક્ષમતા ઘટે છે.

ડૉક્ટરના મતે, વારંવાર ફોન ચેક કરવા પાછળનું એક મોટું મનોવૈજ્ઞાનિક કારણ કોઈ મહત્વપૂર્ણ મેસેજ છૂટી જવાની અકારણ ચિંતા અને તીવ્ર જિજ્ઞાસા હોય છે. વ્યક્તિને સતત એવું લાગ્યા કરે છે કે કદાચ કોઈ નવો મેસેજ આવ્યો હશે અને ક્યાંક તે તેને મિસ ન કરી દે. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે કોઈપણ સામાન્ય મેસેજને પંદર મિનિટ કે અડધા કલાક પછી જોવાથી જીવનમાં કોઈ મોટો કે ક્રાંતિકારી બદલાવ નથી આવી જતો, છતાં આ આદત મનને સતત બેચેન રાખે છે.

વારંવાર ફોન ચેક કરવાથી માત્ર કામમાં જ અડચણ નથી આવતી, પરંતુ વ્યક્તિની કામ કરવાની ક્ષમતા પ્રભાવિત થાય છે અને અનાવશ્યક માનસિક તણાવ પણ અતિશય વધી જાય છે. તેની વિપરીત અસર સીધી વ્યક્તિના માનસિક સ્વાસ્થ્ય, ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની શક્તિ અને દૈનિક ઉત્પાદકતા પર પડતી હોય છે. ડિજિટલ સ્ક્રીનના આ અતિશય ઉપયોગથી મુક્તિ મેળવવી એ આજના સમયમાં માનસિક શાંતિ માટે અત્યંત અનિવાર્ય બની ગયું છે.

આપણે ટેક્નોલોજીના ગુલામ બનવાને બદલે તેનો ઉપયોગ આપણા નિયંત્રણમાં રહીને કરવો જોઈએ. સમયસર ફોનથી અંતર રાખવું અને ડિજિટલ ડિટોક્સ અપનાવવાથી મગજને શાંતિ મળે છે તેમજ જીવનની વાસ્તવિક ખુશીઓનો અનુભવ કરી શકાતો હોય છે.

માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને ડિજિટલ જાગૃતિ

મોબાઈલ અને સોશિયલ મીડિયાના અતિશય ઉપયોગથી દૂર રહીને વાસ્તવિક જીવન સાથે જોડાવું એ સ્વસ્થ માનસિક વિકાસની ચાવી છે.