સિટી ન્યુઝ @ જયપુર

આજના આધુનિક યુગમાં નોકરીની મજબૂરી અને વ્યાવસાયિક વ્યસ્તતાના કારણે માતા-પિતાએ અનેકવાર મુશ્કેલ નિર્ણયો લેવા પડતા હોય છે. જયપુરના એક 40 વર્ષીય વાલી દ્વારા પોતાના 8 વર્ષના દીકરાને બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં મોકલવા અંગેની મૂંઝવણ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે, કારણ કે આગામી સમયમાં નોકરીના કારણે તેમને લાંબા સમય સુધી ઘરથી દૂર રહેવું પડી શકે છે. પરિવારના સભ્યો માને છે કે બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં બાળકો શિસ્ત અને આત્મવિશ્વાસ શીખે છે, પરંતુ માતાને ડર છે કે આ નાની ઉંમરે બાળકને દૂર મોકલવાથી તેના ભાવનાત્મક વિકાસ પર વિપરીત અસર પડી શકે છે.

આ ગંભીર પ્રશ્ન અંગે ચર્ચા કરતા જયપુરના જાણીતા સાઇકોલોજિસ્ટ, ફેમિલી અને ચાઇલ્ડ કાઉન્સેલર ડૉ. અમિતા શ્રૃંગીએ જણાવ્યું છે કે આ પ્રશ્નનો જવાબ માત્ર બાળકની ઉંમરના આધારે આપી શકાય નહીં. બે બાળકો એક જ ઉંમરના હોવા છતાં તેમની ભાવનાત્મક તૈયારીમાં ઘણો તફાવત હોઈ શકે છે. મુખ્ય પ્રશ્ન એ નથી કે બોર્ડિંગ સ્કૂલ માટે યોગ્ય ઉંમર કઈ છે, પરંતુ એ જોવાનું છે કે શું બાળક લાંબા સમય સુધી માતા-પિતાથી દૂર રહેવા માટે માનસિક રીતે તૈયાર છે કે નહીં.

આઠ વર્ષની ઉંમરે બાળક માતા-પિતા તરફથી મળતા ભાવનાત્મક સહારા પર ખૂબ જ નિર્ભર હોય છે. બાળકોના સ્વાસ્થ્ય અને સુરક્ષા પર કામ કરતી વૈશ્વિક સંસ્થા 'યુનિસેફ' પણ 7 થી 10 વર્ષના બાળકોને પરિવારથી અલગ કરવાના કિસ્સાઓમાં વિશેષ સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપે છે. જો બાળક નવું વાતાવરણ સરળતાથી સ્વીકારી લેતું હોય અને ઉત્સાહિત હોય તો અલગ વાત છે, પરંતુ જો તેને હોમસિકનેસ, તણાવ, ઊંઘની સમસ્યા કે વારંવાર રડવાની ટેવ જેવા લક્ષણો દેખાય તો નિર્ણય થોડા સમય માટે મુલતવી રાખવો જોઈએ.

બાળકને બોર્ડિંગમાં મોકલતા પહેલા તેની પોતાની ઇચ્છા જાણવી અત્યંત આવશ્યક છે. બાળકને ક્યારેય એવું ન લાગવું જોઈએ કે મમ્મી-પપ્પા પાસે સમય નથી તેથી તેને ઘરથી દૂર મોકલવામાં આવી રહ્યો છે. આ ઉપરાંત આત્મનિર્ભરતાની શરૂઆત ઘરેથી જ કરવી જોઈએ, જેમ કે સમયસર કામ કરવું, પોતાના કપડા અને બેગ વ્યવસ્થિત રાખવા વગેરે. જો હોસ્ટેલમાં મોકલવાનો નિર્ણય લેવો જ પડે, તો સ્કૂલની બિલ્ડિંગ કે ફી કરતાં ત્યાંનું વાતાવરણ, બાળકની સંભાળ રાખનાર વ્યક્તિઓ અને કાઉન્સેલરની ઉપસ્થિતિ વિશે ચોક્કસ તપાસ કરવી જોઈએ.

માતા-પિતાની નોકરી અને બાળકના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય વચ્ચે સંતુલન સાધવું એ દરેક પરિવાર માટે એક મોટો પડકાર હોય છે. સંવેદનશીલતા અને યોગ્ય વિચારણા સાથે લીધેલો નિર્ણય જ બાળકનું ભવ્ય ભવિષ્ય ઘડી શકે છે.

બાળ વિકાસ અને પેરેન્ટિંગ

બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને ભાવનાત્મક સુરક્ષા સાથે ક્યારેય સમાધાન ન કરતા તેમની ઈચ્છા મુજબ નિર્ણયો લેવા જોઈએ.