સિટી ન્યુઝ @ રાજકોટ

સમગ્ર ભારત દેશના મોટાભાગના રાજ્યો વર્તમાન સમયમાં અસહ્ય લૂ, કટોકટીભરી આકાશી ગરમી અને ભયાનક હીટવેવના તોતિંગ પ્રકોપની કડક ચપેટમાં સરેઆમ આવી ગયા છે, જેનાથી પબ્લિક હેલ્થ અને સામાન્ય જનજીવન પર મોટો આર્થિક તેમજ શારીરિક ફટકો પડ્યો છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) ના સત્તાવાર સોર્સ અને લાઈવ ડેટાબેઝ રિપોર્ટ અનુસાર, મહારાષ્ટ્રના વિદર્ભ પ્રદેશનું પ્રખ્યાત બ્રહ્મપુરી સેન્ટર 47.2 ડિગ્રી સેલ્સિયસ મહત્તમ તાપમાન સાથે અત્યારે સમગ્ર દેશનું સૌથી ગરમ મથક ઓનલાઇન પોર્ટલ પર સત્તાવાર નોંધાયું છે. પ્રશાસનના કંટ્રોલ રૂમે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આગામી 29 મે થી હવામાન પ્રોફાઇલમાં પલટો આવતાં ગરમીના આ ભયાનક રૌદ્ર સ્વરૂપમાંથી નાગરિકોને ધીમે-ધીમે આંશિક રાહત મળવાની સાયન્ટિફિક સંભાવના છે.

હવામાન વિભાગની સેન્ટ્રલ ઓથોરિટી દ્વારા જારી કરાયેલા કાનૂની લોજિસ્ટિક્સ અને માર્ગદર્શિકા પર નજર કરીએ તો, આગામી 7 સાત દિવસ દરમિયાન મધ્ય ભારત અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતના પ્રદેશોમાં તીવ્રથી અતિ તીવ્ર હીટવેવ (Heatwave) ની આપત્તિજનક સ્થિતિ કલમો હેઠળ યથાવત રહેશે. આ સાથોસાથ પૂર્વ અને સંલગ્ન દ્વીપકલ્પ ભારતમાં આગામી 3 થી 5 દિવસ સુધી ગરમ પવનો ફૂંકાવાની વહીવટી ચેતવણી લાઈવ રાખવામાં આવી છે. વિદર્ભના બ્રહ્મપુરીમાં નોંધાયેલો પારો સામાન્ય તાપમાનના ઓડિટ આંકડા કરતાં તોતિંગ 4.6 ડિગ્રી વધુ છે, જેના લીધે પ્રાદેશિક કલેક્ટર કચેરીની હેલ્થ વિંગ દ્વારા બપોરના સમયે સામાન્ય જનતાને બિનજરૂરી બહાર ન નીકળવા એક્ટ હેઠળ કડક એડવાઈઝરી જારી કરી દેવાઈ છે.

આંકડાકીય મોનિટરિંગ મુજબ, વિદર્ભના અન્ય તોતિંગ વિસ્તારોમાં પણ પારો 45 ડિગ્રીની આસપાસ ઓપરેટ થઈ રહ્યો છે, જેમાં ચંદ્રપુરમાં 45.6 ડિગ્રી, નાગપુરમાં 45.4 ડિગ્રી, અમરાવતીમાં 45.2 ડિગ્રી અને ગોંદિયામાં 45 ડિગ્રી સેલ્સિયસ મહત્તમ તાપમાન ડિજિટલ સ્ક્રીન પર નોંધી લેવાયું છે. ઉત્તર પ્રદેશની પર્સનલ વાત કરીએ તો, પ્રશાસનની રાજધાની લખનૌમાં મહત્તમ તાપમાન 42.6 ડિગ્રી અને લઘુત્તમ તાપમાન 28.7 ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધાયું હતું, જે સામાન્ય સોર્સ કરતાં અનુક્રમે 2.4 અને 3.2 ડિગ્રી વધુ છે, જ્યારે સમગ્ર યુપી (UP) રાજ્યમાં તોતિંગ 46.8 ડિગ્રી સાથે બાંદા સૌથી ગરમ શહેર તરીકે ટ્રેન્ડ થઈ રહ્યું છે, જેના લીધે પાવર ગ્રીડ પર વીજળીનો વપરાશ સરેઆમ વધી ગયો છે.

ભૌગોલિક સોર્સના મતે, રણપ્રદેશ ગણાતા રાજસ્થાનમાં પણ ગરમીનો ગ્રાફ 45 થી 46 ડિગ્રીની મધ્યે લાઈવ લૉક થયો છે, જેમાં શ્રીગંગાનગર 46 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સાથે રાજ્યનું સૌથી ગરમ શહેર રહ્યું છે, જ્યારે દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં મહત્તમ તાપમાન 43.6 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સરકારી ચોપડે નોંધાયું છે. બીજી તરફ, દક્ષિણ ભારતના આંધ્રપ્રદેશ રાજ્યમાં ક્લાઇમેટ ચેન્જના લીધે એક અત્યંત વિરોધાભાસી અને અદ્ભુત હવામાન પ્રોફાઇલ જોવા મળી રહી છે. રાજ્યના કેટલાય પર્સનલ જિલ્લાઓ પ્રચંડ ગરમીની આપત્તિનો સામનો કરી રહ્યા છે, જ્યારે કેટલાક સીમિત કોસ્ટલ વિસ્તારોમાં આગામી દિવસોમાં તોતિંગ ગાજવીજ, ભારે પવન અને વાવાઝોડા સાથે વરસાદ થવાની આર્થિક આગાહી સત્તાવાર કરવામાં આવી છે.

આ ભયાનક ગરમી અને આપાતકાલીન સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે આંધ્રપ્રદેશ રાજ્ય આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સત્તામંડળે રવિવારે કંટ્રોલ રૂમમાંથી હાઇ-alert ચેતવણી જાહેર કરી છે. સાયબર સેલ અને સ્થાનિક ન્યૂઝ ચેનલો દ્વારા પણ નાગરિકોના હેલ્થ ઓડિટ પર નજર રખાઈ રહી છે જેથી હીટસ્ટ્રોકના કારણે કોઈ કાનૂની આપત્તિ કે મોતો ન થાય. પ્રશાસને અને સક્ષમ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનોએ શહેરોના મુખ્ય માર્ગો પર પીવાના પવિત્ર પાણીની પરબો લાઈવ રાખવા એજન્સીઓને આદેશ આપ્યા છે. નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરી બપોરના સમયે મજૂરો પાસે ખુલ્લા તડકામાં જોખમી તોતિંગ બાંધકામ કરાવનારા બિલ્ડરો અને કોન્ટ્રાક્ટરો સામે લેબર એક્ટ હેઠળ કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધી દંડ વસૂલવાની કાનૂની વહેંચણી પણ હાથ ધરાઈ છે.

હવામાન આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને હીટવેવ વહીવટી માર્ગદર્શિકા

દેશમાં ગ્લોબલ વોર્મિંગના લીધે વધતા જતા તાપમાન અને હીટવેવના સમયે નાગરિકોના સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ કરવા, શ્રમિકોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા તેમજ કટોકટી તબીબી સહાય પૂરી પાડવા માટે રાષ્ટ્રીય આપત્તિ વ્યવસ્થાપન પ્રાધિકરણ (NDMA) અને આરોગ્ય મંત્રાલય દ્વારા એક નવી સત્તાવાર ગાઇડલાઇન જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નવા વહીવટી નિયમ મુજબ પ્રત્યેક જીલ્લા પ્રશાસન, મહાનગરપાલિકા અને સરકારી હોસ્પિટલ સંસ્થાએ પોતાના એન્ટી-હીટસ્ટ્રોક વોર્ડ, લોજિસ્ટિક્સ દવાઓ અને સેન્ટ્રલ ડેટાબેઝનો સંપૂર્ણ રિપોર્ટ દરરોજ ઓનલાઇન કંટ્રોલ રૂમ સમક્ષ સબમિટ કરવો કાનૂની એક્ટ હેઠળ ૧૦૦% ટકા ફરજિયાત રહેશે જેથી ભ્રષ્ટાચાર અટકે. પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે સક્ષમ મંજૂરી વિના સરકારી રેડ એલર્ટ પ્રોટોકોલનો ભંગ કરનારી પ્રાઇવેટ સંસ્થાઓ સામે ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ એક્ટ હેઠળ કડક કાનૂની એફઆઈઆર (FIR) નોંધી તોતિંગ દંડ ફટકારવામાં આવશે.