સિટી ન્યૂઝ | નવી દિલ્હી

વૈશ્વિક સ્તરે સર્જાયેલી યુદ્ધની આપત્તિ અને કટોકટીભરી આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિના સોર્સના કારણે ભારત દેશના સ્થાનિક અર્થતંત્ર અને સામાન્ય નાગરિકોના ખિસ્સા પર મોટો આર્થિક ફટકો સત્તાવાર રીતે પડ્યો છે. દેશની અગ્રણી સરકારી તેલ કંપનીઓએ આજે 25 મે ના રોજ સામાન્ય પબ્લિક પર મોંઘવારીનો તોતિંગ કોરડો ઝીંકતા પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં સરેઆમ મોટો વધારો ઝીંકી દીધો છે. સત્તાવાર ડેટાબેઝ રિપોર્ટ અનુસાર, આ મોંઘવારીના નવા એક્ટ બાદ દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં 1 એક લિટર પેટ્રોલની કિંમત ₹102.12 અને ડીઝલની કિંમત ₹95.20 ના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે, જે વ્યાપારી મોનિટરિંગ કંટ્રોલ રૂમ દ્વારા લાઈવ નોંધી લેવાયો છે.

આ ઇંધણ વધારાના આંકડાકીય લોજિસ્ટિક્સ અને સોર્સ પર નજર કરીએ તો, ચાલુ મે મહિનાના ટૂંકા ગાળામાં જ ઇંધણની કિંમતોમાં આ ચોથો તોતિંગ વધારો લાઈવ ઓપરેટ થયો છે. આ પૂર્વે તેલ કંપનીઓ દ્વારા ગત 15 મે ના રોજ કિંમતોમાં ₹3 રૂપિયાનો તોતિંગ વધારો કરાયો હતો, ત્યારબાદ 19 મે ના રોજ સરેરાશ 90 પૈસા અને 23 મે ના રોજ પેટ્રોલમાં 87 પૈસા તેમજ ડીઝલમાં 91 પૈસા પ્રતિ લિટર મોંઘું કરવામાં આવ્યું હતું. આજે ફરીથી કંપનીઓએ પેટ્રોલમાં ₹2.61 અને ડીઝલમાં ₹2.71 નો મોટો ભાવવધારો ઝીંકી દેતા મધ્યમ વર્ગના નાગરિકોના પર્સનલ ઘરબજેટની કલમો સરેઆમ ખોરવાઈ ગઈ છે અને ગૂગલ પર મોંઘવારીનો ગ્રાફ સતત ટ્રેન્ડ થઈ રહ્યો છે.

આર્થિક નિષ્ણાતોના ઓડિટ રિપોર્ટ મુજબ, ઇંધણના ભાવો વધવાના કારણે દેશના ટ્રાન્સપોર્ટ સેક્ટર પર તોતિંગ દબાણ આવશે, જેના લીધે ટ્રક, ટેમ્પો અને કોમર્શિયલ વાહનોનું માલભાડું સરેઆમ વધી જશે. પરિણામે અન્ય રાજ્યોમાંથી આયાત થતી રોજિંદી શાકભાજી, ફળો અને જીવનજરૂરી રાશનની સામગ્રી બજારમાં ૧૦０% ટકા મોંઘી થવાની પૂરી વહીવટી આશંકા છે. આ સાથોસાથ, ટ્રેક્ટર અને પમ્પિંગ સેટ ચલાવવા માટે ડીઝલનો ઉપયોગ કરતા ધરતીપુત્રોના ખેતીકામનો ખર્ચ પણ તોતિંગ વધી જશે, જે આર્થિક મંદી વચ્ચે અનાજના ભાવોને આસમાને પહોંચાડશે. જાહેર પરિવહન અને સ્કૂલ બસો તેમજ ઓટોરિક્ષાના ભાડામાં પણ તોતિંગ વધારો તોળાઈ રહ્યો છે.

તેલ મંત્રાલયના સેન્ટ્રલ કંટ્રોલ રૂમના સોર્સ મુજબ, આ પ્રચંડ વધારાનું મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક કારણ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કાચું તેલ) ના ભાવોમાં સર્જાયેલી આપત્તિજનક તેજી છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે યુદ્ધની કટોકટી શરૂ થતા પહેલા વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ 70 ડોલર હતા, જે હવે વધીને 100 ડોલર પ્રતિ બેરલની સપાટીને સરેઆમ પાર પહોંચી ગયા છે. કાચા તેલની આયાત મોંઘી થવાથી ભારતીય તેલ કંપનીઓ તોતિંગ આર્થિક નુકસાનના દબાણ હેઠળ હોવાથી પ્રશાસને પોતાની અસ્કયામતો અને પ્રોફાઇલ બેલેન્સ જાળવવા 'ડેઇલી પ્રાઇસ રિવિઝન' એક્ટ હેઠળ આ કડક પગલું ભરવું પડ્યું હોવાની સત્તાવાર માહિતી આપી છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું લગભગ 90% ટકા ક્રૂડ ઓઇલ વિદેશી સોર્સમાંથી આયાત કરે છે. કાચા તેલને દેશની રિફાઇનરીઓમાં શુદ્ધ કર્યા બાદ તેના પર કેન્દ્ર સરકારની એક્સાઇઝ ડ્યુટી (ઉત્પાદન શુલ્ક), રોડ સેસ, ડીલરોનું ફિક્સ કમિશન અને સૌથી છેલ્લે રાજ્ય સરકારો દ્વારા પોતાના પર્સનલ વેટ (VAT) અથવા લોકલ સેલ્સ ટેક્સની કલમો ઉમેરવામાં આવે છે. આ તમામ કરવેરાના તોતિંગ માળખાના લીધે જ આંતરરાષ્ટ્રીય બેઝ પ્રાઇસ કરતાં ગ્રાહકો સુધી પહોંચતા તેલની કિંમત સરેઆમ 4 ચાર ગણી વધી જાય છે. કલેક્ટર કચેરીના પુરવઠા વિભાગને આદેશ અપાયો છે કે બજારમાં કૃત્રિમ અછત કે કાળાબજારી કરનારા પેટ્રોલ પંપો સામે કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધી લાયસન્સ તાત્કાલિક અસરથી સીઝ કરવામાં આવે.

ઇંધણ કિંમત નિર્ધારણ અને વ્યાપારી માર્ગદર્શિકા

દેશમાં ક્રૂડ ઓઇલની આયાત કટોકટી અને ઇંધણના ભાવોની વોલેટિલિટી દરમિયાન ગ્રાહકોના આર્થિક હિતોનું રક્ષણ કરવા, સંગ્રહખોરી રોકવા તેમજ પેટ્રોલિયમ પેદાશોનું સમાન વિતરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય તેમજ રાષ્ટ્રીય નાણાકીય ઓડિટ બોર્ડ દ્વારા એક નવી સત્તાવાર ગાઇડલાઇન જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નવા વહીવટી નિયમ મુજબ પ્રત્યેક ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપની અને ઓથોરાઇઝ્ડ પેટ્રોલ પંપ ડીલર સંસ્થાએ પોતાના દૈનિક સ્ટોક લોજિસ્ટિક્સ, રિફાઇનિંગ ખર્ચ અને પ્રાઇસિંગ ડેટાબેઝનો સંપૂર્ણ રિપોર્ટ દરરોજ ઓનલાઇન કંટ્રોલ રૂમ સમક્ષ સબમિટ કરવો કાનૂની એક્ટ હેઠળ ફરજિયાત રહેશે જેથી ભ્રષ્ટાચાર અટકે. પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે સક્ષમ વહીવટી મંજૂરી વિના નિયત દરો કરતાં વધુ કિંમત વસૂલનારી એજન્સીઓ સામે પેટ્રોલિયમ એક્ટ હેઠળ કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધી તોતિંગ દંડ ફટકારવા સાથે વ્યાપારી લાયસન્સ તાત્કાલિક અસરથી સીઝ કરવામાં આવશે.