દરેક જવાબદારી એકલા ઉપાડવાનો અનુભવ

બાળકના રડવા, ખવડાવવા, નવડાવવા, રમાડવાથી લઈને ડૉક્ટરની અપોઈન્ટમેન્ટ સુધી જો મોટા ભાગની જવાબદારીઓ માતા જ સંભાળી રહી હોય, તો તેના મનમાં એ ભાવના આવી શકે છે કે બાળકની જવાબદારી ફક્ત તેની જ છે. બીજી તરફ પતિનું સામાન્ય જીવન ચાલતું રહે, તો સરખામણી અને નારાજગી સ્વાભાવિક રીતે વધી શકે છે. ઘણી વાર મહિલાને કામ કરતાં વધુ એ વાતનું દુઃખ હોય છે કે પાર્ટનર તેની મહેનત જોઈ નથી રહ્યો.

ઊંઘ પૂરી ન થવી અને સતત થાક

નવી માતા માટે ઊંઘ પૂરી થવી અવારનવાર મુશ્કેલ બની જાય છે. બાળક રાત્રે ઘણી વાર ઊઠી શકે છે અને માતાને દિવસ દરમિયાન પણ આરામનો મોકો નથી મળતો. સતત ઊંઘની ઉણપ મૂડ, ધૈર્ય અને ભાવનાત્મક સંતુલનને પ્રભાવિત કરી શકે છે. એવામાં પતિની નાની-સરખી બેદરકારી પણ ખૂબ મોટી લાગી શકે છે. મહિલાને લાગવા માંડે છે કે તેને કોઈ સમજી જ નથી રહ્યું.

પોતાના માટે સમય ખતમ થઈ જવો

મા બન્યા પછી ઘણી મહિલાઓ અનુભવે છે કે તેમનું પોતાનું જીવન જાણે પાછળ છૂટી ગયું છે. પહેલાં મિત્રોને મળવું, શોપિંગ કરવું, વાંચવું, ફરવું કે બસ થોડી વાર એકલા બેસવું સરળ હતું. હવે દરેક કામ બાળકની જરૂરિયાત મુજબ કરવું પડે છે. જો પતિ પહેલાંની જેમ જ પોતાના મિત્રો કે કામ માટે સમય કાઢી શકતો હોય, તો મહિલાના મનમાં અસમાનતાની ભાવના પેદા થઈ શકે છે.

પતિનો ભાવનાત્મક સાથ ન મળવો

દરેક મહિલાને ફક્ત કામમાં મદદ નહીં, ભાવનાત્મક સહારાની પણ જરૂર હોય છે. ઘણી વાર પતિ બાળકની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા કે ઘરનો ખર્ચ સંભાળવાને જ પોતાનો સહયોગ માને છે, જ્યારે મહિલા ઈચ્છે છે કે તેને પૂછવામાં આવે, “તું કેમ છે?” અથવા “આજે બહુ થાકી ગઈ છે કે શું?” જ્યારે આ નાની-નાની વાતો લાંબા સમય સુધી નથી મળતી, ત્યારે મનમાં ફરિયાદો જમા થવા લાગે છે.

શરીર અને આત્મવિશ્વાસમાં બદલાવ

ગર્ભાવસ્થા અને ડિલિવરી પછી શરીરમાં ઘણા બદલાવ આવે છે. વજન વધવું, સ્ટ્રેચ માર્ક્સ, વાળ ખરવા કે શરીરમાં નબળાઈ જેવી બાબતો મહિલાના આત્મવિશ્વાસને પ્રભાવિત કરી શકે છે. આવા સમયે પતિ તરફથી પ્રેમ, પ્રશંસા અને સંવેદનશીલતાની જરૂરિયાત વધુ વધી જાય છે. જો મહિલાને લાગે કે તેનો પાર્ટનર તેના બદલાયેલા શરીરને સ્વીકારી નથી રહ્યો, તો ભાવનાત્મક અંતર વધી શકે છે.

સંબંધમાં વાતચીત ઓછી થઈ જવી

બાળકના આવ્યા પછી પતિ-પત્નીની વાતચીત અવારનવાર બાળકની જરૂરિયાતો સુધી સીમિત થઈ જાય છે. “ડાયપર ખતમ થઈ ગયા”, “બાળકને ડૉક્ટર પાસે લઈ જવાનું છે” અથવા “કાલે સ્કૂલ માટે શું જોઈએ છે” જેવી વાતો તો થતી રહે છે, પરંતુ બંને વચ્ચે પહેલાં જેવી વ્યક્તિગત વાતચીત ઓછી થઈ જાય છે. ધીમે ધીમે કપલને લાગી શકે છે કે તેઓ પાર્ટનર ઓછા અને ફક્ત બાળકના માતા-પિતા વધુ બની ગયા છે.

તો શું આ ખરેખર પતિ પ્રત્યેની નફરત છે?

દરેક વખતે એવું નથી હોતું. ઘણી વાર “મને પતિ પર નફરત થઈ રહી છે” ની પાછળ અસલ ભાવના હોય છે – “હું બહુ થાકી ગઈ છું”, “મને એકલવાયું લાગી રહ્યું છે”, “મને મદદ જોઈએ છે” અથવા “કોઈ મારી લાગણીઓને સમજે.” તેથી સમસ્યાને ફક્ત ગુસ્સાના રૂપમાં જોવાના બદલે તેની પાછળ છુપાયેલી જરૂરિયાતને સમજવી જરૂરી છે.

આવા સમયે પતિ-પત્નીએ એકબીજા પર આરોપ લગાવ્યા વિના ખુલીને વાત કરવી જોઈએ. બાળકની જવાબદારીઓ વહેંચવી, માતાને નિયમિત આરામ અને અંગત સમય આપવો તથા સંબંધ માટે થોડો સમય કાઢવો ખૂબ મદદરૂપ થઈ શકે છે. જો સતત ઉદાસી, ચીડિયાપણું, નિરાશા, ખૂબ જ ગુસ્સો કે સંબંધથી સંપૂર્ણપણે કપાઈ જવાનો અનુભવ થાય, તો માનસિક સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાત કે ડૉક્ટર સાથે વાત કરવી પણ જરૂરી બની શકે છે. આખરે મા બનવું એ ફક્ત બાળકની જિંદગી બદલી નાખતો અનુભવ નથી, આ માતા અને પિતા બંનેના સંબંધને પણ નવી રીતે જીવવાની માગ કરે છે.