સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન (WHO) દ્વારા બાળકો અને કિશોરોમાં સતત વધી રહેલી સ્થૂળતાની ગંભીર સમસ્યા અંગે પોતાની પ્રથમ વૈશ્વિક ગાઇડલાઇન સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવી છે. ડબલ્યુએચઓ દ્વારા સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે 10 વર્ષથી ઓછી વયનાં બાળકોમાં વજન ઘટાડવા માટે કોઈપણ પ્રકારની દવાઓ આપવી, બેરિયાટ્રિક કે પાચન તંત્ર સાથે જોડાયેલી કોઈ સર્જરી કરવી કે મેડિકલ ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરવો બિલકુલ યોગ્ય નથી. આ નાની ઉંમરનાં બાળકો માટે માત્ર સંતુલિત અને પૌષ્ટિક આહાર, દરરોજ નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિઓ અને સારી જીવનશૈલી જ સૌથી સુરક્ષિત અને અસરકારક ઉપાય છે.

તબીબી નિષ્ણાતોના જણાવ્યાં મુજબ, 10 થી 19 વર્ષનાં કિશોરોમાં પણ વજન ઘટાડવાની દવાઓ કે સર્જરીનો વિચાર માત્ર અમુક જ વિશિષ્ટ અને ગંભીર પરિસ્થિતિઓમાં કરવો જોઈએ. જ્યારે ડોક્ટરની દેખરેખ હેઠળ કરાયેલાં આહાર, વ્યાયામ અને વર્તનમાં સુધારા જેવાં અન્ય તમામ ઉપાયો સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ જાય, ત્યારે જ સખત શરતો હેઠળ દવા કે સર્જરી ધ્યાને લઈ શકાય છે. ખાસ કરીને ગંભીર સ્થૂળતા, ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસ અથવા હાઇ બ્લડ પ્રેશર જેવી સમસ્યાઓ ધરાવતાં કિશોરો માટે જ આ વિકલ્પો રાખી શકાય છે.

આ સમગ્ર પ્રક્રિયા દરમિયાન બાળકોનાં માનસિક સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખવું પણ એટલું જ અનિવાર્ય છે, કારણ કે માનસિક તણાવ, ચિંતા, ડિપ્રેશન અને શાળામાં કે મિત્રો દ્વારા થતી મજાક કે હાસ્યાસ્પદ સ્થિતિ પરિસ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવી દે છે. વૈશ્વિક આંકડાઓ દર્શાવે છે કે વર્ષ 2024 માં સમગ્ર દુનિયામાં 5 થી 9 વર્ષની વયનાં આશરે 7 કરોડ બાળકો અને 10 થી 19 વર્ષનાં 10 કરોડ કિશોરો સ્થૂળતાની ગંભીર સમસ્યાથી ગ્રસ્ત હતા, જે ચિંતાજનક વિષય છે.

વર્ષ 1990 માં 5 થી 19 વર્ષની વય જૂથમાં સ્થૂળતાનો દર માત્ર 2 ટકા જેટલો જ હતો, જે વર્ષ 2024 માં આશ્ચર્યજનક રીતે વધીને સીધો 8 ટકા થઈ ગયો છે. ડબલ્યુએચઓ દ્વારા આ બાબતે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરતાં ઉમેરવામાં આવ્યું છે કે આ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા હવે માત્ર ધનિક અને વિકસિત દેશો પૂરતી સીમિત નથી રહી, પરંતુ ઓછી અને મધ્યમ આવક ધરાવતાં વિકાસશીલ દેશોમાં પણ ખૂબ જ ઝડપથી પોતાના પગ પેસારો કરી રહી છે.

આપણા દેશમાં પણ આધુનિક જીવનશૈલી અને જંકફૂડના વધતા પ્રચારના કારણે બાળકોમાં વજન વધવાની સમસ્યા વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કરી રહી છે. જો સમયસર યોગ્ય આહાર અને વ્યાયામની ટેવો નહીં કેળવાય તો ભવિષ્યમાં સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રે ગંભીર આર્થિક અને શારીરિક પડકારો ઊભા થઈ શકે છે, જેને રોકવા માટે વાલીઓએ પણ સજાગ બનવું પડશે.

સ્વાસ્થ્ય અને જીવનશૈલી

બાળકોમાં પૌષ્ટિક આહાર અને શારીરિક પ્રવૃત્તિઓનું પ્રમાણ વધારીને સ્થૂળતા જેવી ગંભીર બીમારીઓથી તેમનું રક્ષણ કરવું એ સમાજની મોટી જવાબદારી છે.