પિતૃ પક્ષમાં મૃત્યુ થવું શુભ કે અશુભ, પૂર્વજોની આત્માની શાંતિ અને મોક્ષની માન્યતા
-
સેન્ડેશ ટીમ દ્વારા પાંચમી ઓક્ટોબરે પ્રકાશિત અહેવાલ
-
પૂર્વજો પ્રત્યે શ્રદ્ધા અને સન્માન વ્યક્ત કરાય
-
અજાણતાં થયેલી ભૂલો માટે ક્ષમા માંગવામાં આવે
સિટી ન્યુઝ @ અમદાવાદ
હિંદુ ધર્મમાં પિતૃ પક્ષના સમયગાળાને પૂર્વજો પ્રત્યે શ્રદ્ધા, સન્માન અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો અત્યંત વિશેષ અને પવિત્ર સમય માનવામાં આવે છે. આ દિવસો દરમિયાન લોકો પોતાના પૂર્વજોને શ્રદ્ધાપૂર્વક યાદ કરે છે અને તેમની આત્માની પરમ શાંતિ માટે તર્પણ, શ્રાદ્ધ તથા પિંડદાન જેવા ધાર્મિક કર્મો કરે છે. સાથે જ લોકો પોતાના પૂર્વજો પાસેથી અજાણતાં થઈ ગયેલી ભૂલો માટે ક્ષમા યાચના કરે છે અને તેમના આશીર્વાદ મેળવવાની કામના કરે છે, જેથી જીવનમાં સુખ અને શાંતિ જળવાઈ રહે.
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર પિતૃ પક્ષ સામાન્ય રીતે ભાદરવા મહિનાની પૂર્ણિમાથી શરૂ થઈને આસો મહિનાની અમાસ સુધી ચાલતો હોય છે. આ સમગ્ર સમયગાળા દરમિયાન લોકો પોતાના પૂર્વજોની મૃત્યુ તિથિ અનુસાર વિધિવત શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરે છે. પિતૃ પક્ષ દરમિયાન કરવામાં આવતી આ તમામ ધાર્મિક વિધિઓનો મુખ્ય ઉદ્દેશ પિતૃઓનું સ્મરણ કરવું અને તેમની દિવ્ય આત્માની શાંતિ માટે ઈશ્વરને પ્રાર્થના કરવાનો હોય છે, જે આપણી સનાતન સંસ્કૃતિનો મહત્વનો ભાગ છે.
પરંતુ આમ છતાં અનેકવાર સામાન્ય લોકોના મનમાં એક મોટો અને મૂંઝવતો પ્રશ્ન અવારનવાર રહેતો હોય છે કે જો કોઈ વ્યક્તિનું મૃત્યુ બરાબર પિતૃ પક્ષના આ પવિત્ર દિવસો દરમિયાન જ થાય તો તેનો વાસ્તવિક આધ્યાત્મિક અર્થ શું માનવામાં આવે છે? શું આ સમયગાળા દરમિયાન મૃત્યુ પામવું એ શુભ માનવામાં આવે છે કે પછી તે અશુભ ગણાય છે? ધાર્મિક ગ્રંથો અને પરંપરાગત માન્યતાઓ અનુસાર આ સમગ્ર વિષયને કઈ દૃષ્ટિએ જોવામાં આવે છે, તે જાણવું દરેક વ્યક્તિ માટે ખૂબ જ રસપ્રદ અને ઉપયોગી બની રહે છે.
શાસ્ત્રો અને જ્યોતિષીય માન્યતાઓ મુજબ પિતૃ પક્ષ એ પિતૃઓનું પૃથ્વી પર આગમન કરવાનો સમય છે. આ દરમિયાન મૃત્યુ પામનાર વ્યક્તિ પર પિતૃઓની વિશેષ કૃપા રહે છે તેવી લોકવાયકા છે. જો કે, મૃત્યુ એ કુદરતી અને શાશ્વત સત્ય છે, જેને કોઈપણ શુભ કે અશુભ સમય સાથે સીધી રીતે જોડવું યોગ્ય નથી. પિતૃ પક્ષમાં મૃત્યુ પામનાર જીવને પૂર્વજોના સાનિધ્યનો વિશેષ લાભ મળે છે અને તેની સદ્ગત થવાની સંભાવનાઓ પ્રબળ બને છે તેવી ધાર્મિક આસ્થા પ્રવર્તે છે.
જીવન અને મરણના આ શાશ્વત ચક્રમાં શ્રાદ્ધ અને તર્પણ જેવા સંસ્કારો મૃત્યુ પામેલા સ્વજનોની આત્માને શાંતિ અને માર્ગદર્શન પૂરા પાડે છે. ધર્મ અને વિજ્ઞાન બંને પોતપોતાની જગ્યાએ જીવનના આ અંતિમ સત્યને સમજાવવાનો પ્રયાસ કરે છે, પરંતુ શ્રદ્ધા અને વિશ્વાસ એ માનવ જીવનને સંતુલિત રાખવા માટે હંમેશાં અનિવાર્ય સ્તંભ રહ્યા છે.
ધાર્મિક આસ્થા અને જીવન સત્ય
જીવન અને મૃત્યુ પ્રકૃતિના અત્યંત અટલ નિયમો છે, જેને શ્રદ્ધા અને સત્કાર્યો દ્વારા સાર્થક બનાવીને માનવ જીવનને ઉમદા બનાવી શકાય છે.
પિતૃ પક્ષમાં મૃત્યુ અંગે શું કહે છે ધાર્મિક માન્યતાઓ?
ગરુડ પુરાણ સહિતની ધાર્મિક માન્યતાઓમાં મૃત્યુને જીવનનું અપરિહાર્ય સત્ય માનવામાં આવ્યું છે. કહેવાય છે કે જે વ્યક્તિએ જન્મ લીધો છે તેનું મૃત્યુ નિશ્ચિત છે. તેથી માત્ર કોઈ ચોક્કસ પક્ષ, તિથિ કે સમયગાળા દરમિયાન મૃત્યુ થયું હોય તેના આધારે તેને શુભ કે અશુભ ગણવું યોગ્ય નથી.
પિતૃ પક્ષને પણ અશુભ સમય માનવો યોગ્ય નથી. આ સમય મુખ્યત્વે પૂર્વજોના સ્મરણ, તેમના પ્રત્યે શ્રદ્ધા અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. તેથી પિતૃ પક્ષ દરમિયાન કોઈ વ્યક્તિનું મૃત્યુ થાય તો તેને માત્ર સમયના આધારે અશુભ ઘટના તરીકે જોવાની જરૂર નથી.
કેટલીક ધાર્મિક માન્યતાઓમાં એવું પણ કહેવામાં આવે છે કે પિતૃ પક્ષ દરમિયાન મૃત્યુ પામનાર વ્યક્તિને પોતાના પૂર્વજોના સાનિધ્યનો આધ્યાત્મિક અનુભવ પ્રાપ્ત થાય છે. આ સમયગાળો પિતૃઓ સાથે જોડાયેલો હોવાથી કેટલાક લોકો આવી મૃત્યુની ઘટનાને પૂર્વજો સાથેના આધ્યાત્મિક જોડાણ તરીકે પણ જુએ છે.
શું પિતૃ પક્ષમાં મૃત્યુથી મોક્ષ મળે છે?
ઘણીવાર એવું સાંભળવા મળે છે કે પિતૃ પક્ષ દરમિયાન મૃત્યુ પામનાર વ્યક્તિને સીધો મોક્ષ મળે છે અથવા તેના માટે સ્વર્ગના દ્વાર ખુલી જાય છે. જોકે, આ વાતને ચોક્કસ શાસ્ત્રીય નિયમ તરીકે રજૂ કરવી યોગ્ય નથી. અલગ-અલગ ધાર્મિક પરંપરાઓમાં મૃત્યુ અને મોક્ષ અંગે અલગ માન્યતાઓ જોવા મળે છે.
ધાર્મિક દૃષ્ટિએ એટલું ચોક્કસપણે માનવામાં આવે છે કે પિતૃ પક્ષ દરમિયાન કરવામાં આવતા શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને પિંડદાન જેવા કર્મ દિવંગત આત્માની શાંતિ અને સદગતિ માટે કરવામાં આવે છે. પરિવારજનો પોતાના પૂર્વજોને યાદ કરીને તેમની આત્માની શાંતિ માટે પ્રાર્થના કરે છે. તેથી પિતૃ પક્ષ દરમિયાન મૃત્યુને લઈને ભય કે અશુભતાની ધારણા રાખવાને બદલે તેને જીવનના સ્વાભાવિક ચક્ર તરીકે સમજવું વધુ યોગ્ય છે.
