સિટી ન્યુઝ @ ગાંધીનગર

હિન્દુ મહાકાવ્ય મહાભારત અસંખ્ય રસપ્રદ, રહસ્યમય અને ચિંતનપ્રેરક ઘટનાઓથી ભરપૂર છે, જેમાં આવતા પાત્રો અને પ્રસંગો આજે પણ લોકોમાં ભારે જિજ્ઞાસા જગાવે છે. આવી જ એક ઐતિહાસિક અને હૃદયદ્રાવક ઘટના દ્રૌપદીના ચીરહરણ અને સભામાં તેના અપમાન સાથે જોડાયેલી છે. જ્યારે પાંચાલીને ભરી સભામાં બળપૂર્વક ઢસડી લાવવામાં આવી હતી અને અબળા પર અત્યાચાર થઈ રહ્યો હતો, ત્યારે સભામાં હાજર તમામ મહાન યોદ્ધાઓ મૌન ધારણ કરીને બેઠા હતા.

આ ભયાનક પ્રસંગે ભીષ્મ પિતામહ, ગુરુ દ્રોણાચાર્ય અને કૃપાચાર્ય જેવા જ્ઞાનીઓ તેમજ વડીલો પણ મૌન રહ્યા હતા, જ્યારે દ્રૌપદી વારંવાર પોતાના સન્માન, ન્યાય અને ધર્મની રક્ષા માટે પ્રશ્નો ઉઠાવી રહી હતી. ધૃતરાષ્ટ્રના સો પુત્રોમાંથી મોટાભાગના દુર્યોધન અને દુઃશાસનના પાપ અને અધર્મમાં સાથ આપી રહ્યા હતા, અને કોઈનામાં પણ આ ખુલ્લા અન્યાય સામે અવાજ ઉઠાવવાની હિંમત નહોતી રહી.

પરંતુ આ જ ભરી સભામાં કૌરવોના કુળમાં જન્મેલો એકમાત્ર વિકર્ણ એવો યોદ્ધા હતો જેણે પોતાના જ ભાઈઓના અધર્મ સામે બળવો પોકારીને દ્રૌપદીનો પક્ષ લીધો હતો. વિકર્ણ એ વાત સારી રીતે જાણતો હતો કે યુધ્ધિષ્ઠિર દ્વારા જુગારમાં હારી ગયા પછી દ્રૌપદી પર કોઈ અધિકાર રહેતો નથી, અને આ રીતે સભામાં સ્ત્રીનું અપમાન કરવું એ મહાપાપ તેમજ ધર્મ વિરુદ્ધનું કૃત્ય છે.

વિકર્ણે સભા વચ્ચે ઊભા થઈને દુર્યોધન અને કર્ણની દલીલોનો વિરોધ કર્યો હતો અને સભાના વડીલોને સવાલ કર્યો હતો કે શા માટે બધા આ અન્યાય સામે ચૂપ છે. જો કે, કૌરવોના પક્ષમાં હોવાને કારણે અને ભાઈઓના દબાણ તથા અજ્ઞાનતાને લીધે તેનો અવાજ દબાવી દેવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ ઇતિહાસમાં વિકર્ણનું આ સાહસ અને ધર્મનિષ્ઠા સદાય માટે અમર થઈ ગઈ.

મહાભારતના આ પ્રસંગથી એ શીખ મળે છે કે ગમે તેવી વિકટ પરિસ્થિતિ હોય કે પોતાના જ કેમ ન હોય, હંમેશા સત્ય અને ધર્મનો સાથ આપવો જોઈએ. અધર્મ સામે ચૂપ રહેવું એ પણ એક પ્રકારનો અપરાધ છે, અને વિકર્ણનું પાત્ર માનવજાતને હંમેશા ન્યાયના પક્ષે અડગ ઊભા રહેવાની પ્રેરણા પૂરી પાડે છે.

ધર્મ, ન્યાય અને સત્યની રાહ

અધર્મ અને અન્યાય સામે અવાજ ઉઠાવવો એ જ સાચો માનવધર્મ છે. મુશ્કેલ સંજોગોમાં પણ ન્યાયની પક્ષે ઊભા રહેનાર યોદ્ધાઓ જ ઇતિહાસમાં અમર બને છે અને સદાય માટે પ્રેરણારૂપ સાબિત થાય છે.

કોણ હતો વિકર્ણ?

વિકર્ણ ધૃતરાષ્ટ્ર અને ગાંધારીના ૧૦૦ પુત્રોમાંનો એક અને દુર્યોધનનો નાનો ભાઈ હતો. કૌરવ પક્ષનો સભ્ય હોવા છતાં, તે ન્યાયપ્રિય અને સદગુણી હતો. દ્યૂતસભામાં તેણે પોતાના ભાઈઓને આંધળો ટેકો આપ્યો ન હતો. જ્યારે યુધિષ્ઠિરે પોતાની સંપત્તિ, રાજ્ય અને ભાઈઓને જુગારમાં હારી ગયા બાદ દ્રૌપદીને દાવ પર લગાવી, ત્યારે દ્રૌપદીએ સભા સમક્ષ એક ધર્મસંકટ મૂકતો પ્રશ્ન પૂછ્યો: "જે વ્યક્તિ પોતાને જ પહેલેથી હારી ચૂક્યો હોય, તેને પોતાની પત્નીને દાવ પર લગાવવાનો શું અધિકાર છે?" આ પ્રશ્ન સાંભળીને સભાના તમામ દિગ્ગજો નિરુત્તર થઈ ગયા હતા.