સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી

ભારત ભલે વિશ્વના અગ્રણી ખાંડ ઉત્પાદક દેશોમાં સ્થાન ધરાવતો હોય, પરંતુ આગામી 3 વર્ષોમાં આ ચિત્ર સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જવાની પૂરી શક્યતા છે. હવામાન નિષ્ણાતોના મતે, આ વર્ષે અલ-નીનોની અસરને કારણે સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ થવાની પ્રબળ આશંકા છે. આ ઉપરાંત, કેન્દ્ર સરકારના ઇથેનોલ બ્લૅન્ડિંગ પ્રોગ્રામ પર સતત વધતા ફોકસને લીધે પણ શેરડીનો વપરાશ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. બજારના નિષ્ણાતોનું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે આ પરિસ્થિતિને જોતાં આગામી ઓછામાં ઓછા 3 વર્ષ સુધી ભારત પાસે મોટા પાયે નિકાસ કરવા માટે વધારાની ખાંડ બિલકુલ ઉપલબ્ધ નહીં રહે.

ભારતમાં શેરડીની ખેતીનો મોટો આધાર ચોમાસા પર રહેલો છે. પાણીની અછતની ભીતિને કારણે હવે ખેડૂતો શેરડીને બદલે સોયાબીન અને તુવેર જેવા ઓછા પાણીની જરૂરિયાતવાળા પાકો તરફ વળી રહ્યા છે. ઉદ્યોગ જગતના આંકડા અનુસાર, વર્ષ 2025-26 ની સીઝનમાં ભારતનું ખાંડ ઉત્પાદન ઘટીને આશરે 2.79 કરોડ ટન રહેવાની ધારણા છે, જેની સામે દેશમાં દર વર્ષે ખાંડની વપરાશ 2.85 કરોડ ટન જેટલી થાય છે. આ તફાવતને કારણે ખાંડ મિલો પાસે બચેલો સ્ટોક ઘટીને માત્ર 35 લાખ ટન આસપાસ રહી જશે, જે છેલ્લા અનેક દાયકાઓનું સૌથી નીચું સ્તર હશે.

સરકાર ક્રૂડ ઓઇલના આયાત બિલને ઘટાડવા પેટ્રોલિયમમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ વધારવા પર ખાસ ભાર મૂકી રહી છે. જેના માટે હાલની 13 અબજ લીટરની માગ આગામી વર્ષોમાં વધારીને 30 અબજ લીટર સુધી પહોંચાડવાનો લક્ષ્યાંક છે. આ સંજોગોમાં શેરડીનો મોટો હિસ્સો ઇથેનોલ ઉત્પાદન તરફ ડાયવર્ટ થઈ જશે. ભારત અગાઉ દર વર્ષે 68 લાખ ટન ખાંડ વિદેશોમાં વેચીને વિશ્વમાં બીજો ક્રમ ધરાવતો હતો, પરંતુ હવે સરકારની પ્રાથમિકતા સ્થાનિક જરૂરિયાતો પૂરી કરવાની છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો સ્થિતિ વધુ વણસી તો વર્ષ 2009 અને 2016 ની જેમ ભારતે ફરી એકવાર વિદેશોમાંથી ખાંડ આયાત કરવાની નોબત પણ આવી શકે છે.

ગ્રીન એનર્જીની નીતિથી બદલાશે બજારના સમીકરણો

સરકાર દ્વારા અપનાવવામાં આવેલી ગ્રીન એનર્જી અને ઇથેનોલ બ્લૅન્ડિંગ નીતિ દેશના અર્થતંત્ર માટે ભલે ફાયદાકારક હોય, પરંતુ તેણે કૃષિ આધારિત ઉદ્યોગોના સમીકરણો ચોક્કસ બદલી નાખ્યા છે. શેરડીનો મહત્તમ ઉપયોગ હવે માત્ર ખાંડ બનાવવા પૂરતો સીમિત રહ્યો નથી. પર્યાવરણને અનુકૂળ આ નીતિ લાંબા ગાળે ક્રૂડ ઓઈલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડશે, પરંતુ સ્થાનિક બજારમાં ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના સપ્લાય અને ભાવો પર તેની સીધી અસર ભવિષ્યમાં જોવા મળશે.