સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી

આજના આધુનિક યુગમાં સવારે આંખ ખૂલે ત્યારથી લઈને રાત્રે સૂતી વખત સુધી સ્માર્ટફોન કે કોમ્પ્યુટર સ્ક્રીન સાથે સતત ચોંટેલા રહેવાની આદત માત્ર આંખોને જ નુકસાન નથી પહોંચાડી રહી, પરંતુ તે માઈગ્રેન અને ગંભીર માથાના દુખાવાનું પણ મુખ્ય કારણ બની રહી છે. બેંગલુરુ સ્થિત પ્રતિષ્ઠિત નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેન્ટલ હેલ્થ એન્ડ ન્યુરોસાયન્સિસ (NIMHANS) ના સંશોધકો દ્વારા હાથ ધરાયેલી નવી સમીક્ષામાં બહાર આવ્યું છે કે વધુ સ્ક્રીન ટાઈમ ધરાવતા લોકોમાં માઈગ્રેન કે માથાનો દુખાવો થવાની શક્યતા સામાન્ય લોકોની સરખામણીએ લગભગ 60 ટકા જેટલી વધારે રહે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રતિષ્ઠિત 'જર્નલ ઓફ ન્યુરોલોજી' માં પ્રકાશિત થયેલા આ વ્યાપક અભ્યાસમાં કુલ 22 અલગ-અલગ સંશોધનોના 14,763 લોકોના આરોગ્ય ડેટાનું ઊંડાણપૂર્વક વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાંથી 10 મુખ્ય અભ્યાસોમાં સામેલ 11,218 લોકોના આંકડાઓને એકત્ર કરીને ચોક્કસ તારણો કાઢવામાં આવ્યા હતા.

સંશોધનના પરિણામો અનુસાર, જે લોકો દિવસ દરમિયાન વધુ સમય સ્ક્રીનનો ઉપયોગ કરે છે તેમનામાં માઈગ્રેન અથવા અસહ્ય માથાનો દુખાવો થવાની શક્યતા 1.60 ગણી વધુ જોવા મળી છે. તબીબી નિષ્ણાતોના મતે સ્ક્રીનમાંથી નીકળતો પ્રકાશ અને લાંબા સમય સુધી એકધારું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાથી મગજ અને ચેતાતંત્ર પર ભારે દબાણ આવે છે.

આ અભ્યાસમાં પુખ્ત વયના લોકોમાં સ્ક્રીન ટાઈમ અને માથાના દુખાવા વચ્ચેનો સંબંધ સૌથી વધુ ચિંતાજનક અને મજબૂત જોવા મળ્યો છે. પુખ્ત વયના વ્યક્તિઓમાં માઈગ્રેન કે માથાનો દુખાવો થવાની શક્યતા 87 ટકા સુધી ઊંચી નોંધાઈ હતી, જે જીવનશૈલી સંબંધિત ગંભીર ખતરો દર્શાવે છે.

બીજી તરફ, બાળકો અને કિશોરોમાં પણ આ વધારો 46 ટકા જેટલો જોવા મળ્યો છે. અભ્યાસકર્તાઓએ ચેતવણી આપી છે કે ડિજિટલ ઉપકરણોનો મર્યાદિત ઉપયોગ કરવો અને સ્ક્રીન ટાઈમ વચ્ચે નિયમિત અંતરાલ રાખવો માનસિક અને શારીરિક સ્વાસ્થ્ય માટે અનિવાર્ય છે.

મોબાઇલ સ્ક્રીન વધારે છે માઇગ્રેનનો ખતરો

NIMHANS ના અભ્યાસ મુજબ વધુ સ્ક્રીન ટાઇમથી માઇગ્રેન અને માથાના દુખાવાનું જોખમ 60 ટકા વધી જાય છે. 14,763 લોકોના ડેટા વિશ્લેષણમાં પુખ્ત વયના લોકોમાં આ જોખમ 87 ટકા અને બાળકોમાં 46 ટકા જોવા મળ્યું છે. 'જર્નલ ઓફ ન્યુરોલોજી'માં પ્રકાશિત આ સંશોધન મુજબ ડિજિટલ સ્ક્રીનનો સતત ઉપયોગ ન્યુરોલોજીકલ સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે.

જીવનની ગુણવત્તા પણ થઈ રહી છે પ્રભાવિત 
ન્યુરોલોજી વિભાગનાં ડૉ. નિશાંત ગૌડાના નેતૃત્વમાં થયેલાં આ અભ્યાસ મુજબ સ્ક્રીનનો વધુ પડતો ઉપયોગ માથાનો દુખાવો, ઊંઘની સમસ્યા અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓ ઊભી કરી રહ્યો છે.

મોબાઇલનો પ્રકાશ જોખમી 
સંશોધકોએ આના પાછળ કેટલાક સંભાવિત કારણો દર્શાવ્યાં છે. સ્ક્રીનનો પ્રકાશ આંખનાં રેટિનામાં રહેલાં લાઇટ-સેન્સિટિવ કોષોને સક્રિય કરી શકે છે. આનાથી મેલાટોનિન હોર્મોનનું સ્ત્રાવ અને શરીરની જૈવિક ઘડિયાળ (બાયોલોજિકલ ક્લોક) પ્રભાવિત થઈ શકે છે, જેનાથી ઊંઘ બગડી શકે છે. લાંબા સમય સુધી સ્ક્રીન જોવાથી આંખો પર તણાવ અને મગજની દર્દ અનુભવતી ચેતા (નર્વ)ની સંવેદનશીલતા વધવાની શક્યતા પણ રહે છે.