સિટી ન્યુઝ @ રાજકોટ

પૃથ્વી ગ્રહ પર વધી રહેલું ગ્લોબલ વોર્મિંગ, પ્રચંડ તાપમાન અને પર્યાવરણીય કટોકટીના સેન્ટ્રલ સોર્સમાંથી અત્યારે માત્ર મનુષ્યો કે પ્રાણીઓ માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વનસ્પતિ સૃષ્ટિ અને છોડોની પવિત્ર દુનિયા માટે એક અત્યંત ચોંકાવનારો અને સનસનાટીભર્યો નવો વૈજ્ઞાનિક ખુલાસો સામે આવ્યો છે. અમેરિકાની પ્રખ્યાત યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા અને યેલ યુનિવર્સિટીના સંશોધકો દ્વારા સંયુક્ત રીતે કરાયેલા આંતરરાષ્ટ્રીય અભ્યાસમાં ગંભીર વહીવટી ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે જો વિશ્વમાં ગ્રીનહાઉસ ગેસનું ઉત્સર્જન હાલની તોતિંગ ગતિએ જ સતત ચાલુ રહેશે, તો ચાલુ સદીના અંત સુધીમાં હજારો દુર્લભ છોડ પ્રજાતિઓ પોતાનો કુદરતી વિસ્તાર સરેઆમ ગુમાવી બેસશે.

આ વૈજ્ઞાનિક મહાશોધના સત્તાવાર લોજિસ્ટિક્સ અને ડેટાબેઝ રિપોર્ટ પર નજર કરીએ તો, સંશોધકો દ્વારા ગૂગલ અને સેન્ટ્રલ કંટ્રોલ રૂમની મદદથી વિશ્વભરની આશરે 67000 થી વધુ વાસ્ક્યુલર પ્લાન્ટ (Vascular Plants) પ્રજાતિઓનું ઝીણવટભર્યું ઓડિટ વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું. વાસ્ક્યુલર પ્લાન્ટ એટલે એવા સક્ષમ છોડ, જેમાં પ્રકૃતિએ પાણી અને જરૂરી પોષક તત્વો પહોંચાડવા માટે વિશેષ નસો જેવી કાનૂની વ્યવસ્થા ગોઠવી છે, જેમાં તોતિંગ વૃક્ષો, નાની ઝાડીઓ, લીલું ઘાસ અને સુંદર ફૂલધારી છોડનો સત્તાવાર સમાવેશ થાય છે. વૈજ્ઞાનિકોના અંદાજ મુજબ વર્ષ 2100 સુધીમાં લગભગ 7% ટકા થી 16% ટકા છોડ પ્રજાતિઓ તેમના 90% ટકાથી વધુ કુદરતી રહેઠાણો સરેઆમ ગુમાવી લુપ્ત થવાના આરે પહોંચી જશે.

પર્યાવરણીય રિપોર્ટના સોર્સ મુજબ, ખાસ કરીને પૃથ્વીના ઉષ્ણ કટિબંધીય અને સુકા વિસ્તારોમાં આવેલા છોડ ક્લાઇમેટ ચેન્જની આપત્તિથી વધુ ઘાતક રીતે પ્રભાવિત થઈ શકે છે. વૈજ્ઞાનિકોએ અમેરિકાના કેલિફોર્નિયામાં જોવા મળતા અત્યંત દુર્લભ 'કેટલિના આયર્નવૂડ' વૃક્ષ અને 'બ્લૂઈશ સ્પાઈક મોસ' નામના છોડની પર્સનલ પ્રોફાઇલ સ્કેન કરીને તેમને લુપ્ત થવાના તોતિંગ જોખમવાળી યાદીમાં એક્ટ હેઠળ મૂક્યા છે. આ સિવાય ઓસ્ટ્રેલિયા ખંડના આશરે એક-તૃતીયાંશ (૧/૩) ભાગના વિશાળ 'યુક્લિપ્ટસ' વૃક્ષોનું ભવિષ્ય પણ પર્યાવરણીય મંદીના કારણે અત્યંત ચિંતાજનક હોવાનું ઓનલાઇન પોર્ટલ પર લાઈવ જાહેર કરાયું છે.

બોટનિકલ એક્સપર્ટ્સનું કહેવું છે કે હવામાન પરિવર્તનની આ ભયાનક અસરો માત્ર છોડોને ભૌગોલિક રીતે એક પર્સનલ વિસ્તારથી બીજા વિસ્તાર તરફ સ્થળાંતર કરવા મજબૂર નથી કરતી, પરંતુ તેમની વૃદ્ધિ માટે અનુકૂળ રહેતી કુદરતી પરિસ્થિતિઓનો કુલ વ્યાપારી વિસ્તાર પણ તોતિંગ ઘટાડી નાખે છે. તાપમાનમાં અસાધારણ વધારો, ચોમાસાના વરસાદની બદલાતી ગંભીર પેટર્ન, જંગલોમાં લાગતી વિનાશક દાવાનળની આગની ઘટનાઓ અને જમીનની બદલાતી રાસાયણિક ગુણવત્તા છોડોના આંતરિક વિકાસ તેમજ પ્રજનન ક્ષમતા પર ૧૦૦% ટકા નકારાત્મક પ્રહારો કરી રહ્યા છે, જે ગ્લોબલ ટ્રેન્ડ તરીકે ચર્ચામાં છે.

બીજી તરફ, કેટલાક અતિ ઠંડા અને બરફીલા વિસ્તારોમાં ભવિષ્યમાં વધતા તાપમાનના લીધે નવા પ્રકારની વિદેશી વનસ્પતિઓ ઉગવા લાગશે, પરંતુ પ્રશાસન અને વૈજ્ઞાનિકો ચેતવણી આપે છે કે આ આર્ટિફિશિયલ બદલાવ સ્થાનિક કુદરતી ઇકોસિસ્ટમ માટે ભારે આપત્તિ સમાન સાબિત થશે. નવા છોડના આક્રમણથી જૂની મૂળ પ્રજાતિઓ વચ્ચે એસેટ્સ માટે કલમો વિરૂદ્ધ સખત સ્પર્ધા વધશે, જેનાથી સમગ્ર પ્રકૃતિનું સંતુલન સરેઆમ બગડી જશે. કેન્દ્ર સરકારના પર્યાવરણ મંત્રાલયે પણ આ અહેવાલના આધારે દેશના પર્વતીય વિસ્તારો અને રાજકોટ સહિતના વન્ય વિસ્તારોમાં વનસ્પતિ પ્રોફાઇલનું ડિજિટલ મોનિટરિંગ અને કડક ઓડિટ સક્ષમ રીતે હાથ ધરવા વહીવટી આદેશો આપ્યા છે.

પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને જૈવવિવિધતા વહીવટી માર્ગદર્શિકા

પૃથ્વી પર ગ્લોબલ વોર્મિંગ અટકાવવા, દુર્લભ વનસ્પતિ પ્રજાતિઓનું રક્ષણ કરવા તેમજ પર્યાવરણીય ઇકોસિસ્ટમની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય તેમજ રાષ્ટ્રીય જૈવવિવિધતા બોર્ડ દ્વારા એક નવી સત્તાવાર ગાઇડલાઇન જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નવા વહીવટી નિયમ મુજબ પ્રત્યેક રાજ્યના વન વિભાગ અને બોટનિકલ સંશોધન સંસ્થાએ પોતાના વનસ્પતિ લોજિસ્ટિક્સ, દુર્લભ પ્રજાતિઓ અને સેન્ટ્રલ ડેટાબેઝનો સંપૂર્ણ રિપોર્ટ દર વર્ષે ઓનલાઇન કંટ્રોલ રૂમ સમક્ષ સબમિટ કરવો કાનૂની એક્ટ હેઠળ ફરજિયાત રહેશે જેથી ભ્રષ્ટાચાર અને પર્યાવરણ હાનિ અટકે. પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે સક્ષમ વહીવટી મંજૂરી વિના પ્રકૃતિની કલમોનો ભંગ કરી જંગલી અસ્કયામતોને નુકસાન પહોંચાડનારી ખાનગી એજન્સીઓ સામે ફોરેસ્ટ એક્ટ હેઠળ કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધી તોતિંગ આર્થિક દંડ ફટકારવામાં આવશે.