સિટી ન્યુઝ @ કાબુલ

અફઘાનિસ્તાન દ્વારા ઉત્તર-પૂર્વીય બદખ્શાં પ્રાંતમાં વાખાન કોરિડોર મારફતે ચીનના શિનજિયાંગ સુધી 121 કિલોમીટર લાંબો એક નવો અને મહત્વપૂર્ણ રસ્તો બનાવી લેવામાં આવ્યો છે. અંદાજે 5.5 મિલિયન (55 લાખ) ડૉલરના મસમોટા ખર્ચે તૈયાર થયેલા આ નવા રસ્તાનું સત્તાવાર ઉદ્ઘાટન પણ કરી દેવામાં આવ્યું છે. આ માર્ગ અફઘાનિસ્તાન અને ચીન વચ્ચેનો સર્વપ્રથમ સીધો જમીનમાર્ગ સાબિત થઈ રહ્યો છે, જે બંને દેશો વચ્ચેના વ્યાપારિક સંબંધોને એક નવો જ આયામ પૂરો પાડશે.

તાલિબાન સરકાર આ નવા માર્ગના માધ્યમથી પોતાના દેશના મૂલ્યવાન કુદરતી સંસાધનો અને સોનાની ખાણોને સીધા જ ચીનના વિશાળ બજાર સુધી પહોંચાડવા માંગે છે. આનાથી તેમને અન્ય દેશો તેમજ વિદેશી કંપનીઓ પરની પોતાની આર્થિક નિર્ભરતા ઘટાડવામાં ઘણી મોટી મદદ મળી શકશે. બીજી બાજુ, પાકિસ્તાન સાથે સતત ચાલી રહેલા સરહદી તણાવ વચ્ચે આ નવા માર્ગને વૈશ્વિક સ્તરે અત્યંત સંવેદનશીલ અને વ્યૂહાત્મક રીતે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.

ચીન માટે આ વાખાન કોરિડોર શિનજિયાંગ પ્રાંતની સુરક્ષા અને વેપારની દૃષ્ટિએ બેહદ ફાયદાકારક છે. ચીને પણ આ જ વર્ષે આ વિસ્તારમાં નવો વહીવટી કોરિડોર વિકસિત કર્યો છે. આ માર્ગ દ્વારા ચીનને માત્ર અફઘાનિસ્તાનના સોના અને અન્ય ખનિજો સુધી સરળતાથી પહોંચ જ નહીં મળે, પરંતુ ઈરાન અને મધ્ય પૂર્વના બજારો સુધી પહોંચવા માટેનો સીધો જમીની રસ્તો પણ મળી રહેશે, જે વૈશ્વિક વેપાર સમીકરણો બદલી શકે છે.

ભારતની દૃષ્ટિએ આ વિકાસક્રમ ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે કારણ કે આ વાખાન કોરિડોર ભારતના સાર્વભૌમત્વ હેઠળના દાવાવાળા ગિલગિત-બાલ્ટિસ્તાન અને લદ્દાખની અત્યંત નજીક આવેલો છે. આ વિસ્તારમાં ચીનની સતત વધતી લશ્કરી અને આર્થિક હાજરી ભારતની ઉત્તરીય સરહદ પર સુરક્ષા અને દેખરેખ વધારવાની અનિવાર્યતા ઊભી કરે છે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતોના મતે ભારતે મધ્ય એશિયા અને અફઘાનિસ્તાન સાથે પોતાના કૂટનીતિક સંબંધો વધુ મજબૂત કરવા પડશે.

વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજકારણમાં બદલાતા પ્રવાહો વચ્ચે ભારત પોતાની સરહદોની સુરક્ષા અને ક્ષેત્રીય અખંડિતતા જાળવી રાખવા માટે સતત સજ્જ છે. પડોશી દેશોની બદલાતી ચાલ પર નજર રાખીને મજબૂત રણનીતિ ઘડવી એ રાષ્ટ્રીય હિત માટે અત્યંત આવશ્યક પગલું છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો અને સુરક્ષા

પડોશી દેશોમાં વધતી અન્ય મહાસત્તાઓની દખલગીરી અને માળખાકીય પ્રોજેક્ટ્સ ભારતની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ગંભીર વ્યૂહાત્મક પડકારો ઊભા કરતા હોય છે.