સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી 

લગભગ દરેક ઘરનો આ કાયમી પ્રશ્ન છે કે બાળક પપ્પાની સામે એકદમ શાંત અને વાત માનનારું દેખાય છે, પરંતુ મમ્મીની સામે આવતા જ તેનું વર્તન 180 ડિગ્રી બદલાઈને તે અચાનક જીદ્દી અને રડવા લાગે છે. સામાન્ય રીતે માતા-પિતા આને બાળકની બદમાશી કે નખરાં માની લે છે, પરંતુ બાળ મનોવિજ્ઞાનમાં આની પાછળ એક ખૂબ જ ઊંડો વૈજ્ઞાનિક અને તાર્કિક દ્રષ્ટિકોણ છુપાયેલો છે.

ચાઇલ્ડ સાયકોલોજિસ્ટ જૉન બૉલ્બી (John Bowlby) ની પ્રસિદ્ધ 'અટેચમેન્ટ થિયરી' (Attachment Theory) અનુસાર, બાળક પોતાની મા અથવા પ્રાથમિક દેખભાળ કરનાર (Primary Caregiver) ને પોતાનું સૌથી સુરક્ષિત ઠેકાણું કે 'સેફ ઝોન' માને છે. બાળકને અચેતન મનથી એ વાતની ખાતરી હોય છે કે મમ્મી સામે પોતાની ભાવનાઓ ખુલ્લી કરવાથી કે ગુસ્સો કરવાથી તેનો સ્વીકાર જ થશે.

બાળ મનોવૈજ્ઞાનિકોના સંશોધનો જણાવે છે કે બાળકો બહારની દુનિયાનું દબાણ, સ્કૂલ કે અન્ય જગ્યાઓના નિયમો અને ટેન્શન સહન કર્યા પછી, ઘરમાં આવીને પોતાના સૌથી વધુ ભરોસાપાત્ર વ્યક્તિની સામે જ પોતાના તમામ ભાવનાત્મક આવેગોને બહાર કાઢે છે, જેને 'ઇમોશનલ વેન્ટિલેશન' કહેવામાં આવે છે.

પપ્પાની સામે બાળક થોડું સંયમિત કે સાવચેત રહેતું હોય છે, કારણ કે કદાચ તેને શિસ્ત કે નિયમોનો ડર હોય છે. પરંતુ મમ્મીનું હોવું એ બાળક માટે એક એવું હૂંફાળું વાતાવરણ પૂરું પાડે છે જ્યાં તેને લાગે છે કે 'હું જેવો પણ છું, અહીં સુરક્ષિત છું અને મને સંપૂર્ણ સ્વીકારવામાં આવશે.'

આથી, જ્યારે પણ બાળક તમારી સામે અચાનક જીદ પકડે કે રડવા લાગે, ત્યારે તેને ડાંટવાને બદલે એ સમજો કે તે પોતાની આખો દિવસની થાકેલી અને અસુરક્ષિત લાગણીઓને તમારી સામે ખાલી કરી રહ્યું છે. આ બાળકના તમારા પ્રત્યેના અપાર વિશ્વાસની નિશાની છે.

બાળ મનોવિજ્ઞાન અને પેરેન્ટિંગ: બાળકના નખરાં પાછળનો પ્રેમ

માતા અને બાળક વચ્ચેનો સંબંધ આ દુનિયાનો સૌથી પવિત્ર અને સુરક્ષિત સંબંધ છે. જ્યારે બાળક દુનિયાભરના નિયમો અને મુશ્કેલીઓથી કંટાળીને ઘરમાં આવે છે, ત્યારે તેનો ગુસ્સો કે જીદ એ કોઈ ખરાબ આદત નથી, પરંતુ તેનો અર્થ એ છે કે તે તમારી પાસે માનસિક શાંતિ અને હૂંફ શોધી રહ્યો છે. પેરેન્ટ્સે આ વાત સમજીને બાળકને સજા કરવાને બદલે તેને પ્રેમથી ગળે લગાવીને શાંત કરવાનો અભિગમ અપનાવવો જોઈએ.