ગુજરાતમાં એક તરફ આકરો ઉનાળો અને કાળઝાળ ગરમી પડી રહી છે, ત્યારે બીજી તરફ રાજ્યના જળાશયોમાં પાણીનું સ્તર સતત ઘટી રહ્યું છે. રાજ્યના સરદાર સરોવર સહિતના 207 મુખ્ય જળાશયોમાં હાલ 60.32% જેટલો જળસંગ્રહ બચ્યો છે. જો કે, ઝોન વાઈઝ સ્થિતિ પર નજર કરીએ તો સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના જળાશયોમાં સ્થિતિ ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી છે. સૌરાષ્ટ્રમાં 44% અને કચ્છમાં માત્ર 36% જેટલો જ પાણીનો જથ્થો બચ્યો હોવાથી જો આગામી ચોમાસું મોડું બેસશે તો આ વિસ્તારોમાં ભયંકર પાણીની ખેંચ પડી શકે છે.

રાજ્યના જળાશયોની વર્તમાન ક્ષમતા મુજબ, માત્ર 2 જળાશયો જ 100% કે તેથી વધુ ભરાયેલા છે. 19 જળાશયોમાં 70% થી 100% વચ્ચે પાણી છે, જ્યારે 51 જળાશયોમાં 50% થી 70% જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. સૌથી વધુ ચિંતાજનક બાબત એ છે કે રાજ્યના 80 જળાશયોમાં અત્યારે 25% થી પણ ઓછું પાણી બચ્યું છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે જો વરસાદ પડવામાં વિલંબ થશે, તો ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોમાં પીવાના પાણી તેમજ સિંચાઈની મોટી સમસ્યા સર્જાઈ શકે છે.

ઝોન વાઈઝ જળસ્તરના આંકડા મુજબ, મધ્ય ગુજરાતના 17 ડેમોમાં 60.32%, દક્ષિણ ગુજરાતના 13 ડેમોમાં 55.88% અને ઉત્તર ગુજરાતના 15 ડેમોમાં 49.97% પાણીનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. કચ્છમાં સૌથી ઓછું 36.73% જળસ્તર નોંધાયું છે, જે આગામી દિવસોમાં તંત્ર માટે પડકારજનક સાબિત થશે. સરકાર દ્વારા સ્થિતિ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે અને જરૂર પડે તો સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છના વિસ્તારોમાં 'સૌની યોજના' (SAUNI Yojana) દ્વારા વધુ પાણી પહોંચાડવાની આયોજનબદ્ધ તૈયારીઓ પણ કરવામાં આવી રહી છે.

ગયા વર્ષની સરખામણીમાં આ વર્ષે પાણીની સ્થિતિ થોડી સારી છે. 29 એપ્રિલ 2025 ના રોજ રાજ્યમાં કુલ 51.67% પાણી હતું, જે આ વર્ષે વધીને 60.32% થયું છે, એટલે કે આશરે 9% નો વધારો જોવા મળ્યો છે. તેમ છતાં, ગરમીના કારણે થઈ રહેલા બાષ્પીભવન અને વધતા વપરાશને જોતા આ જથ્થો લાંબો સમય ચાલે તેમ નથી. ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છમાં જો જળાશયો ખાલી થશે તો પશુધન અને માનવ વસ્તી માટે મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે.

હાલની સ્થિતિમાં રાજ્ય સરકાર અને વહીવટી તંત્ર ચોમાસાના આગમનની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે. આંકડાકીય દ્રષ્ટિએ સ્થિતિ અત્યારે નિયંત્રણમાં હોવાનું જણાઈ રહ્યું છે, પરંતુ સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છમાં જળ સંકટની શક્યતા નકારી શકાય તેમ નથી. આગામી સમયમાં વરસાદી અનિશ્ચિતતા અને કાળઝાળ ગરમીને જોતા પાણીનો કરકસરયુક્ત ઉપયોગ અનિવાર્ય બન્યો છે. જો વરસાદ મોડો પડશે તો રાજ્ય સરકારની જળ વ્યવસ્થાપન નીતિઓની આકરી કસોટી થશે તે નક્કી છે.