• અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે પાંચ મહિનાથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં મોટો ફેરફાર.

• ખાડીના સાથી દેશોની સલાહ અને ઓઇલના ભાવના કારણે આર્થિક નાકેબંધી જાળવી.

• ઈરાનની નવી શરતોના કારણે હોર્મુઝ જળમાર્ગ કરાર બાબતે વિલંબ થયો.

સિટી ન્યુઝ @ વાશિંગ્ટન

વાશિંગ્ટન, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના 5 મહિનાના સંઘર્ષમાં પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વલણમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હવે સૈન્ય હુમલો કરવાને બદલે આર્થિક અને મુત્સદ્દીગીરીનું દબાણ વધારવાની રણનીતિ અપનાવી છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું છે કે ઈરાનની આર્થિક સ્થિતિ કંગાળ છે, ત્યાં ફુગાવો ચરમસીમાએ છે અને તે પોતાના સૈનિકોને પગાર આપવા માટે પણ સક્ષમ નથી, જેના કારણે તેઓ હાલ શાંત અને નીચા પ્રોફાઇલવાળું વલણ અપનાવી રહ્યા છે.

ખાડીના સાથી દેશોની સલાહ અને અમેરિકામાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $75 ની આસપાસ હોવાથી પ્રશાસનને આક્રમક યુદ્ધ કરવાને બદલે આર્થિક નાકેબંધી જાળવી રાખવાની તક મળી છે. બીજી તરફ, ઈરાન, અમેરિકા અને ઓમાન વચ્ચે હોર્મુઝ સામુદ્રધુનીમાં જહાજોની અવરજવર અંગેના પ્રસ્તાવિત કરારમાં ઈરાનની નવી શરતોના કારણે વિલંબ થઈ રહ્યો છે, કારણ કે ઈરાને યુદ્ધ સંપૂર્ણપણે બંધ કરવા અને પ્રતિબંધો રદ કરવાની માંગ કરી છે.

ટ્રમ્પના આ બદલાયેલા વલણ પાછળનું એક મુખ્ય કારણ અમેરિકન સેના પાસે ઘટી ગયેલો હથિયારોનો જથ્થો પણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. ઈરાન સામેના પાંચ મહિના લાંબા સંઘર્ષમાં અમેરિકાએ 1000 થી વધુ તોમાહોક ક્રૂઝ મિસાઇલો છોડી છે, જેના કારણે યુએસ સંરક્ષણ મંત્રાલય ગંભીર શસ્ત્ર સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. સીએસઆઈએસના રિપોર્ટ મુજબ, THAAD અને Patriot મિસાઇલોના સ્ટોકમાં 38% થી 65% સુધીનો ઘટાડો નોંધાયો છે.

આ ગંભીર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને પેન્ટાગોને દેશની અગ્રણી ડિફેન્સ કંપનીઓને 21 દિવસની અંદર ઉત્પાદન ઝડપી બનાવવાનો રોડમેપ રજૂ કરવા આદેશ આપ્યો છે અને લોકહીડ માર્ટિન જેવી કંપનીઓ સાથે $3 અબજના કરારો કરાયા છે. જોકે પ્રમુખ ટ્રમ્પે હથિયારોની અછતના અહેવાલોને નકારી કાઢ્યા છે, પરંતુ પેન્ટાગોનના મતે યુદ્ધમાં વપરાયેલા શસ્ત્રોના ભંડારને ફરીથી ભરવામાં 2029 થી 2030 સુધીનો સમય લાગી શકે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ અને મધ્ય પૂર્વની વર્તમાન સ્થિતિ જોતાં આ સંઘર્ષ હવે સૈન્ય કાર્યવાહીથી ખસીને આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક મોરચે વધુ કેન્દ્રિત બનતો જણાઈ રહ્યો છે, જેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર ટકેલી છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના તણાવ અને સૈન્ય સાધનસામગ્રીની અછતને કારણે વૈશ્વિક રક્ષા નીતિઓમાં મોટા ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે, જે ભવિષ્યના આંતરરાષ્ટ્રીય સમીકરણોને સીધી અસર કરશે.