સિટી ન્યુઝ @ જમશેદપુર 

ઝારખંડના જમશેદપુરમાં આદિવાસી સંસ્કૃતિની વર્ષો જૂની અને ભૂલાઈ રહેલી કલાને ફરીથી જીવંત કરવા માટે સ્થાનિક સરકાર દ્વારા એક મહત્વપૂર્ણ નવું અભિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. આ અનોખા અભિયાન અંતર્ગત અહીં સૂકા ગંગુના પાનને ઝીણી સળીઓથી સીવીને ખાસ પ્રકારની સુંદર ટોપી (કેપ) બનાવવામાં આવી રહી છે, જે આ ક્ષેત્રની સાંસ્કૃતિક ઓળખને ઉજાગર કરે છે.

આદિવાસી મહિલાઓમાં રોજગાર અને સ્વાવલંબનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ગંગુ નામના વિશેષ વૃક્ષના પાનને વૈજ્ઞાનિક ઢંગથી સૂકવીને એમાંથી કેપ બનાવવાનો નવો અને આકર્ષક ટૂરિઝમનો પ્રયોગ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. આ હસ્તકલાના માધ્યમથી માત્ર ગ્રામીણ મહિલાઓને ઘરબેઠાં રોજગારી મળી રહી છે, પરંતુ પરંપરાગત કળાને વૈશ્વિક સ્તરે નવી ઓળખ પણ મળી રહી છે.

સ્થાનિક આદિવાસી બહેનો દ્વારા અત્યંત કુશળતાપૂર્વક આ પાંદડાઓને ભેગા કરીને અને સળીઓની મદદથી સીવીને ટકાઉ તથા આકર્ષક ટોપીઓ તૈયાર કરવામાં આવે છે. પ્રવાસીઓ પણ આ કલા તરફ આકર્ષાઈ રહ્યા છે, જેનાથી પ્રવાસન ક્ષેત્રે રોજગારીની નવી તકોનું નિર્માણ થઈ રહ્યું છે અને સ્થાનિક અર્થવ્યવસ્થાને પણ મજબૂતી મળી રહી છે.

સરકાર અને સ્થાનિક તંત્રના આ પ્રયાસોથી પરંપરાગત હસ્તકલાને પ્રોત્સાહન મળવાની સાથે-સાથે આદિવાસી સમુદાયની આર્થિક સ્થિતિમાં પણ સકારાત્મક સુધારો જોવા મળી રહ્યો છે. પર્યાવરણને અનુકૂળ એવી આ ચીજવસ્તુઓ આજની આધુનિક જીવનશૈલીમાં કુદરતી સૌંદર્ય અને સંસ્કૃતિનો અદ્ભુત સમન્વય રજૂ કરે છે.

આ પ્રકારના પ્રયોગો દેશના અન્ય આદિવાસી વિસ્તારો માટે પણ એક ઉત્તમ પ્રેરણારૂપ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે, જેથી લુપ્ત થતી કળાઓને બચાવી શકાય અને સ્થાનિક કારીગરોને તેમના કૌશલ્યનું યોગ્ય આર્થિક વળતર મળી રહે.

સાંસ્કૃતિક વારસો અને રોજગારી

દેશના પરંપરાગત શિલ્પ અને હસ્તકલાને પ્રોત્સાહન આપવાથી ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આર્થિક સશક્તિકરણની સાથે સાંસ્કૃતિક ગૌરવ પણ અકબંધ રહે છે.