સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી 

દેશમાં એલપીજી (LPG) ગ્રાહકોની સંખ્યામાં એક દાયકા કરતાં વધુ સમયમાં પ્રથમ વખત ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. ચાલુ વર્ષના એપ્રિલથી ઓગસ્ટ દરમિયાન દેશમાં એલપીજી વાપરતા ઘરોની સંખ્યામાં આશરે 6.2 મિલિયનનો ઘટાડો થયો છે, જેનું મુખ્ય કારણ ઈરાન યુદ્ધને કારણે પુરવઠામાં સર્જાયેલો વિક્ષેપ છે, જેના લીધે તેલ કંપનીઓને નવા જોડાણો બંધ કરવાની અને હાલના જોડાણોને સમાયોજિત કરવાની ફરજ પડી છે. પીટીઆઈના એક અહેવાલમાં પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના ડેટાનો ઉલ્લેખ કરીને આ વિગતો સામે આવી છે.

ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર દેશમાં સક્રિય સ્થાનિક એલપીજી ગ્રાહકોની સંખ્યા એપ્રિલની શરૂઆતમાં 333.9 મિલિયન હતી, જે ઘટીને સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતમાં 327.7 મિલિયન થઈ ગઈ છે. આ ઉપરાંત ગરીબ પરિવારો માટે શરૂ કરવામાં આવેલી ઉજ્જવલા યોજના હેઠળના ગ્રાહકોની સંખ્યા પણ આશરે 600,000 જેટલી ઘટીને 105.7 મિલિયન પર પહોંચી ગઈ છે, જે દર્શાવે છે કે ઉર્જા ક્ષેત્રે મોટો બદલાવ આવી રહ્યો છે.

એલપીજી ગ્રાહકોની સંખ્યામાં આ ઘટાડો એવા સમયે થયો છે જ્યારે ઈરાન યુદ્ધને કારણે ગલ્ફ ક્ષેત્રમાંથી એલપીજીનો પુરવઠો અત્યંત મર્યાદિત બન્યો હતો. યુદ્ધ પહેલા આ પ્રદેશ ભારતની કુલ આયાતમાં આશરે 90 ટકા હિસ્સો ધરાવતો હતો, અને પુરવઠાની આ અછત વચ્ચે તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ ઘરોને નવા એલપીજી કનેક્શન આપવાનું અસ્થાયી રૂપે બંધ કરી દીધું હતું. આ સાથે તેલ કંપનીઓએ નિષ્ક્રિય ગ્રાહકોને દૂર કરવા માટે આધાર આધારિત બાયોમેટ્રિક ચકાસણીનો પણ વ્યાપક આશરો લીધો છે.

ભારતમાં ગ્રાહકોની કુલ સંખ્યા વધવાના કારણે વૃદ્ધાઈનો દર અગાઉના વર્ષોની સરખામણીએ ધીમો પડ્યો હતો અને આ નાણાકીય વર્ષમાં ગ્રાહકોની સંખ્યામાં 1 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. સરકાર એલપીજી માળખાગત સુવિધાઓ ધરાવતા વિસ્તારોમાં ગ્રાહકોને પાઇપલાઇન દ્વારા મળતા કુદરતી ગેસ (PNG) તરફ સ્વિચ કરવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરી રહી છે, જેના કારણે સિટી ગેસ કંપનીઓએ આ નાણાકીય વર્ષમાં જુલાઈ સુધીમાં આશરે 0.6 મિલિયન નવા ગ્રાહકો ઉમેર્યા છે.

પ્રાદેશિક સ્તરે વાત કરીએ તો પૂર્વ ભારતમાં 3.4 મિલિયન, દક્ષિણ ભારતમાં 2.63 મિલિયન, પશ્ચિમ ભારતમાં 1.62 મિલિયન અને ઉત્તર ભારતમાં 1.5 મિલિયન ગ્રાહકોનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતમાં ઉત્તર ભારતમાં 99.3 મિલિયન એલપીજી ગ્રાહકો સાથે સૌથી મોટો ગ્રાહક આધાર હતો, ત્યારબાદ દક્ષિણ ભારતમાં 79.8 મિલિયન, પશ્ચિમ ભારતમાં 68.3 મિલિયન અને પૂર્વ ભારતમાં 67.5 મિલિયન ગ્રાહકો નોંધાયા છે.

ઉર્જા ક્ષેત્ર અને ગ્રાહક વ્યવસ્થા

વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ અને પુરવઠા શૃંખલામાં થતા ફેરફારો દેશની સ્થાનિક ઉર્જા નીતિઓ અને ઘરગથ્થુ બજેટ પર સીધી અસર કરતા હોય છે, જેના કારણે વૈકલ્પિક ઉર્જા સ્ત્રોતો તરફ વળવું અનિવાર્ય બને છે.