સિટી ન્યુઝ @ મુંબઈ

માત્ર ભારતરત્ન જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના રતન સમાન મહાન ગાયિકા લતા મંગેશકરનો આજે 97 મો જન્મદિન છે. ભારતીય ફિલ્મ સંગીતના અનેક સુવર્ણ દોરમાં સર્વોચ્ચ શિખરે બિરાજમાન રહેનાર લતા મંગેશકરના જાદુઈ અવાજે દરેક પેઢીનું દિલ જીતી લીધું છે. પ્રેમની મીઠાશ, હૃદયની પીડા તેમજ ભક્તિ અને દેશભક્તિની અનન્ય ભાવનાઓને તેમણે પોતાના અજોડ અવાજથી ગીતોમાં હંમેશા માટે અમર કરી દીધી છે.

આપણે ત્યાં કહેવત છે કે હોનહાર બિરવાન કે હોત ચીકને પાત, અને આ કહેવત લતા મંગેશકરના જીવન પર બરાબર લાગુ પડે છે. માત્ર પાંચ વર્ષની નાની વયે જ લતાજીમાં એક મહાન ગાયિકાનો સાચો પાયો નખાઈ ગયો હતો. એક જૂના ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે પાંચ વર્ષની ઉંમરે પિતાના એક શિષ્યને રિયાઝ કરતા સાંભળીને તેમણે અશુદ્ધ સુર પકડી લીધા હતા અને પિતાએ શીખવેલી સાચી રીતથી રાગ ગાઈને સૌને દંગ કરી દીધા હતા.

બાળપણમાં જ પિતાનું નિધન થઈ જતાં નાની વયે પરિવારની આર્થિક જવાબદારીઓ તેમના શિરોધાર્ય આવી ગઈ હતી. માસ્ટર બિનાયક અને અન્ય સંગીત ગુરુઓ પાસેથી તાલીમ મેળવ્યા બાદ તેમણે મરાઠી અને હિન્દી સિનેમામાં પોતાની ગાયકીની સફર શરૂ કરી. વર્ષ 1949 માં આવેલી ફિલ્મ ‘મહલ’ ના લોકપ્રિય ગીત ‘આયેગા આને વાલા’ એ તેમને રાતોરાત દેશભરમાં સુપરસ્ટાર પાર્શ્વગાયિકા તરીકે પ્રસ્થાપિત કરી દીધા હતા.

તેમણે નૌશાદ, એસ.ડી. બર્મન, મદનમોહન, ખય્યામ અને લક્ષ્મીકાંત પ્યારેલાલ જેવા દિગ્ગજ સંગીતકારોના નિર્દેશનમાં અનેક યાદગાર અને સુપરહિટ ગીતો ગાયા છે. વર્ષ 1963 માં દિલ્હીના રામલીલા મેદાનમાં લતાજી દ્વારા ગવાયેલું ગીત ‘અય મેરે વતન કે લોગો’ સાંભળીને તત્કાલીન વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુ સહિત લાખો લોકોની આંખો ભીની થઈ ગઈ હતી, જે દેશભક્તિનું સૌથી મોટું પ્રતિક બની ગયું.

સંગીત જગતમાં તેમના અમૂલ્ય યોગદાન બદલ તેમને 1969 માં પદ્મભૂષણ, 1989 માં દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડ અને 2001 માં દેશના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન ‘ભારત રત્ન’ થી નવાજવામાં આવ્યા હતા. ભલે આજે તેઓ આપણી વચ્ચે નથી, પરંતુ તેમના સ્વરોની દિવ્ય સરવાણી હંમેશા સંગીતપ્રેમીઓના હૃદયમાં જીવંત રહેશે અને પેઢીઓને પ્રેરણા આપતી રહેશે.

સંગીત જગત અને અમર અવાજનો વારસો

સંગીત એ આત્માની ભાષા છે અને કેટલાક કલાકારો પોતાની સાધનાથી કાળની સીમાઓને પણ વટાવી જતાં હોય છે. લતા મંગેશકરનો અવાજ માત્ર ધ્વનિ તરંગો નથી પરંતુ ભારતીય સંસ્કૃતિ અને સંવેદનાઓનું એક જીવંત શિખર છે, જે સદીઓ સુધી સંગીત જગતને પ્રકાશિત કરતું રહેશે.