સિટી ન્યુઝ @ વાશિંગ્ટન

ઈરાન દ્વારા કતારના માધ્યમથી અમેરિકા સમક્ષ એક 7 દિવસનો ખાસ ‘હોર્મુઝ પ્લાન’ પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ અમેરિકી પ્રમુખ ડૉનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ પ્રસ્તાવને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યો છે. આ પ્રસ્તાવ હેઠળ ઈરાન સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને ફરી ખોલવા અને પરમાણુ મુદ્દે વાતચીત શરૂ કરવા તૈયાર હતું, પરંતુ બદલામાં તેણે અમેરિકા સામે નાકાબંધી હટાવવા અને તેલ પ્રતિબંધોમાં રાહત આપવાની શરતો રાખી હતી.

ટ્રમ્પને ઈરાનના ઈરાદાઓ પર સંપૂર્ણ ભરોસો નથી અને અમેરિકી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યા છે કે નવેમ્બરમાં યોજાનારી મિડટર્મ ચૂંટણીઓ પછી ઈરાન પર ફરીથી લશ્કરી કાર્યવાહી અને બોમ્બમારો શરૂ થઈ શકે છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચી દ્વારા પ્રસ્તાવિત આ યોજનામાં શરૂઆતના દિવસોમાં પ્રતિબંધો હટાવવાની અને અંતિમ દિવસોમાં હોર્મુઝ ખોલવાની વાત હતી.

અમેરિકી મીડિયા અહેવાલો મુજબ, ટ્રમ્પને ઈરાનના પગલાં પર શંકા હોવા છતાં એક હકીકત એ પણ છે કે હાલમાં અમેરિકા પાસે શસ્ત્રો અને દારૂગોળાનો જથ્થો મર્યાદિત થઈ રહ્યો છે. આ કારણોસર અમેરિકા પોતાના શસ્ત્રભંડારને ભવિષ્યની અન્ય સંભવિત જરૂરિયાતો માટે બચાવીને રાખવા માંગે છે જેથી કોઈ મોટા અભિયાનમાં અછત ન સર્જાય.

બીજી તરફ, ઈરાને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી દીધી છે કે તે કોઈપણ પ્રકારના બાહ્ય દબાણ કે ધમકીઓ સામે પોતાના સાર્વભૌમ અધિકારો સાથે ક્યારેય કોઈ બાંધછોડ કરશે નહીં. આ તણાવભર્યા માહોલ વચ્ચે ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ દ્વારા વાટાઘાટો અને કૂટનીતિના માધ્યમથી વિવાદ ઉકેલવાના વલણનું ખુલ્લા મનથી સ્વાગત કર્યું છે.

વિશ્વના આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ પર સર્જાયેલા આ હિલચાલ અને પ્રતિબંધોથી વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા અને તેલ બજાર પર ગંભીર અસરો પડવાની શક્યતાઓ સેવાઈ રહી છે, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચિંતાનો માહોલ ફેલાઈ ગયો છે.

વૈશ્વિક શાંતિ અને મધ્ય પૂર્વની અસ્થિરતા

મધ્ય પૂર્વના દેશો વચ્ચે ચાલતા સત્તાના સંઘર્ષો અને આર્થિક પ્રતિબંધો સમગ્ર વિશ્વના વ્યાપાર તથા ઊર્જા સુરક્ષાને સીધી અસર કરતા હોય છે. કૂટકીય વાતચીતના માર્ગો બંધ થવાથી અને લશ્કરી કાર્યવાહીની ધમકીઓથી વૈશ્વિક સ્તરે અશાંતિનું વાતાવરણ ઊભું થાય છે, જેથી તણાવ ઘટાડવા માટે પરસ્પર સંવાદ અનિવાર્ય છે.