સેન્ટ્રલ હેલ્થ ડેસ્ક @ બેંગલુરુ

કેન્દ્રીય આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય, ભારતીય તબીબી સંશોધન પરિષદ (ICMR) ના સત્તાવાર મેડિકલ સોર્સ અને એરપોર્ટ ઓથોરિટીના સેન્ટ્રલ કંટ્રોલ રૂમમાંથી દેશની જાહેર આરોગ્ય સુરક્ષાને એલર્ટ કરતા એક અત્યંત ચોંકાવનારા, નીતિવિષયક અને સનસનાટીભર્યા વૈશ્વિક ન્યૂઝ સામે આવ્યા છે. આફ્રિકાના યુગાન્ડા દેશમાંથી ભારત આવેલી એક મહિલા મુસાફરમાં ઘાતક ઇબોલા વાયરસ (Ebola Virus) જેવા શંકાસ્પદ લક્ષણો જોવા મળતાં પ્રશાસન દ્વારા તેને તાત્કાલિક ક્વોરન્ટાઇન કરવામાં આવી છે. સત્તાવાર ડેટાબેઝ રિપોર્ટ અનુસાર, આ ઘટનાને પગલે દેશભરમાં ફેલાયેલી ચિંતા વચ્ચે ભારત સરકારે બુધવારે સત્તાવાર રીતે સ્પષ્ટતા કરી છે કે દેશમાં હાલ ઇબોલાનો ૧ પણ એક્ટિવ કેસ નથી, જે ગૂગલ પર મોટો સર્ચ ટ્રેન્ડ બન્યો છે Thread.

આ હાઇપ્રોફાઇલ હેલ્થ ઓપરેશનના સત્તાવાર લોજિસ્ટિક્સ અને કાનૂની આંકડા પર નજર કરીએ તો, પ્રભાવિત મહિલા ગત 23 મેના રોજ બેંગલુરુ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર લેન્ડ થઈ હતી. સ્ક્રીનિંગ દરમિયાન તેના શરીરમાં હળવો દુખાવો અને ઇબોલાના આભાસી લક્ષણો જણાતાં સાવચેતીના પ્રોટોકોલ હેઠળ તેને સરકારી હોસ્પિટલના સ્પેશિયલ આઇસોલેશન વોર્ડમાં લૉક કરવામાં આવી હતી. જો કે, તબીબી ઓડિટ મુજબ મહિલાની સ્થિતિમાં મોટો સુધારો થયો છે અને તે સંપૂર્ણ સ્વસ્થ છે. તેના લોહીના સેમ્પલ કલમો હેઠળ વધુ સક્ષમ વેરિફિકેશન માટે પુણે સ્થિત 'નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ વાયરોલોજી' (NIV) ખાતે મોકલી આપવામાં આવ્યા છે અને હાલ સત્તાવાર મેડિકલ રિપોર્ટની રાહ જોવાઈ રહી છે.

કેન્દ્રીય હેલ્થ ઓડિટ રિપોર્ટના આંકડા દર્શાવે છે કે, આફ્રિકી દેશ કોંગોથી ફેલાયેલો આ ખતરનાક વાયરસ હવે યુગાન્ડા સુધી ઓપરેટ થઈ ચૂક્યો છે, જ્યાં સત્તાવાર ડેટાબેઝ મુજબ અત્યાર સુધીમાં ઇબોલાના 8 આઠ કેસ કન્ફર્મ થયા છે. ભારતમાં આ સંભવિત આપત્તિનો સામનો કરવા માટે હેલ્થ મિનિસ્ટર જેપી નડ્ડાએ (JP Nadda) ૨5 મેના રોજ ઉચ્ચ સ્વાસ્થ્ય અધિકારીઓ સાથે પર્સનલ કટોકટી બેઠક યોજીને સક્ષમ ઓર્ડર જારી કર્યા હતા. આ આદેશ હેઠળ આંધ્રપ્રદેશના વિજયવાડા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ સહિત દેશના તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય ટર્મિનલ પર વિદેશથી આવતા મુસાફરોનું ૧૦０% ટકા થર્મલ સ્કેનિંગ અને પ્રોફાઇલ ચેકિંગ લાઈવ શરૂ કરી દેવાયું છે.

વૈશ્વિક મેડિકલ ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો, ઇબોલા વાયરસ ડિસીઝ (EVD) નો પ્રથમ કેસ વર્ષ 1976 માં આફ્રિકાની ઇબોલા નદી નજીકના વિસ્તારમાં પકડાયો હતો, જેના કારણે તેનું નામકરણ કરાયું હતું. આ જીવલેણ બીમારી સંક્રમિત વ્યક્તિના લોહી, ઉલટી અને શરીરના અન્ય પ્રવાહી પદાર્થના સંપર્કથી ફેલાય છે, જેમાં મૃત્યુદર તોતિંગ 25% થી 90% ટકા જેટલો ઊંચો રહે છે. હાલમાં કોંગોના પૂર્વીય ઇટુરી પ્રાંતમાં ઇબોલાથી 80 એંસી લોકોના કરૂણ મોત થયા છે અને 246 શંકાસ્પદ કેસ નોંધાયા છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) એ તેને ગ્લોબલ હેલ્થ ઇમરજન્સી જાહેર કરી છે, કારણ કે આ વખતે ઇબોલાનો નવો 'બુંડીબુગ્યો સ્ટ્રેન' (Bundibugyo Strain) મળ્યો છે, જેની સામે જૂની રસીઓ કામ કરતી નથી.

બીજી તરફ, આ આંતરરાષ્ટ્રીય વાયરસ એલર્ટના પગલે રાજકોટ જિલ્લા કલેક્ટર કચેરી અને પ્રાદેશિક આરોગ્ય વિભાગના આઇટી સેલ દ્વારા સ્થાનિક હોસ્પિટલોમાં આઇસોલેશન પ્લોટ તૈયાર રાખવા સૂચના અપાઈ છે. પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે સક્ષમ વહીવટી મંજૂરી વિના આ રોગચાળા કે શંકાસ્પદ દર્દીઓ અંગે સોશિયલ media પર કોઈ પણ ફેક આંકડા કે ભ્રામક પ્રિસ્ક્રિપ્શન લાઈવ સપ્લાય કરવા નહીં. જો કોઈ ખાનગી વ્યાપારી ફાર્મસી, પેથોલોજી લેબ કે સાયબર હેન્ડલ કાયદાની કલમોનું ઉલ્લંઘન કરીને અફવાઓ ફેલાવશે, તો એપિડેમિક ડિસીઝ એક્ટ હેઠળ કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધી તોતિંગ દંડ ફટકારવા સાથે વ્યાપારી લાઇસન્સ તાત્કાલિક અસરથી સીઝ કરવામાં આવશે Thread.

રાષ્ટ્રીય રોગચાળો અટકાયત અને આંતરરાષ્ટ્રીય હેલ્થ સ્કેનિંગ વહીવટી માર્ગદર્શિકા

દેશમાં સરહદી અને વિદેશી વાયરસોના સંક્રમણને અટકાવવા, એરપોર્ટ ક્વોરન્ટાઇન પ્રક્રિયાના વહીવટી ઓડિટમાં પારદર્શિતા લાવવા તેમજ સરકારી મેડિકલ ફંડના સક્ષમ સંચાલનની સુરક્ષા જાળવવા માટે આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય તેમજ રાષ્ટ્રીય રોગ નિયંત્રણ કેન્દ્ર (NCDC) દ્વારા એક નવી સત્તાવાર ગાઇડલાઇન જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નવા વહીવટી નિયમ મુજબ પ્રત્યેક આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ હેલ્થ ઓફિસ, એરલાઇન્સ વ્યાપારી એજન્સી લોજિસ્ટિક્સ અને સક્ષમ કમિશનર કચેરી સંસ્થાએ પોતાના દૈનિક થર્મલ સ્કેનિંગ આંકડા, આઇસોલેશન પ્રોફાઇલ અને સેન્ટ્રલ ડેટાબેઝનો સંપૂર્ણ રિપોર્ટ દર અઠવાડિયે ઓનલાઇન કંટ્રોલ રૂમ સમક્ષ સબમિટ કરવો કાનૂની એક્ટ હેઠળ ફરજિયાત રહેશે જેથી ભ્રષ્ટાચાર અને બેદરકારી અટકે. પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે સક્ષમ વહીવટી મંજૂરી વિના તબીબી કલમોનું ઉલ્લંઘન કરી જાહેર સ્વાસ્થ્ય જોખમમાં મૂકનારા એકમો સામે પબ્લિક હેલ્થ એક્ટ હેઠળ કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધી તોતિંગ આર્થિક દંડ સાથે તમામ વ્યાપારી લાયસન્સ તાત્કાલિક અસરથી સીઝ કરવામાં આવશે.