સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઈરાન યુદ્ધની ગંભીર સ્થિતિ તથા રેડ-સી (Red Sea) માર્ગ પર પ્રવર્તતા જોખમોને કારણે ક્રુડતેલના ભાવમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે, જેના કારણે ભારતીય બાસ્કેટનું ક્રુડતેલ પ્રતિ બેરલ 108 ડોલર સુધી પહોંચી ગયું છે. ગલ્ફની અનિશ્ચિત પરિસ્થિતિ અને નવેમ્બર મધ્યમાં યોજાનારી અમેરિકી ચૂંટણીઓ સુધી આ અસ્થિરતા યથાવત રહેવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ફ્યુચર એટલે કે વાયદાના ભાવ જે દર્શાવાય છે, તેના કરતા ભારતીય ઓઈલ રિફાઈનરીઓ વાસ્તવિક ખરીદીમાં 12 થી 22 ડોલર પ્રતિ બેરલ જેટલા ઊંચા ભાવ ચૂકવી રહી છે. તાજેતરના અહેવાલોમાં ખુલાસો થયો છે કે નવેમ્બરના વાયદાના ભાવ અને ફિઝિકલ ડિલિવરીના વાસ્તવિક ભાવ વચ્ચે 22 ડોલર સુધીનો મોટો તફાવત સર્જાયો છે.

વૈશ્વિક સ્તરે ક્રુડતેલની સપ્લાય ચેઈન ગંભીર પ્રશ્નોના घेરામાં આવી ગઈ હોવાથી વાયદાના બજારના ભાવોનું કોઈ વિશેષ મહત્વ રહ્યું નથી અને માંગ તથા પુરવઠા વચ્ચે મોટો ગેપ જોવા મળ્યો છે. સામાન્ય રીતે જે માસમાં સોદા થાય છે તેના બે મહિના પછી ડિલિવરી થતી હોય છે, પરંતુ વર્તમાન ભૌગોલિક તણાવને કારણે વાસ્તવિક માર્કેટ અત્યંત ટાઈટ બની ગઈ છે.

શીપીંગના માર્ગો ખુલ્લા રહેવા, વીમા પ્રિમીયમ અને ભાડાના ઊંચા દરોને કારણે ડિલિવરીના વાસ્તવિક ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે. આ ઉપરાંત ભારતીય રિફાઈનરીઓ પાસે ક્રુડની ગુણવત્તા બાબતે પણ મર્યાદિત વિકલ્પો ઉપલબ્ધ હોય છે, જેના કારણે બ્રેન્ટ ક્રુડના ઊંચા ભાવો સ્વીકારવા જ પડે છે અને રિફાઈનરીઓ ચાલુ રાખવા માટે ભારતને ખૂબ જ મોંઘા ભાવે ક્રુડ ખરીદવાની ફરજ પડે છે.

ઊર્જા સુરક્ષા અને અર્થતંત્રની મજબૂતાઈ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની આ વધઘટ ખૂબ જ ચિંતાનો વિષય છે. દેશની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે સંતુલિત વ્યાપારી રણનીતિ અપનાવવી એ સમયની સૌથી મોટી માંગ છે.

વૈશ્વિક બજાર અને ઊર્જા સંકટ

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં અસ્થિરતા અને યુદ્ધના માહોલને કારણે ઊર્જા ક્ષેત્રે ઊભા થતા પડકારો સીધી અસર દેશના અર્થતંત્ર પર કરે છે. વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓનું સતત મૂલ્યાંકન કરીને દેશના હિતમાં સમયસર નિર્ણયો લેવા એ મજબૂત વહીવટી તંત્રની ઓળખ છે.