સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી

દુનિયા સામે હવે વધુ એક ગંભીર અને મોટા ખાદ્ય સંકટનો ખતરો તોળાઈ રહ્યો છે, જેને લઈને કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સિતારમણ દ્વારા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ચેતવણી આપવામાં આવી છે. મ્યુનિકમાં યોજાયેલી એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક દરમિયાન તેમણે હોર્મુઝ અને બાબ અલ-મંદેબ જેવા અત્યંત મહત્વના દરિયાઈ માર્ગોમાં સર્જાયેલા અવરોધોને કારણે વૈશ્વિક ખાદ્ય સુરક્ષા પર પડનારી વિપરીત અસરો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. ભારત આ વૈશ્વિક પડકારનો સામનો કરવા માટે સતત જરૂરી પગલાં પણ લઈ રહ્યું છે.

નાણામંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે હોર્મુઝ અને બાબ અલ-મંદેબ જેવા માર્ગોમાં કોઈપણ પ્રકારનો વિક્ષેપ વૈશ્વિક સ્તરે ખાદ્ય સુરક્ષા માટે મોટો ખતરો બની શકે છે, કારણ કે આ રૂટ્સ દ્વારા જ મોટી માત્રામાં આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની હેરફેર થાય છે. આ ઉપરાંત તેમણે મલક્કા સ્ટ્રેટનો ઉલ્લેખ કરતા જણાવ્યું હતું કે જો ત્યાં પણ દરિયાઈ પરિવહન ખોરવાય તો વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિતિ વધુ વણસી શકે છે અને પરિસ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની શકે છે.

દરિયાઈ માર્ગોના અવરોધ ઉપરાંત ઊંચા ભાવ, મર્યાદિત શિપિંગ ઉપલબ્ધતા અને ભારે વીમા પ્રીમિયમને કારણે ખાતરની આયાતમાં પણ ગંભીર મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ રહી છે. જો ખાતરના પુરવઠામાં લાંબો સમય વિક્ષેપ ચાલુ રહે તો તેની સીધી અસર દેશની ખેતી અને ખાદ્ય ઉત્પાદન પર પડી શકે છે. આ ગંભીર સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે ભારતે ખાતર આયાત કરતી શિપિંગ લાઈનોને મદદરૂપ થવા માટે વિશેષ 'શિપિંગ ઇમરજન્સી ફંડ' પણ ઊભું કર્યું છે.

વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન પરની આપણી આ નિર્ભરતાને ઘટાડવા માટે ભારત સરકારે દેશમાં જ યુરિયા અને ફોસ્ફેટનું સ્થાનિક ઉત્પાદન મોટા પાયે વધારવા પર ભાર મૂક્યો છે. નાણામંત્રીએ સ્વીકાર્યું હતું કે સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાથી આયાત પરનો આધાર ચોક્કસપણે ઓછો થઈ જશે, પરંતુ આ પ્રક્રિયામાં સમય લાગે તેમ હોવાથી વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ વચ્ચે ખાતરની અવિરત ઉપલબ્ધતા જાળવી રાખવી એ મોટો પડકાર છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચાલતા ભૌગોલિક તણાવ અને દરિયાઈ માર્ગોના પ્રશ્નો દેશના અર્થતંત્ર અને કૃષિ ક્ષેત્રને સીધી અસર કરતા હોય છે. સમયસર લેવાયેલા આયોજનબદ્ધ પગલાંઓ જ આવા સંકટો સામે દેશના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે સૌથી મોટું હથિયાર સાબિત થઈ શકે છે.

વૈશ્વિક વેપાર અને ખાદ્ય સુરક્ષા

આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ માર્ગોની સુરક્ષા અને અવિરત સપ્લાય ચેઇન એ વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ સમાન છે. કોઈપણ પ્રકારનો અવરોધ સમગ્ર વિશ્વ માટે આર્થિક સંકટ નોતરી શકે છે.