વ્યાપાર ન્યૂઝ | નવી દિલ્હી

દેશના કૃષિ નિકાસ ક્ષેત્ર, કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રાલયના સત્તાવાર વહીવટી સોર્સ અને એગ્રીકલ્ચરલ એન્ડ પ્રોસેસ્ડ ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ એક્સપોર્ટ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (APEDA) ના સેન્ટ્રલ કંટ્રોલ રૂમમાંથી કેરીના વ્યાપારી ઉત્પાદકો અને નિકાસકારોને મોટો ઝાટકો આપતા એક અત્યંત ચોંકાવનારા અને સનસનાટીભર્યા આંતરરાષ્ટ્રીય સમાચાર સામે આવ્યા છે. ચાલુ ઉનાળાની સિઝનમાં જાપાન સરકારે ભારતમાં થતી તાજી કેરીની આયાત પર અચાનક આકરો કાનૂની પ્રતિબંધ લાદી દીધો છે. સત્તાવાર ડેટાબેઝ રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતીય ટ્રીટમેન્ટ ફેસિલિટીઝમાં કેરીને જંતુમુક્ત કરવા માટે અપાતા ફ્યુમિગેશન (જંતુનાશક દવાનો ધુમાડો) ની પ્રક્રિયામાં ગંભીર ઓપરેશનલ ખામીઓ જોવા મળતાં જાપાનના ક્વોરેન્ટાઇન ઓફિસરોએ શિપમેન્ટ સ્વીકારવાનો સરેઆમ ઇનકાર કરી દીધો છે, જે ગૂગલ પર મોટો સર્ચ ટ્રેન્ડ બન્યો છે Thread.

જાપાનના યોકોહામા પ્લાન્ટ પ્રોટેક્શન એસોસિએશન દ્વારા જારી કરાયેલા સત્તાવાર આંકડાકીય લોજિસ્ટિક્સ પ્રોટોકોલ પર નજર કરીએ તો, ગત 25 માર્ચ 2026 કે ત્યાર પછી ભારત સરકારની એજન્સીઓ દ્વારા ઇશ્યૂ કરાયેલા ફાયટોસેનિટરી ઇન્સ્પેક્શન સર્ટિફિકેટવાળા તમામ વ્યાપારી કાર્ગો સપ્લાયને જાપાને કલમો હેઠળ નકારી દીધા છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય આપત્તિના કારણે જાપાનના પ્રીમિયમ માર્કેટમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય એવી ગુજરાતની વિશ્વપ્રસિદ્ધ કેસર કેરી તેમજ મહારાષ્ટ્રની હાફુસ અને લંગડો કેરીની સક્ષમ નિકાસ લાઈવ ઓપરેશનમાં સંપૂર્ણપણે થંભી ગઈ છે. ટોક્યો પ્રશાસને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં સુધી ભારત સરકાર જાપાનના કડક ગુણવત્તા ધારાધોરણો મુજબ પોતાની પ્રક્રિયાઓનું ઓડિટ કરી સુધારો નહીં કરે, ત્યાં સુધી આ વ્યાપારી પ્રતિબંધ કાનૂની રીતે યથાવત રહેશે.

વાણિજ્ય મંત્રાલયના નિકાસ ઓડિટ ડેટા મુજબ, જાપાન એ ભારતીય કેરીનું કોઈ બહુ તોતિંગ મોટું માર્કેટ નથી, જેના લીધે આર્થિક મંદી જેવી મોટી આપત્તિ સર્જાશે નહીં. વર્ષ 2025-26 ના નાણાકીય આંકડા અનુસાર જાપાનને કુલ 1.54 મિલિયન ડોલરની કેરીની નિકાસ થઈ હતી, જેમાં ગુજરાતની કેસર કેરીનો હિસ્સો સૌથી વધુ એટલે કે 0.2 મિલિયન ડોલર જેટલો નોંધાયો હતો. ભારતીય નિકાસકારોની પ્રોફાઇલ મુજબ, જાપાનના આ નિર્ણયથી સ્થાનિક સ્તરે થોડું પર્સનલ આર્થિક નુકસાન ચોક્કસ થશે, પરંતુ અત્યારે ભારત માટે અમેરિકા, યુએઈ (UAE), યુકે, નેધરલેન્ડ અને સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશો કેરીના તોતિંગ મુખ્ય ખરીદદાર બજારો હોવાથી વૈશ્વિક ડિમાન્ડ લાઈવ પોર્ટલ પર મજબૂત રીતે યથાવત છે.

જોકે, નિકાસકારો અત્યારે જાપાનના આ જંતુનાશક વિવાદ કરતાં અમેરિકા અને યુરોપના રૂટ પર વધી રહેલા તોતિંગ 'એરફ્રેઇટ' (Air Freight - એર કાર્ગો ભાડાં) થી વધુ ચિંતિત છે. મિડલ ઈસ્ટ (પશ્ચિમ એશિયા) માં ચાલી રહેલા સશસ્ત્ર યુદ્ધના લીધે હોર્મુઝ જળમાર્ગ પ્રભાવિત થતાં હવાઈ ઇંધણ એટલે કે જેટ ફ્યુઅલના ભાવો આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં ખૂબ વધી ગયા છે. આ કટોકટીના કારણે એર કાર્ગોનું ભાડું ગયા વર્ષના ₹250-350 પ્રતિ કિલોથી સક્ષમ રીતે વધીને અત્યારે સીધું ₹580-590 સુધી પહોંચી ગયું છે. આ ઉપરાંત, આંતરરાષ્ટ્રીય એરલાઇન્સ કંપનીઓ કેરી જેવી જલ્દી બગડી જતી પેરીશેબલ વસ્તુઓની સરખામણીએ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ (દવાઓ) જેવી મોંઘી વ્યાપારી પ્રોડક્ટ્સના ટ્રાન્સપોર્ટને વહીવટી પ્રાથમિકતા આપતી હોવાથી પણ કેરીની એક્સપોર્ટ પ્રોફાઇલ જોખમાઈ છે.

હાલમાં ભારત સરકારનું કૃષિ મંત્રાલય અને એપેડા (APEDA) ના ઉચ્ચ વહીવટી અધિકારીઓ જાપાન સરકારના સત્તાધિકારીઓ સાથે આ ટેકનિકલ ખામીઓ દૂર કરવા માટે નવી દિલ્હી કંટ્રોલ રૂમ મારફતે સતત ચર્ચા ચલાવી રહ્યાં છે. પરંતુ, બજારના નિષ્ણાતોના ઓડિટ આંકડા દર્શાવે છે કે કેરીની મુખ્ય વ્યાપારી સિઝન માત્ર એપ્રિલથી જૂન મહિના સુધી જ હોવાથી, આ ચાલુ નાણાકીય વર્ષની ટૂંકી સિઝનમાં જાપાનનો આ વિવાદ ૧૦０% ટકા ઉકેલાય અને ફરી નિકાસ શરૂ થાય તેવી શક્યતાઓ બહુ ઓછી દેખાઈ રહી છે. પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે સક્ષમ વહીવટી મંજૂરી વિના નિકાસના ખોટા આંકડા ઓનલાઇન લીક કરનારી એજન્સીઓ સામે ઇમ્પોર્ટ-એક્સપોર્ટ એક્ટ હેઠળ કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધી તોતિંગ આર્થિક દંડ સાથે વ્યાપારી લાઇસન્સ સીઝ કરવામાં આવશે Thread.

કૃષિ ઉત્પાદન નિકાસ અને ગુણવત્તા વહીવટી માર્ગદર્શિકા

દેશમાંથી કૃષિ પેદાશોની આંતરરાષ્ટ્રીય નિકાસ સુનિશ્ચિત કરવા, ફ્યુમિગેશન અને જંતુનાશક ઓડિટમાં પારદર્શિતા લાવવા તેમજ વૈશ્વિક ફાયટોસેનિટરી ધારાધોરણો જાળવવા માટે વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય તેમજ રાષ્ટ્રીય કૃષિ નિકાસ નિયમન બોર્ડ દ્વારા એક નવી સત્તાવાર ગાઇડલાઇન જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નવા વહીવટી નિયમ મુજબ પ્રત્યેક કૃષિ પ્રોસેસિંગ એકમ, વ્યાપારી ફ્રૂટ પેકિંગ સેન્ટર લોજિસ્ટિક્સ અને સક્ષમ એક્સપોર્ટ એજન્સીએ પોતાના જંતુનાશક પ્રોટોકોલ, શિપમેન્ટ આંકડા અને સેન્ટ્રલ ડેટાબેઝનો સંપૂર્ણ રિપોર્ટ દર અઠવાડિયે ઓનલાઇન કંટ્રોલ રૂમ સમક્ષ સબમિટ કરવો કાનૂની એક્ટ હેઠળ ફરજિયાત રહેશે જેથી ભ્રષ્ટાચાર અટકે. પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે સક્ષમ મંજૂરી વિના આંતરરાષ્ટ્રીય નિકાસ કલમોનું ઉલ્લંઘન કરી દેશની પ્રતિષ્ઠા જોખમમાં મૂકનારા એકમો સામે ફોરેન ટ્રેડ એક્ટ હેઠળ કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધી તોતિંગ આર્થિક દંડ સાથે તમામ વ્યાપારી લાયસન્સ તાત્કાલિક અસરથી સીઝ કરવામાં આવશે.