સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી 

શું કોઈ સાસુ પોતાની વિધવા પુત્રવધૂને મળતાં ફેમિલી પેન્શનમાં હિસ્સો કે પોતાની પૌત્રી પાસેથી દર મહિને ભરણપોષણનો ખર્ચ માંગી શકે? આ અંગે કેરળ હાઈકોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ આદેશ આપતાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માત્ર મોટી ઉંમર કે વરિષ્ઠ નાગરિક હોવાનાં આધારે આ પ્રકારનો દાવો ક્યારેય કરી શકાય નહીં. અદાલતે 83 વર્ષીય વૃદ્ધા એસ. થંકમ્મા દ્વારા પોતાની પુત્રવધૂ અને કોલેજમાં અભ્યાસ કરતી પૌત્રી સામે કરવામાં આવેલી બંને માંગણીઓને કાનૂની જોગવાઈઓ અને વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ ધ્યાને લઈને સદંતર ફગાવી દીધી છે.

આ કેસની વિગત મુજબ અરજદાર વૃદ્ધા કેરળ સરકારનાં ફિશરીઝ વિભાગમાંથી નિવૃત્ત થયેલા કર્મચારી છે અને તેમને તથા તેમના પતિને નિયમિત પેન્શન મળે છે. તેમના પુત્ર ટી. રાજ કુમારનું કેરળ સ્ટેટ ઈલેક્ટ્રિસિટી બોર્ડ (KSEB) માં નોકરી દરમિયાન દુખદ નિધન થયું હતું. પુત્રના અવસાન બાદ કંપની તરફથી મળતા સર્વિસ બેનિફિટ્સમાંથી આશરે 12.28 લાખ રૂપિયાનો માતબર હિસ્સો વૃદ્ધ માતાને અગાઉથી જ ચૂકવી દેવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ મૃતક પુત્રની પત્નીને વિધવા ફેમિલી પેન્શન મળવાનું શરૂ થયું હતું, જેમાંથી સાસુએ પોતાના હિસ્સાની માંગણી શરૂ કરી હતી.

આ ઉપરાંત વૃદ્ધાએ પોતાની કોલેજમાં અભ્યાસ કરતી પૌત્રી પાસેથી સિનિયર સિટીઝન એક્ટ હેઠળ દર મહિને રૂપિયા 15,000 ભરણપોષણ પેટે માંગ્યા હતાં. જોકે, કોર્ટનાં ધ્યાને આવ્યું કે પૌત્રી પોતે એજ્યુકેશન લોન લઈને અત્યંત મુશ્કેલીથી અભ્યાસ કરી રહી છે. અદાલતે કડક ચુકાદો આપતાં જણાવ્યું કે જે પૌત્રી પોતે લોન પર નિર્ભર હોય અને આર્થિક સંઘર્ષ કરતી હોય, તેનાં પર આ પ્રકારનો વધારાનો આર્થિક બોજ નાખવો બિલકુલ વ્યાજબી નથી અને તે કાયદાકીય રીતે પણ અયોગ્ય છે.

બીજી તરફ વિધવા પુત્રવધૂને મળતાં ફેમિલી પેન્શન અંગે પણ કોર્ટે અત્યંત સ્પષ્ટતા કરતા જણાવ્યું કે સિનિયર સિટીઝન એક્ટમાં એવી કોઈ કાનૂની જોગવાઈ નથી જેના આધારે સાસુ પોતાની પુત્રવધૂની ફેમિલી પેન્શનની રકમમાં કોઈ પણ પ્રકારનો હિસ્સો મેળવવા માટે કાયદેસરની હકદાર બને. કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં ખાસ નોંધ્યું કે કોઈપણ કાનૂની અધિકારો નક્કી કરતી વખતે પક્ષકારોની વાસ્તવિક આર્થિક સ્થિતિ અને કાયદાકીય મર્યાદાઓ જોવી અનિવાર્ય છે.

અદાલતના આ સ્પષ્ટ અને ન્યાયિક આદેશથી કાનૂની ક્ષેત્રે એક સ્પષ્ટ સંદેશ ગયો છે કે કાયદાનો દુરુપયોગ કરીને પરિવારના અસહાય સભ્યો પર દબાણ ન લાવી શકાય. કાનૂની નિષ્ણાતોના મતે આ ચુકાદો ભવિષ્યના આવા પારિવારિક વિવાદોમાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન સાબિત થશે.

કાનૂની ન્યાય અને પારિવારિક સંબંધો

કાયદાકીય જોગવાઈઓનો અર્થઘટન કરતી વખતે નબળા વર્ગોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવું એ ન્યાયતંત્રની સર્વોચ્ચ જવાબદારી છે.