શિયાળાની ઋતુ અને આપણી ખાણીપીણીની આદતો

શિયાળો એ તહેવારો અને સ્વાદિષ્ટ વ્યંજનોની મોસમ છે, પરંતુ આ જ ઋતુમાં સ્વાસ્થ્યની કાળજી રાખવી પણ એટલી જ આવશ્યક છે. ઠંડીમાં શરીરને ગરમ રાખવા માટે કેલરીની વધુ જરૂર પડે છે, જેના કારણે આપણું મન વારંવાર કંઈક ને કંઈક ખાવાનું પસંદ કરે છે. જો આ સમયે જંક ફૂડ કે વધુ તેલવાળા પદાર્થો ખાવાના બદલે પૌષ્ટિક આહાર અને ડ્રાયફ્રૂટ્સને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે, તો શરીર સ્વસ્થ રહે છે અને મોસમી બીમારીઓથી પણ બચી શકાય છે. શિયાળાની મજા માણો પરંતુ સાથેસાથે સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે સજાગ રહીને સંતુલિત જીવનશૈલી અપનાવો.

શિયાળામાં વારંવાર ભૂખ કેમ લાગે છે?

ઠંડીમાં શરીરને ગરમ રાખવા માટે ઊર્જાની જરૂર પડે છે

ઠંડીની મોસમમાં શરીર પોતાના અંદરનું તાપમાન જાળવી રાખવા માટે ઊર્જા ખર્ચે છે. આ જ કારણે કેટલાક લોકોને શિયાળામાં વધુ ભૂખ અનુભવાઈ શકે છે. જો કે, આનો અર્થ એ નથી કે ઠંડીમાં દરેક વ્યક્તિને વધુ કેલરીની જરૂર પડે છે. જો તમે ગરમ કપડાં પહેરો છો અને મોટાભાગનો સમય ઘરની અંદર રહો છો, તો શરીરને વધારાની ઊર્જાની જરૂર બહુ વધુ નથી વધતી. 

તડકો ઓછો મળવાથી મૂડ પર પડે છે અસર

શિયાળામાં દિવસો ટૂંકા હોય છે અને તડકો પણ ઓછો મળે છે. તેની અસર કેટલાક લોકોની ઊંઘ અને મૂડ પર પડી શકે છે. જ્યારે મન ઉદાસ હોય કે થાક અનુભવાતો હોય, ત્યારે ઘણીવાર કંઈક મીઠું કે મનપસંદ ખાવાનું સારું લાગવા લાગે છે. આવા સમયે ભૂખ ન હોવા છતાં ખાવાનું મન થઈ શકે છે. આને 'ઇમોશનલ ઈટિંગ' કહે છે, એટલે કે ભૂખને બદલે પોતાના મૂડને સારો કરવા માટે ખાવું.

મીઠું અને તળેલું ખાવાની ક્રેવિંગ વધી જાય છે

શિયાળામાં ગરમાગરમ પરોઠાં, ભજીયા, સમોસા અને હલવો ખાવાનું મન અવારનવાર વધારે થાય છે. આ વસ્તુ સ્વાદમાં સારી લાગે છે અને તેને ખાવાથી થોડા સમય માટે સારું પણ અનુભવાઈ શકે છે. પરંતુ વારંવાર મીઠું કે તળેલું ખાવાનું મન થવાનો અર્થ એ નથી કે શરીરને ખાંડ કે ચરબીની વધુ જરૂર છે. ઘણીવાર આ માત્ર સ્વાદ, ટેવ અને ઠંડીની મોસમ સાથે જોડાયેલી પસંદગી હોય છે.

ઓછું હરવા-ફરવાથી વારંવાર ખાવાની ટેવ વધે છે

ઠંડી વધતાં જ સવારની વોક અને બહાર નીકળવાનું ઓછું થઈ જાય છે. ઘણા લોકો ઘરમાં બેસીને ટીવી જુએ છે અથવા મોબાઈલ ચલાવ્યા કરે છે. આ દરમિયાન સામે ખાવાનું કંઈક રાખેલું હોય, તો ભૂખ વગર પણ ખાતા રહીએ છીએ. આને 'માઇન્ડલેસ સ્નેકિંગ' કહે છે. આવું કરવાથી ખબર પણ નથી પડતી કે આખો દિવસમાં કેટલું ખાઈ લીધું. એટલા માટે શિયાળામાં પણ રોજ થોડું હરવું-ફરવું અને પોતાની એક્ટિવિટી જાળવી રાખવી જરૂરી છે.

ઊંઘ પૂરી ન થવાથી પણ લાગી શકે છે વધુ ભૂખ

મોડે સુધી મોબાઈલ ચલાવવો, ઊંઘ પૂરી ન થવી અને આખો દિવસ થાક અનુભવવો પણ ખાવાની ટેવો પર અસર કરી શકે છે. શરીરમાં ભૂખ અને પેટ ભરાયા હોવાના સંકેત આપતા હૉર્મોન્સ હોય છે, જેને ઘ્રેલિન અને લેપ્ટિન કહે છે. ઊંઘની કમી આ સંકેતોના સંતુલનને બગાડી શકે છે. આવા સમયે વારંવાર ભૂખ લાગી શકે છે અથવા મીઠું ખાવાનું મન વધી શકે છે.

શિયાળામાં ભૂખ નિયંત્રિત કરવા માટે શું ખાવું?

જો ઠંડીમાં વારંવાર ભૂખ લાગતી હોય, તો ખાવાનું છોડી દેવાને બદલે તમારા આહારમાં એવી વસ્તુ સામેલ કરો, જેનાથી પેટ લાંબા સમય સુધી ભરેલું રહે.

દાળ અને આખા અનાજ ખાઓ: દાળ, દલિયા અને બીજા આખા અનાજમાં ફાઇબર અને પ્રોટીન મળે છે, જે પેટને લાંબા સમય સુધી ભરેલું રાખવામાં મદદ કરે છે.

ઈંડા અને દહીં સામેલ કરો: આ પ્રોટીનના સારા સ્ત્રોત છે. તેને તમારી પસંદ અને ડાયટ પ્રમાણે ખાઈ શકો છો.

મોસમી ફળો અને સૂકા મેવા ખાઓ: નારંગી, જામફળ અને બીજા મોસમી ફળો ખાવાની સાથે થોડી માત્રામાં બદામ કે અખરોટ પણ લઈ શકો છો.

ગરમ અને પોષક આહાર પસંદ કરો: સૂપ, દાળ અને ખીચડી જેવા વિકલ્પો ઠંડીમાં ખાવા માટે સારા છે. તેમાં શાકભાજી અને દાળ ભેળવીને તેને વધુ પોષક બનાવી શકાય છે.

ઊંઘ અને એક્ટિવિટીનું ધ્યાન રાખો: રોજ પૂરતી ઊંઘ લો અને મોસમ પ્રમાણે ચાલવા માટે કે હળવી કસરત માટે સમય કાઢો.

વારંવાર ભૂખ લાગવા પર ક્યારે ડૉક્ટરને મળવું?

જો તમને સતત ખૂબ જ વધારે ભૂખ લાગી રહી હોય અને સાથે જ વારંવાર તરસ લાગવી, વારંવાર પેશાબ આવવો, અચાનક વજન ઘટવું કે વધવું અથવા સતત થાક જેવી પરેશાની પણ હોય, તો તેને માત્ર શિયાળાની અસર માનીને ઇગ્નોર ન કરો. આવી સ્થિતિમાં ડૉક્ટરની સલાહ લો, જેથી જરૂર પડે તો યોગ્ય તપાસ થઈ શકે.