સિટી ન્યુઝ @ વોશિંગ્ટન

અંતરિક્ષ વિજ્ઞાન અને એરોસ્પેસ રિસર્ચ ક્ષેત્રે એક અત્યંત કટોકટીપૂર્ણ અને સનસનાટીભર્યા સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકન સ્પેસ એજન્સી નાસા (NASA) એ મંગળ ગ્રહના ઐતિહાસિક મિશન પર ગયેલા પોતાના હાઈપ્રોફાઈલ અંતરિક્ષ યાન 'માર્સ મેવન' (MAVEN) ને સત્તાવાર રીતે નિષ્ક્રિય જાહેર કરી દીધું છે. પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, છેલ્લા 6 મહિનાથી આ યાન સાથેનો તમામ સંપર્ક સરેઆમ તૂટી ગયો હતો અને અનેક આક્રમક પ્રયાસો છતાં તેને પાછું કનેક્ટ ન કરી શકાતા એજન્સીએ ભારે હૈયે આ 1 દાયકાથી પણ વધુ સમયથી ચાલતા ઐતિહાસિક મિશનના દુઃખદ અંતની પુષ્ટિ કરી તેને કાયમી 'ગુડબાય' કહી દીધું છે.

મંગળ ગ્રહના વાયુમંડળ અને જળવાયુ પરિવર્તનનો સચોટ અભ્યાસ કરવા માટે વર્ષ 2013 માં લોન્ચ કરવામાં આવેલું આ 'મેવન' અંતરિક્ષ યાન, ગત ડિસેમ્બર મહિનાની શરૂઆતમાં મંગળ ગ્રહની પાછળથી પસાર થતી વખતે અચાનક અને અત્યંત રહસ્યમય રીતે સંપર્ક વિહોણું થઈ ગયું હતું. નાસાના પ્રોજેક્ટ મેનેજર માઈકલ મેયરે આ ઘટના પર દુઃખ વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું કે આ અભિયાનના સમાપ્ત થવાથી સમગ્ર રિસર્ચ ટીમને ખરેખર પોતાનું કોઈ અતિ પ્રિયજન ગુમાવ્યા જેવો આઘાત લાગ્યો છે. નાસાના સત્તાવાર ડેટા મુજબ, કોઈ અજ્ઞાત કારણોસર આ અંતરિક્ષ યાન ખૂબ જ ભયાનક અને તીવ્ર ગતિથી ફરવા લાગ્યું હતું, જેના કારણે તેની કક્ષા પ્રભાવિત થઈ અને બેટરી સંપૂર્ણ ખલાસ થઈ ગઈ.

આ કટોકટી બાદ નાસાના સમીક્ષા બોર્ડે ઉચ્ચ સ્તરીય તપાસ હાથ ધરી હતી અને તારણ કાઢ્યું છે કે આ યાન હવે કાયમી નિષ્ક્રિય થઈ ગયું છે અને તેને કોઈ પણ ભોગે પાછું લાવી શકાય તેમ નથી. જોકે, બોર્ડે આશા વ્યક્ત કરી છે કે તે આગામી 50 થી 100 વર્ષ સુધી મંગળ ગ્રહની કક્ષામાં જ રહેશે અને ત્યારબાદ તેની સાથે અથડાઈને નષ્ટ થઈ જશે. રાહતની વાત એ છે કે તેનાથી ભવિષ્યમાં ત્યાં મોકલાતા અન્ય યાનોને કોઈ મોટું જોખમ નહીં થાય. જોકે, યાન અચાનક કેમ ગુમ થયું તે રહસ્યની તપાસ હજુ પણ માસ્ટરપ્લાન હેઠળ ચાલુ છે.

મંગળ ગ્રહની ભયાનક કક્ષામાં 100 વર્ષ ભટકશે નાસાનું યાન

નાસાનું 'મેવન' યાન હવે મંગળની કક્ષામાં માત્ર એક ભંગાર બનીને રહી ગયું છે. બેટરી ડેડ થવાથી તેનો સંપર્ક કાયમ માટે તૂટી ગયો છે. 10 વર્ષ સુધી મંગળનું વાયુમંડળ તપાસ્યા બાદ આ યાન આગામી એક સદી સુધી ગ્રહની આસપાસ ભટકશે અને અંતે ગ્રહની સપાટી સાથે જ ભયાનક રીતે અથડાઈને નાશ પામશે. એજન્સી માટે આ એક મોટો આર્થિક અને વૈજ્ઞાનિક ઝટકો છે.