સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી

સમગ્ર માનવજાત, નાસા, યુરોપિયન સ્પેસ એજન્સી અને વિજ્ઞાની જગતને ચોંકાવી દે તેવો એક અત્યંત રોમાંચક અને વિસ્ફોટક ખગોળીય કિસ્સો સામે આવ્યો છે. આપણા સૌરમંડળની બહાર આવેલા એક રહસ્યમય અને વિરાટ એક્સોપ્લેનેટ (પરગ્રહ) પરથી સીધા જ પૃથ્વી તરફ આવી રહેલા ચમત્કારિક રેડિયો સિગ્નલ્સને પકડી પાડવામાં ખગોળશાસ્ત્રીઓને અભૂતપૂર્વ સફળતા પ્રાપ્ત થઈ છે.

સંશોધનકારોએ જણાવ્યું છે કે સૌરમંડળના ગ્રહો પર ઔરોરાઓથી થતા રેડિયોબર્સ્ટનું અવલોકન અગાઉ થતું હતું, પરંતુ તારાની પ્રદક્ષિણા કરતા એક્સોપ્લેનેટથી પ્રથમવાર આ પ્રકારે રેડિયો સિગ્નલ્સની પરખ થઈ શકી છે. આ ઝડપી અને વારંવાર આવતા બર્સ્ટસ 0.85 ગીગા હર્ટઝથી 3.5 ગીગા હર્ટઝ વચ્ચેના ફ્રિકવન્સી બેન્ડમાં સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાયા છે.

દક્ષિણ આફ્રિકામાં ગોઠવાયેલા પ્રખ્યાત મીરકેટ રેડિયો ટેલિસ્કોપ જૂથ દ્વારા વર્ષ 2025 અને 2026 દરમિયાન ચાર જુદા જુદા સમયગાળામાં આ મહત્વપૂર્ણ શોધ કરવામાં આવી હતી. આ ટેલિસ્કોપનું મુખ્ય ફોકસ સ્ટાર ‘બીટા પિક્ટોરિસ’ અને તેની આસપાસ ફરતા બીટા પિક્ટોરિસ બી, સી તથા ડી પર હતું, જે પૃથ્વીથી આશરે 634 પ્રકાશ વર્ષના અંતરે આવેલો છે.

પૃથ્વી અને ગુરુ ગ્રહ પર જે પ્રક્રિયાથી ઔરોરાઓ સર્જાય છે તેવી જ ઇલેક્ટ્રોન સાઇક્લોટ્રોન માસ્ટર ઇન્સ્ટેબિલિટી (ECMIs) પ્રક્રિયાથી બીટા બી ગ્રહ પર પણ ઔરોરાઓ સર્જાયા હતા. આ ગ્રહનું મેગ્નેટિક ફીલ્ડ પૃથ્વીના મેગ્નેટિક ફીલ્ડ કરતાં હજારો ગણું શક્તિશાળી છે અને તે ફક્ત 8 થી 9 કલાકમાં પોતાની ધરી પર એક ચક્કર પૂરું કરે છે.

વર્ષ 2008 માં શોધાયેલો આ બીટા પિક્ટોરિસ બી ગ્રહ ગુરુના દળ કરતાં લગભગ 10 ગણો વિરાટ છે, અને તેની ઝડપી ભ્રમણ ગતિ આ ઔરોરલ રેડિયો એમિસનને પુષ્કળ ઉર્જા પૂરી પાડે છે. ખગોળશાસ્ત્રના ઇતિહાસમાં આ શોધ એક સીમાચિહ્ન સમાન સાબિત થઈ છે અને અવકાશ વિજ્ઞાનના નવા દરવાજા ખોલી રહી છે.

ખગોળીય સંશોધનો અને બ્રહ્માંડના રહસ્યો

બ્રહ્માંડના ઊંડાણમાં છુપાયેલા રહસ્યો અને અન્ય પરગ્રહો પર પ્રવર્તતી ભૌતિક પરિસ્થિતિઓનો અભ્યાસ કરવો એ માનવબુદ્ધિની સર્વોચ્ચ સિદ્ધિ છે. આધુનિક ટેલિસ્કોપ અને અદ્યતન ટેકનોલોજીની મદદથી વૈજ્ઞાનિકો અંતરિક્ષના કાળમુખા અને અજ્ઞાત પડદાઓ ખોલી રહ્યા છે, જે ભવિષ્યમાં બ્રહ્માંડની ઉત્પત્તિ અને જીવનની સંભાવનાઓ વિશે મોટા ખુલાસા કરવામાં સહાયક બનશે.