સિટી ન્યુઝ @ જામનગર

ગુજરાતના કાઠિયાવાડ રીજન અને જામનગર મહાનગરપાલિકાના સ્થાનિક આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સોર્સમાંથી પર્યાવરણ તેમજ જાહેર જનઆરોગ્યને નુકસાન પહોંચાડતો એક અત્યંત ચોંકાવનારો અને કટોકટીભર્યો આપત્તિજનક કિસ્સો સત્તાવાર રીતે સામે આવ્યો છે. જામનગર શહેરના ગુલાબનગર વિસ્તારમાં આવેલા મહાનગરપાલિકાના મુખ્ય ડમ્પિંગ પોઈન્ટ ખાતે લાગેલી ભયાનક આગ સતત 4 ચોથા દિવસે પણ સરેઆમ યથાવત રહી છે. પ્રશાસનના સત્તાવાર ડેટાબેઝ રિપોર્ટ અનુસાર, ફાયર વિભાગની મજબૂત ટીમો રાઉન્ડ ધ ક્લોક (૨૪ કલાક) આગ બુઝાવવા પર્સનલ સ્તરે ભારે જહેમત ઉઠાવી રહી છે, પરંતુ હજુ સુધી આ આકાશી આગ અને ઝેરી ધૂંધવાટો સંપૂર્ણપણે વહીવટી કાબૂમાં આવ્યા નથી.

સ્થાનિક ફાયર કંટ્રોલ રૂમના અહેવાલો અને આંકડાકીય લોજિસ્ટિક્સ પર નજર કરીએ તો, છેલ્લા ચાર દિવસના લાંબા સમયગાળા દરમિયાન જામનગર મહાનગરપાલિકાની ફાયર બ્રિગેડ શાખા દ્વારા 70 થી વધુ પાણીના તોતિંગ ટેન્કરો ઘટનાસ્થળે ખાલી કરવામાં આવ્યા છે. આ જોખમી કામગીરીમાં કલેક્ટર કચેરીની સક્ષમ દેખરેખ હેઠળ 30 થી વધુ ફાયર ઓફિસરો, ફાયરમેન અને લશ્કરના જવાનોની ટીમો સતત સ્થળ પર ઓનલાઇન મોનિટરિંગ સાથે ખડેપગે જોડાઈ છે. કચરામાંથી નીકળતો ઝેરી ધુમાડો વાયુ પ્રદૂષણમાં તોતિંગ વધારો કરી રહ્યો છે, જે ગૂગલ અને સાયબર પ્લેટફોર્મ પર સ્થાનિક નાગરિકોની ફરિયાદો સાથે લાઈવ ટ્રેન્ડ થઈ રહ્યો છે.

આ ભયાનક આગ ઓલવવાની કામગીરીમાં વ્યસ્ત ફાયર વિભાગના મુખ્ય ફાયર ઓફિસર જે.બી. રાણા અને અનવર ગજ્જણના સત્તાવાર નિવેદન મુજબ, ડમ્પિંગ સાઇટ પર કચરાના આશરે 30 થી 40 ફૂટ ઊંચા વિશાળ પહાડ જેવા ઢગલાઓ આવેલા છે. આ કચરાના તોતિંગ ઢગલામાં મોટા પ્રમાણમાં ટનબંધ પ્લાસ્ટિક, કેમિકલ અને જ્વલનશીલ સૂકો કચરો હોવાના કારણે આગ અંદરના ભાગેથી સતત સુલગતી રહે છે. ફાયર ફાઇટરો દ્વારા ઉપરના ભાગેથી 10 થી 15 પંદર ફૂટ સુધી પાણીનો ભારે મારો ચલાવી આગ ઠારવાના સઘન એક્ટ કરવામાં આવી રહ્યા છે, પરંતુ આગ ખૂબ જ ઊંડે સુધી સળગી રહી હોવાથી ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર કામગીરી અત્યંત મુશ્કેલ અને જટિલ બની ગઈ છે.

વહીવટી સોર્સના મતે, ફાયર બ્રિગેડની ટીમોએ ગુલાબનગર તરફ આવેલા કચરાના મોટા ઢગલાઓ પર પાણીનો તોતિંગ છંટકાવ કરીને આંશિક કાબૂ મેળવી લીધો છે. જો કે, તેની બિલકુલ પાછળની સાઇડમાં રાજકોટ રોડ તરફ જતા ખુલ્લા ભાગમાં હજુ પણ અંદરથી પ્રચંડ ધૂંધવાટો ચાલુ હોવાથી કટોકટીભર્યા ધુમાડાના કાળા ગોટેગોટા આકાશમાં ઉડી રહ્યા છે. આગ બુઝાવવાની કામગીરી વધુ અસરકારક બને તે માટે સેન્ટ્રલ કંટ્રોલ રૂમ દ્વારા નજીકમાં આવેલા મહાનગરપાલિકાના મુખ્ય પાણીના ટાંકામાંથી સતત પાણી પુરવઠો મેળવવા માટે એક વિશેષ હાઇડ્રોલિક ફાયર ફાઇટર વાહન તૈનાત રાખી 300 મીટર લાંબી પાઇપલાઇન દ્વારા કલમો હેઠળ પ્રેશર ફાયરિંગ શરૂ કરાયું છે.

બીજી તરફ, મે માસના કડકડતા અને અસહ્ય ઉનાળાના તોતિંગ તડકાના કારણે બપોરે અંદર રહેલો પ્લાસ્ટિકનો કચરો ગરમી પકડીને ઓટોમેટેડ ફરીથી સળગવા લાગે છે, જેના લીધે ફાયર વિભાગની કલાકોની મહેનત પર પાણી ફરી વળતું જોવા મળે છે. તેમ છતાં, જામનગર પ્રશાસન અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન બોર્ડના ૧૦૦% ટકા જવાનો હિંમત હાર્યા વિના આગને સંપૂર્ણપણે કાબૂમાં લેવા માટે ઓપરેશન લાઈવ રાખીને કામગીરી યથાવત ચલાવી રહ્યા છે. આજુબાજુની રહેણાંક સોસાયટીઓના નાગરિકોને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ ન પડે તે માટે પ્રશાસન દ્વારા હેલ્થ પ્રોફાઇલ ઓડિટ કરવા મેડિકલ સ્ક્વોડ પણ તૈનાત કરવાની વહીવટી પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી છે.

આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને ઘન કચરો નિકાલ વહીવટી માર્ગદર્શિકા

દેશના વિવિધ શહેરોની ડમ્પિંગ સાઇટો પર લાગતી આગ અટકાવવા, પર્યાવરણનું રક્ષણ કરવા તેમજ નાગરિકોના જનઆરોગ્યની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય તેમજ રાષ્ટ્રીય હરિત ટ્રિબ્યુનલ (NGT) દ્વારા એક નવી સત્તાવાર ગાઇડલાઇન જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નવા વહીવટી નિયમ મુજબ પ્રત્યેક મહાનગરપાલિકા અને શહેરી કચરા નિકાલ કરતી સંસ્થાએ પોતાના વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ, ફાયર સેફ્ટી લોજિસ્ટિક્સ અને કૂલિંગ સિસ્ટમનો સંપૂર્ણ ડેટાબેઝ દર મહિને ઓનલાઇન કંટ્રોલ રૂમ સમક્ષ સબમિટ કરવો કાનૂની એક્ટ હેઠળ ફરજિયાત રહેશે જેથી ભ્રષ્ટાચાર અટકે. પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે સક્ષમ મંજૂરી વિના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરી ઓપન ડમ્પિંગ સાઇટ પર જ્વલનશીલ કચરો એકઠો કરનારી એજન્સીઓ સામે પર્યાવરણ ધારા હેઠળ કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધી તોતિંગ આર્થિક દંડ ફટકારવા સાથે વ્યાપારી લાયસન્સ તાત્કાલિક અસરથી સીઝ કરવામાં આવશે.