સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી

ભારતની બદલાતી વસ્તી અને વિવિધ ધાર્મિક સમુદાયોનું વસ્તી વિષયક માળખું હંમેશાંથી નીતિ નિર્માતાઓ, ડેમોગ્રાફિક નિષ્ણાતો અને સામાન્ય જનતા વચ્ચે ઊંડી ચર્ચા અને કુતૂહલનો વિષય રહ્યું છે. સોશિયલ મીડિયા પર અવારનવાર દેશની ધાર્મિક વસ્તી અને તેના ભવિષ્યના આંકડાઓને લઈને અનેક પ્રકારના દાવાઓ અને ઇન્ફોગ્રાફિક્સ વાઈરલ થતાં હોય છે, જેના વાસ્તવિક આધારો જાણવા અત્યંત જરૂરી છે.

વર્ષ 2011ની સત્તાવાર વસ્તી ગણતરી અનુસાર, ભારતની કુલ 121 કરોડની વસ્તીમાં મુસ્લિમોની વસ્તી આશરે 17.22 કરોડ નોંધાઈ હતી અને તે સમયે મુસ્લિમ સમુદાય દેશની કુલ વસ્તીના 14.23 ટકા હિસ્સો ધરાવતો હતો. ઇન્ડોનેશિયા પછી ભારત સમગ્ર વિશ્વમાં બીજી સૌથી મોટી મુસ્લિમ વસ્તી ધરાવતો દેશ છે.

વર્ષ 2026માં ભારતની અંદાજિત કુલ વસ્તી વધીને આશરે 144 થી 146 કરોડની વચ્ચે પહોંચી ગઈ છે, અને તમામ સમુદાયોની કુદરતી વૃદ્ધિ સાથે મુસ્લિમ વસ્તીમાં પણ પ્રમાણસર વધારો થયો છે. વિવિધ ડેમોગ્રાફિક રિપોર્ટ્સ મુજબ 2026 સુધીમાં ભારતમાં મુસ્લિમ વસ્તી વધીને 20 કરોડથી 22 કરોડ વચ્ચે પહોંચવાનો અંદાજ છે, જે કુલ વસ્તીના આશરે 14.5 ટકાથી 15 ટકાની આસપાસ રહે છે.

જાણીતી આંતરરાષ્ટ્રીય સંશોધન સંસ્થા પ્યુ રિસર્ચના ભવિષ્યલક્ષી અહેવાલ અનુસાર વર્ષ 2050 સુધીમાં ભારતના વસ્તી માળખામાં નોંધપાત્ર ફેરફારો જોવા મળશે. આ રિપોર્ટમાં કરવામાં આવેલા દાવા અનુસાર 2050 સુધીમાં હિન્દુઓની વસ્તી આશરે 1.3 અબજ એટલે કે 76.7 ટકા અને મુસ્લિમ વસ્તી વધીને અંદાજે 31.1 કરોડ એટલે કે કુલ વસ્તીના 18.4 ટકા સુધી પહોંચી શકે છે.

વસ્તી વિષયક આંકડાઓ અને તેના અંદાજો માત્ર સામાજિક વિશ્લેષણ માટે છે, પરંતુ દેશના વિકાસ અને આર્થિક યોજનાઓ માટે આ તમામ વિગતોનું યોગ્ય મૂલ્યાંકન કરવું અનિવાર્ય છે. પૂર્વગ્રહોથી મુક્ત થઈને વૈજ્ઞાનિક અભિગમ સાથે થતી વસ્તીની સમીક્ષા દેશના ભવિષ્યના આયોજનમાં સાચી દિશા પૂરી પાડે છે.

વસ્તી વિષયક અભ્યાસ અને સામાજિક નીતિઓ

દેશના વિકાસ અને સંસાધનોના યોગ્ય વિતરણ માટે વસ્તી વિષયક આંકડાઓ અને ડેમોગ્રાફિક અભ્યાસો પાયાની ભૂમિકા ભજવે છે. પારદર્શક માહિતી અને સચોટ આંકડાઓના આધારે ઘડાતી નીતિઓ સમાજના દરેક વર્ગના ઉત્થાન માટે અત્યંત મદદરૂપ સાબિત થાય છે.